Yêu cầu bài thực hành

• Nội dung:
  • Vẽ biểu đồ thể hiện sản lượng khai thác dầu mỏ và sản lượng khai thác khí tự nhiên của Liên bang Nga giai đoạn 2000 – 2020.
  • Nhận xét về sự phát triển công nghiệp khai thác dầu khí của Liên bang Nga.
• Nguồn tư liệu: Thông tin thu thập trên internet, sách, báo, tạp chí,… có nội dung liên quan.

Bài mẫu tham khảo

1. Vẽ biểu đồ

a) Xử lí số liệu:

• Dạng biểu đồ: biểu đồ cột kép có hai trục tung (do 2 đại lượng có đơn vị khác nhau: triệu tấn và tỉ m³).
  • Trục tung trái: sản lượng dầu mỏ (triệu tấn).
  • Trục tung phải: sản lượng khí tự nhiên (tỉ m³).
  • Trục hoành: các năm 2000, 2010, 2015, 2020.
• Số liệu (Bảng 22.1):

• Tên biểu đồ: Biểu đồ sản lượng khai thác dầu mỏ và khí tự nhiên của Liên bang Nga giai đoạn 2000 – 2020.

2. Nhận xét về sự phát triển công nghiệp khai thác dầu khí

a) Vị trí của Liên bang Nga trên thế giới

• Liên bang Nga là nhà sản xuất dầu mỏ và khí tự nhiên lớn thứ hai thế giới (sau Hoa Kỳ) — năm 2020.
• Có trữ lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hàng đầu thế giới: dầu mỏ 14,8 tỉ tấn, khí tự nhiên 37,4 nghìn tỉ m³ (năm 2020).
• Ngành khai thác dầu khí giữ vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế và làm tăng vị thế của Liên bang Nga trên thế giới.

b) Sản lượng khai thác giai đoạn 2000 – 2020

Dầu mỏ:

• Sản lượng khai thác tăng liên tục giai đoạn 2000 – 2015: từ 326,7 triệu tấn (2000) lên 544,6 triệu tấn (2015), tăng khoảng 217,9 triệu tấn.
• Giai đoạn 2015 – 2020 giảm nhẹ, còn 524,4 triệu tấn (năm 2020).
• Nhìn chung, giai đoạn 2000 – 2020, sản lượng dầu mỏ có xu hướng tăng mạnh (tăng khoảng 197,7 triệu tấn so với năm 2000).

Khí tự nhiên:

• Sản lượng khai thác tăng trong giai đoạn 2000 – 2010: từ 537,1 tỉ m³ (2000) lên 610,0 tỉ m³ (2010).
• Sau đó giảm nhẹ trong giai đoạn 2010 – 2020, còn 557,6 tỉ m³ (năm 2020).
• Nhìn chung, giai đoạn 2000 – 2020, sản lượng khí tự nhiên có tăng nhưng không ổn định.

c) Sản lượng xuất khẩu giai đoạn 2000 – 2020

Dựa vào Bảng 22.2:

• Dầu mỏ xuất khẩu: duy trì ở mức khá ổn định, dao động quanh 229,7 – 238,6 triệu tấn.
• Khí tự nhiên xuất khẩu: có xu hướng tăng, đặc biệt năm 2020 đạt 239,5 tỉ m³ (cao nhất giai đoạn).
• Liên bang Nga là một trong những nước xuất khẩu dầu mỏ và khí tự nhiên lớn trên thế giới.

d) Phân bố ngành khai thác dầu khí

• Tập trung chủ yếu ở vùng U-ran và đồng bằng Tây Xi-bia.
• Ngoài ra còn có ở vùng biển Ô-khốt (thềm lục địa).

e) Vai trò của ngành khai thác dầu khí

• Là ngành công nghiệp mũi nhọn, đóng góp lớn vào GDP.
• Dầu mỏ và khí tự nhiên là hai mặt hàng xuất khẩu chủ lực, mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn.
• Cung cấp nhiên liệu cho các ngành kinh tế khác trong nước (nhiệt điện, luyện kim, hoá chất,…).
• Tăng cường vị thế của Liên bang Nga trên thị trường năng lượng thế giới, đặc biệt đối với các nước châu Âu.

f) Thách thức

• Nhiều mỏ nằm ở vùng có địa hình phức tạp hoặc khí hậu khắc nghiệt → khó khăn trong khai thác.
• Chịu ảnh hưởng của biến động giá dầu, khí trên thị trường thế giới.
• Cần cân bằng giữa khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Kết luận

Công nghiệp khai thác dầu khí là thế mạnh nổi bật của Liên bang Nga. Giai đoạn 2000 – 2020, sản lượng khai thác dầu mỏ và khí tự nhiên nhìn chung có xu hướng tăng (dù không thật ổn định), giúp Liên bang Nga khẳng định vị thế là một trong những cường quốc năng lượng hàng đầu thế giới. Trong thời gian tới, việc đầu tư công nghệ, mở rộng thị trường xuất khẩu và bảo vệ môi trường sẽ là những hướng đi quan trọng để ngành này tiếp tục phát triển bền vững.

ThS. Trần Ngọc Báu

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Địa Lí THPT

Trình độ: Thạc sĩ Địa lý, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ GIS, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 11+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Cầu Giấy