Câu hỏi mở đầu trang 88

Đề bài: Công nghiệp là ngành có vai trò to lớn đối với nền kinh tế, nhưng cũng là ngành có tác động rất lớn đến môi trường. Công nghiệp tác động tới môi trường như thế nào? Để hạn chế những tác động đó, nền công nghiệp thế giới cần có định hướng phát triển ra sao trong tương lai?

Lời giải:

• Tác động của công nghiệp tới môi trường: Vừa có tác động tích cực (tạo ra môi trường mới, cải thiện chất lượng môi trường) vừa có tác động tiêu cực (gây ô nhiễm không khí, nước, đất do chất thải công nghiệp).
• Định hướng phát triển trong tương lai: Phát triển công nghiệp theo hướng bền vững, chuyển sang các ngành có kĩ thuật, công nghệ cao, phát triển theo hướng tăng trưởng xanh và đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo.

1. Tác động của công nghiệp tới môi trường

Câu hỏi trang 89

Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục 1 và hình 31, hãy phân tích tác động của công nghiệp tới môi trường.

Lời giải:

a) Tác động tích cực:

• Công nghiệp tạo ra môi trường mới, góp phần cải thiện chất lượng môi trường.

b) Tác động tiêu cực:

Một số hoạt động sản xuất công nghiệp hiện nay do sử dụng công nghệ lạc hậu nên có tác động tiêu cực tới môi trường:

• Ô nhiễm môi trường không khí:
  • Khí thải từ các cơ sở công nghiệp gây ô nhiễm môi trường không khí.
  • Việc phát thải khí nhà kính, nhất là do đốt cháy năng lượng hoá thạch để tạo ra điện, gây hiệu ứng nhà kính, làm biến đổi khí hậu.
  • → Cần áp dụng công nghệ cao nhằm tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo,…
• Ô nhiễm môi trường nước, đất:
  • Nước thải công nghiệp, nhất là nước thải chưa được xử lí, chứa nhiều hoá chất độc hại gây ô nhiễm môi trường nước, đất.
  • → Cần áp dụng các tiêu chuẩn kĩ thuật và xử lí chất thải trước khi thải ra môi trường.
• Ô nhiễm do rác thải công nghiệp:
  • Phần lớn sản phẩm và chất thải của ngành công nghiệp là những vật liệu khó phân huỷ, tồn tại trong môi trường thời gian dài, ảnh hưởng xấu, lâu dài đến môi trường.
  • → Cần phân loại và tái chế rác thải công nghiệp.

2. Phát triển năng lượng tái tạo

Câu hỏi trang 89

Đề bài: Đọc thông tin trong mục 2, hãy giải thích tại sao cần phải phát triển mạnh các nguồn năng lượng tái tạo.

Lời giải:

Cần phải phát triển mạnh các nguồn năng lượng tái tạo vì những lí do sau:

• Việc sử dụng năng lượng hoá thạch (than, dầu mỏ, khí tự nhiên) làm cạn kiệt tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu.
• Phát triển năng lượng tái tạo nhằm:
  • Đảm bảo nguồn cung cấp năng lượng cho các ngành công nghiệp khác.
  • Đảm bảo an ninh năng lượng cho mỗi quốc gia.
  • Góp phần giảm phát thải khí nhà kính, giảm nhẹ biến đổi khí hậu.
• Các nguồn năng lượng tái tạo gồm: sức nước, sức gió, ánh sáng mặt trời, địa nhiệt, nhiên liệu sinh học và các nguồn năng lượng khác có khả năng tái tạo.
• Một số quốc gia phát triển mạnh năng lượng tái tạo là: Hoa Kỳ, Nhật Bản, các nước châu Âu,…

3. Định hướng phát triển công nghiệp trong tương lai

Câu hỏi trang 89

Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục 3, hãy nêu các định hướng phát triển công nghiệp trong tương lai.

Lời giải:

Để đáp ứng nhu cầu sản xuất, tiêu dùng và bảo vệ môi trường, ngành công nghiệp trong tương lai cần phát triển theo hướng bền vững, cụ thể:

• Chuyển dần từ các ngành công nghiệp truyền thống sang các ngành công nghiệp có kĩ thuật, công nghệ cao. Ứng dụng các thành tựu của công nghệ để tối ưu hoá quy trình, phương thức sản xuất.
• Phát triển công nghiệp theo hướng tăng trưởng xanh, tạo ra sản phẩm bằng các quy trình không gây ô nhiễm, tiết kiệm nguồn năng lượng và tài nguyên thiên nhiên, giảm lượng chất thải.
• Đẩy mạnh sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo.

Luyện tập – Vận dụng

Luyện tập trang 89

Đề bài: Tại sao trong tương lai, nền công nghiệp thế giới phải vừa phát triển mạnh mẽ dựa trên các thành tựu công nghệ vừa đảm bảo phát triển bền vững?

Lời giải:

Trong tương lai, nền công nghiệp thế giới phải vừa phát triển mạnh mẽ dựa trên các thành tựu công nghệ, vừa đảm bảo phát triển bền vững, vì:

a) Phải phát triển mạnh dựa trên các thành tựu công nghệ:

• Để đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu dùng ngày càng tăng của con người.
• Các thành tựu công nghệ giúp tối ưu hoá quy trình sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
• Tạo ra các sản phẩm mới, có giá trị gia tăng cao.

b) Phải đảm bảo phát triển bền vững:

• Hoạt động công nghiệp hiện nay gây ra nhiều tác động tiêu cực tới môi trường (ô nhiễm không khí, nước, đất, biến đổi khí hậu,…).
• Nguồn tài nguyên thiên nhiên (đặc biệt là năng lượng hoá thạch) đang dần cạn kiệt.
• Phát triển bền vững giúp bảo vệ môi trường, tiết kiệm tài nguyên và đảm bảo cuộc sống cho các thế hệ tương lai.

→ Vì vậy, công nghiệp tương lai phải kết hợp cả hai yếu tố: vừa ứng dụng công nghệ cao để phát triển nhanh, vừa phát triển theo hướng tăng trưởng xanh, sử dụng năng lượng tái tạo để bảo vệ môi trường.

Vận dụng trang 89

Đề bài: Tìm hiểu một số nguồn năng lượng tái tạo đang được sử dụng để sản xuất điện ở nước ta.

Lời giải:

Đây là câu vận dụng thực tế, em có thể tự tìm hiểu thêm qua sách báo, internet. Dưới đây là gợi ý mẫu về một số nguồn năng lượng tái tạo đang được sử dụng để sản xuất điện ở Việt Nam:

a) Thuỷ điện (sức nước):

• Là nguồn năng lượng tái tạo được khai thác nhiều nhất ở Việt Nam.
• Một số nhà máy thuỷ điện lớn: Hoà Bình, Sơn La, Lai Châu, Yaly, Trị An,…

b) Điện gió (sức gió):

• Đang được phát triển mạnh ở các vùng có gió lớn, đặc biệt là ven biển Nam Trung Bộ và Tây Nam Bộ.
• Một số tỉnh có điện gió phát triển: Bình Thuận, Ninh Thuận, Bạc Liêu, Sóc Trăng,…

c) Điện mặt trời (ánh sáng mặt trời):

• Phát triển mạnh ở các tỉnh có số giờ nắng cao, đặc biệt là Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
• Một số tỉnh có điện mặt trời phát triển: Ninh Thuận, Bình Thuận, Đắk Lắk, Gia Lai, Tây Ninh,…

d) Điện sinh khối (nhiên liệu sinh học):

• Sử dụng các phế phẩm nông nghiệp (bã mía, vỏ trấu, rơm rạ,…) để sản xuất điện.
• Phát triển ở một số tỉnh có ngành nông nghiệp lớn.

ThS. Trần Ngọc Báu

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Địa Lí THPT

Trình độ: Thạc sĩ Địa lý, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ GIS, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 11+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Cầu Giấy