Câu hỏi mở đầu trang 12

Đề bài: Bản đồ là công cụ học tập hữu ích trong môn Địa lí và được sử dụng nhiều trong đời sống. Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ, các ứng dụng liên quan đến bản đồ như GPS, bản đồ số ngày càng đa dạng và tiện ích. GPS và bản đồ số là gì? GPS và bản đồ số có ứng dụng như thế nào trong cuộc sống?

Lời giải:

• GPS (Global Positioning System) là hệ thống định vị toàn cầu, xác định vị trí của bất kì đối tượng nào trên bề mặt Trái Đất thông qua hệ thống vệ tinh.
• Bản đồ số là tập hợp có tổ chức, lưu trữ các dữ liệu bản đồ trên thiết bị có khả năng đọc như máy tính, điện thoại thông minh.
• Ứng dụng: GPS và bản đồ số được dùng để định vị, dẫn đường, quản lí phương tiện, tìm người, tìm thiết bị thất lạc, ứng dụng trong giao thông vận tải, đo đạc, quân sự, khí tượng,…

1. Sử dụng bản đồ trong học tập địa lí và đời sống

Câu hỏi trang 12

Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục 1, hãy nêu cách sử dụng bản đồ trong học tập địa lí và đời sống.

Lời giải:

Để sử dụng, khai thác bản đồ đạt hiệu quả cao, cần lưu ý những điểm sau:

• Xác định rõ nội dung, yêu cầu của việc đọc bản đồ.
• Chọn bản đồ phù hợp với nội dung cần tìm hiểu.
• Hiểu được các yếu tố cơ bản của bản đồ như: tỉ lệ bản đồ, kí hiệu bản đồ, phương pháp biểu hiện các đối tượng địa lí trên bản đồ,…
• Tìm hiểu kĩ bảng chú giải bản đồ.
• Xác định mối quan hệ giữa các đối tượng địa lí trên bản đồ.
• Khi đọc bản đồ để giải thích một hiện tượng địa lí nào đó, cần phải đọc các bản đồ có nội dung liên quan để phân tích, so sánh và rút ra nhận định cần thiết.

2. Một số ứng dụng của GPS và bản đồ số trong đời sống

Câu hỏi trang 14

Đề bài: Dựa vào thông tin và các hình trong mục 2, cho biết một số ứng dụng của GPS và bản đồ số.

Lời giải:

GPS và bản đồ số có nhiều ứng dụng hữu ích trong cuộc sống hiện đại:

a) Định vị:

• Ứng dụng nổi bật nhất của GPS là xác định vị trí chính xác của các đối tượng trên bản đồ.
• Bản đồ số là công cụ truyền tải, giám sát tính năng định vị đó.

b) Dẫn đường, quản lí và điều hành sự di chuyển:

• Xác định điểm cần đến, quãng đường di chuyển, các cung đường có thể sử dụng.
• Quản lí, giám sát, lưu trữ lộ trình đường đi của các đối tượng (phương tiện giao thông, các cơn bão,…).
• Tính số ki-lô-mét đã di chuyển và cước phí cho xe buýt, xe khách, xe taxi, xe ôm công nghệ,…
• Chống trộm cho các phương tiện.

c) Tìm người, thiết bị, đánh dấu địa điểm:

• Tìm người, thiết bị đã mất.
• Đánh dấu địa điểm khi chụp ảnh.
• Tối ưu hoá kết quả tìm kiếm dựa trên khu vực.

d) Ứng dụng trong các lĩnh vực khác:

• Giao thông vận tải.
• Đo đạc khảo sát và thi công công trình.
• Quân sự.
• Khí tượng và giám sát Trái Đất.

Luyện tập – Vận dụng

Luyện tập trang 14

Đề bài: Nêu ý nghĩa của GPS và bản đồ số trong đời sống.

Lời giải:

GPS và bản đồ số có nhiều ý nghĩa quan trọng trong đời sống:

a) Đối với cá nhân:

• Giúp xác định vị trí, tìm đường đi nhanh chóng, chính xác (sử dụng Google Maps, Vietmap,…).
• Tiết kiệm thời gian, công sức khi di chuyển.
• Hỗ trợ tìm địa điểm (quán ăn, khách sạn, bệnh viện,…) một cách dễ dàng.

b) Đối với các ngành kinh tế:

• Giao thông vận tải: quản lí phương tiện, tính cước phí (xe taxi, xe công nghệ); dẫn đường cho tàu thuyền, máy bay.
• Du lịch: giúp du khách dễ dàng tham quan, khám phá địa điểm mới.
• Nông nghiệp: ứng dụng trong nông nghiệp công nghệ cao (máy bay không người lái phun thuốc, theo dõi mùa vụ).
• Thương mại: giúp giao hàng nhanh chóng, chính xác.

c) Đối với xã hội:

• Hỗ trợ cứu hộ, cứu nạn, tìm người mất tích.
• Phục vụ quân sự, an ninh quốc phòng.
• Hỗ trợ dự báo thời tiết, giám sát thiên tai (bão, lũ,…).
• Phục vụ nghiên cứu khoa học, đo đạc khảo sát.

→ GPS và bản đồ số đã trở thành công cụ không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại.

Vận dụng trang 14

Đề bài: Tìm hiểu về ứng dụng của GPS và bản đồ số trong một lĩnh vực mà em quan tâm (giao thông, nông nghiệp, môi trường,…).

Lời giải:

Đây là câu vận dụng, em có thể tự lựa chọn lĩnh vực yêu thích. Dưới đây là gợi ý mẫu về ứng dụng GPS và bản đồ số trong lĩnh vực giao thông:

a) Trong giao thông cá nhân:

• Sử dụng các ứng dụng như Google Maps, Vietmap, Apple Maps,… để tìm đường đi ngắn nhất, nhanh nhất.
• Cập nhật tình trạng giao thông thời gian thực (kẹt xe, tai nạn, công trình,…).
• Hỗ trợ chỉ đường bằng giọng nói khi lái xe.

b) Trong vận tải hành khách:

• Xe công nghệ (Grab, Be, Xanh SM,…) dùng GPS để định vị tài xế và khách hàng, tính cước phí chính xác.
• Xe buýt thông minh có gắn GPS giúp hành khách theo dõi vị trí xe theo thời gian thực qua điện thoại.
• Taxi sử dụng GPS để chống gian lận đồng hồ đo cước.

c) Trong vận tải hàng hoá:

• Quản lí đội xe tải, container: biết được vị trí, tốc độ, lộ trình của từng xe.
• Theo dõi đơn hàng trong giao nhận (Shopee, Lazada, các công ty chuyển phát,…).

d) Trong giao thông hàng không, hàng hải:

• Dẫn đường cho máy bay, tàu biển trên các tuyến đường quốc tế.
• Hỗ trợ kiểm soát không lưu, đảm bảo an toàn bay.

e) Trong quản lí giao thông:

• Hệ thống giao thông thông minh (ITS): điều khiển đèn tín hiệu, giám sát giao thông qua camera kết hợp GPS.
• Định vị xe ô tô khi bị mất trộm.

→ GPS và bản đồ số đã làm thay đổi cách thức di chuyển và quản lí giao thông, mang lại sự tiện lợi, an toàn và hiệu quả cho con người.

ThS. Trần Ngọc Báu

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Địa Lí THPT

Trình độ: Thạc sĩ Địa lý, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ GIS, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 11+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Cầu Giấy