Câu hỏi mở đầu trang 98

Đề bài: Bưu chính viễn thông là một trong các ngành dịch vụ cơ bản, cung cấp nhiều điều kiện cần thiết cho các lĩnh vực sản xuất và đời sống. Khó có thể hình dung một xã hội hiện đại mà không có ngành bưu chính viễn thông. Ngành bưu chính viễn thông trên thế giới có vai trò, đặc điểm như thế nào? Tình hình phát triển và phân bố của ngành này ra sao?

Lời giải:

• Vai trò: thúc đẩy phát triển kinh tế và phục vụ các lĩnh vực khác của đời sống xã hội như giao lưu, quản lí hành chính, nâng cao đời sống văn hoá – tinh thần.
• Đặc điểm: gồm 2 nhóm (bưu chính và viễn thông); sản phẩm là sự vận chuyển tin tức, bưu phẩm, truyền dẫn thông tin điện tử,…; phụ thuộc nhiều vào khoa học – công nghệ.
• Tình hình phát triển: bưu chính ngày càng mở rộng và đa dạng; viễn thông phát triển nhanh chóng với các dịch vụ chính là điện thoại và internet.

1. Vai trò, đặc điểm

Câu hỏi trang 99

Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục 1, hãy trình bày vai trò và đặc điểm của bưu chính viễn thông.

Lời giải:

a) Vai trò:

Với phát triển kinh tế:

• Cung ứng và truyền tải thông tin, vận chuyển bưu phẩm, bưu kiện góp phần tăng năng suất lao động.
• Hiện đại hoá, thay đổi cách thức tổ chức nền kinh tế, thúc đẩy kinh tế phát triển.
• Bản thân bưu chính viễn thông cũng là ngành dịch vụ mang lại giá trị kinh tế cao.

Với các lĩnh vực khác:

• Đảm bảo giao lưu giữa các vùng, thúc đẩy quá trình hội nhập và toàn cầu hoá.
• Tạo thuận lợi cho quản lí hành chính.
• Nâng cao đời sống văn hoá, tinh thần trong xã hội.

b) Đặc điểm:

• Ngành bưu chính viễn thông bao gồm hai nhóm:
  • Bưu chính: vận chuyển thư, bưu phẩm, bưu kiện, hàng hoá,…
  • Viễn thông: dịch vụ gửi, truyền, nhận và xử lí thông tin giữa các đối tượng sử dụng.
• Sản phẩm: là sự vận chuyển tin tức, bưu kiện, bưu phẩm, truyền dẫn thông tin điện tử,… từ nơi gửi đến nơi nhận.
• Viễn thông sử dụng các phương tiện, thiết bị để cung ứng dịch vụ từ khoảng cách xa, không cần sự tiếp xúc giữa người cung cấp và người sử dụng dịch vụ.
• Sản phẩm có thể đánh giá qua khối lượng sản phẩm, dịch vụ đã thực hiện (số lượng thư đã chuyển (kg), thời gian đàm thoại (phút),…).
• Sự phát triển của bưu chính viễn thông phụ thuộc lớn vào sự phát triển của khoa học – công nghệ.

2. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố

Câu hỏi trang 99

Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục 2, hãy phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố của bưu chính viễn thông. Nêu ví dụ.

Lời giải:

a) Trình độ phát triển kinh tế và mức sống dân cư:

• Ảnh hưởng tới quy mô và tốc độ phát triển bưu chính viễn thông.
• Ví dụ: Các nước phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản,… có nền kinh tế phát triển → bưu chính viễn thông có quy mô lớn, tốc độ phát triển nhanh.

b) Sự phân bố các ngành kinh tế, phân bố dân cư và mạng lưới quần cư:

• Ảnh hưởng tới mật độ phân bố và sử dụng bưu chính viễn thông.
• Ví dụ: Ở các thành phố lớn (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh) đông dân, nhiều ngành kinh tế → mạng lưới bưu cục, dịch vụ viễn thông dày đặc hơn các vùng nông thôn, miền núi.

c) Khoa học – công nghệ:

• Tác động đến chất lượng hoạt động và sự phát triển của bưu chính viễn thông.
• Ví dụ: Nhờ công nghệ 4G, 5G mà tốc độ internet ngày càng nhanh, kết nối ổn định, người dùng có thể gọi video, học trực tuyến dễ dàng.

3. Tình hình phát triển và phân bố

Câu hỏi trang 100

Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục 3 và hình 35, hãy trình bày tình hình phát triển và phân bố ngành bưu chính viễn thông trên thế giới.

Lời giải:

a) Bưu chính:

• Bao gồm các dịch vụ: vận chuyển thư tín, bưu phẩm, chuyển tiền và điện báo.
• Mạng lưới bưu cục không ngừng được mở rộng và nâng cấp.
• Nhiều dịch vụ mới có chất lượng cao ra đời: chuyển phát nhanh, khai thác dữ liệu qua bưu chính, bán hàng qua bưu điện,…
• Mạng lưới bưu chính mở rộng trên toàn cầu nhưng vẫn chủ yếu tập trung ở các thành phố, các trung tâm công nghiệp.

b) Viễn thông:

• Phát triển nhanh chóng, trở thành một trong những hạ tầng cơ sở quan trọng nhất của nền kinh tế.
• Các dịch vụ chủ yếu: điện thoại và internet.

Điện thoại:

• Là phương tiện liên lạc được sử dụng phổ biến nhất trên thế giới hiện nay.
• Chiếc điện thoại đầu tiên được phát minh năm 1876. Đến năm 2019, có hơn 5 tỉ người trên thế giới sử dụng điện thoại cá nhân với hơn 8 tỉ thuê bao di động.
• Bình quân số máy điện thoại trên thế giới: 107,7/100 dân.
• Các nước có số thuê bao điện thoại nhiều nhất: Trung Quốc, Ấn Độ, Hoa Kỳ, Bra-xin, Liên bang Nga.

Internet:

• Ra đời từ năm 1989, tạo ra cuộc cách mạng trong ngành viễn thông thế giới, thúc đẩy quá trình trao đổi thông tin toàn cầu phát triển mạnh.
• Số người sử dụng internet ngày càng tăng. Năm 2019, có hơn 4,3 tỉ người trên thế giới sử dụng internet.
• Các nước có tỉ lệ người sử dụng internet cao (dựa vào hình 35): Ca-na-đa, Hàn Quốc, Nhật Bản, Anh, các nước EU, Trung Đông,…
• Ngành viễn thông đã ứng dụng nhiều thành tựu của công nghệ thông tin (internet kết nối vạn vật, dữ liệu số, điện toán đám mây,…) để nâng cao chất lượng và khả năng cung ứng dịch vụ.

Luyện tập – Vận dụng

Luyện tập trang 100

Đề bài: Nêu ví dụ chứng minh sự phát triển của dịch vụ bưu chính viễn thông trên thế giới.

Lời giải:

Có thể nêu một số ví dụ sau:

a) Về bưu chính:

• Dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế (DHL, FedEx, UPS,…) có thể chuyển hàng hoá đến hầu hết các quốc gia trên thế giới chỉ trong vài ngày.
• Dịch vụ bán hàng qua bưu điện, thương mại điện tử kết hợp với chuyển phát ngày càng phát triển (Amazon, Shopee, Lazada,…).

b) Về viễn thông:

• Năm 2019, có hơn 5 tỉ người trên thế giới sử dụng điện thoại cá nhân với hơn 8 tỉ thuê bao di động.
• Năm 2019, có hơn 4,3 tỉ người trên thế giới sử dụng internet – tăng nhanh so với những năm trước.
• Sự xuất hiện của mạng 4G, 5G giúp tốc độ truyền tải dữ liệu ngày càng nhanh.
• Các ứng dụng nhắn tin, gọi điện miễn phí qua internet như Zalo, Messenger, WhatsApp,… kết nối mọi người ở khắp nơi trên thế giới.

→ Điều đó cho thấy dịch vụ bưu chính viễn thông trên thế giới đang phát triển mạnh mẽ cả về quy mô và chất lượng.

Vận dụng trang 100

Đề bài: Tìm hiểu về vai trò của internet đối với cuộc sống.

Lời giải:

Đây là câu vận dụng, em có thể tự tìm hiểu thêm. Dưới đây là gợi ý mẫu:

a) Trong học tập và làm việc:

• Giúp tra cứu thông tin, tài liệu học tập nhanh chóng.
• Hỗ trợ học trực tuyến (Zoom, Google Meet,…), làm việc từ xa.
• Trao đổi thông tin qua email, lưu trữ dữ liệu trên điện toán đám mây.

b) Trong giao tiếp, giải trí:

• Kết nối mọi người ở khắp nơi qua các mạng xã hội (Facebook, Zalo, Instagram,…).
• Cung cấp các dịch vụ giải trí: xem phim, nghe nhạc, chơi game trực tuyến.

c) Trong kinh tế:

• Thúc đẩy thương mại điện tử (mua bán hàng qua mạng: Shopee, Lazada, Tiki,…).
• Hỗ trợ thanh toán không dùng tiền mặt (ví điện tử, ngân hàng số).
• Quảng bá sản phẩm, dịch vụ trên phạm vi toàn cầu.

d) Trong các lĩnh vực khác:

• Y tế: khám chữa bệnh từ xa, đặt lịch khám trực tuyến.
• Hành chính: thực hiện thủ tục hành chính qua Cổng Dịch vụ công quốc gia.
• Giao thông: sử dụng bản đồ trực tuyến, đặt xe công nghệ (Grab, Be,…).

→ Internet có vai trò vô cùng quan trọng, làm thay đổi sâu sắc mọi mặt của đời sống con người.

ThS. Trần Ngọc Báu

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Địa Lí THPT

Trình độ: Thạc sĩ Địa lý, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ GIS, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 11+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Cầu Giấy