Câu hỏi mở đầu trang 14

Đề bài: Để đảm bảo một nền hoà bình trên thế giới và nhằm điều tiết, giám sát, thúc đẩy hoạt động kinh tế toàn cầu và khu vực, các nước đã hình thành các tổ chức quốc tế và khu vực. Vậy các tổ chức này có vị trí và vai trò như thế nào? Các vấn đề an ninh toàn cầu mà thế giới phải đối mặt hiện nay là gì?

Lời giải:

Vị trí và vai trò của các tổ chức quốc tế và khu vực:

• Đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoà bình, an ninh quốc tế và thúc đẩy hợp tác kinh tế toàn cầu, khu vực.
• Một số tổ chức tiêu biểu: UN, WTO, IMF, APEC,…

Các vấn đề an ninh toàn cầu mà thế giới hiện đối mặt:

• An ninh truyền thống: liên quan đến chính trị, quân sự (chiến tranh, xung đột vũ trang,…).
• An ninh phi truyền thống: an ninh lương thực, năng lượng, nguồn nước, an ninh mạng,…

I. Một số tổ chức quốc tế và khu vực

Câu hỏi trang 15

Đề bài: Dựa vào thông tin mục I, hãy trình bày về một tổ chức quốc tế hoặc khu vực (năm thành lập, số thành viên, mục tiêu hoạt động).

Lời giải:

Có thể trình bày về một trong các tổ chức dưới đây:

a) Liên hợp quốc (UN):

• Năm thành lập: 1945.
• Số thành viên: 193 thành viên (đến năm 2021). Việt Nam là thành viên từ năm 1977.
• Mục tiêu hoạt động:
  • Duy trì hoà bình và an ninh quốc tế.
  • Thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa các quốc gia trên cơ sở bình đẳng và dân tộc tự quyết.
  • Thực hiện hợp tác quốc tế để giải quyết các vấn đề quốc tế trên cơ sở tôn trọng quyền con người.
  • Xây dựng UN là trung tâm điều hoà các nỗ lực quốc tế vì các mục tiêu chung.

b) Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO):

• Năm thành lập: hoạt động từ năm 1995.
• Số thành viên: 164 thành viên (đến năm 2021). Việt Nam là thành viên thứ 150, gia nhập từ năm 2007.
• Mục tiêu hoạt động:
  • Thúc đẩy tăng trưởng thương mại hàng hoá và dịch vụ trên thế giới phục vụ cho sự phát triển, ổn định, bền vững và bảo vệ môi trường.
  • Thúc đẩy phát triển các thể chế thị trường, giải quyết bất đồng và tranh chấp thương mại giữa các nước.
  • Nâng cao mức sống, tạo việc làm cho người dân các nước thành viên.

c) Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF):

• Năm thành lập: 1944.
• Số thành viên: 190 thành viên (đến năm 2021). Việt Nam là thành viên từ năm 1976.
• Mục tiêu hoạt động:
  • Thúc đẩy hợp tác tiền tệ quốc tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hỗ trợ tài chính tạm thời cho các nước thành viên khi gặp khó khăn.
  • Bảo đảm sự ổn định của hệ thống tiền tệ quốc tế.

d) Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC):

• Năm thành lập: 1989.
• Số thành viên: 21 nền kinh tế thành viên. Việt Nam là thành viên từ năm 1998.
• Mục tiêu hoạt động:
  • Giữ vững sự tăng trưởng và phát triển trong khu vực.
  • Tăng cường hệ thống đa phương mở vì lợi ích của châu Á – Thái Bình Dương.
  • Phát huy tác động tích cực của sự phụ thuộc kinh tế lẫn nhau bằng cách đẩy mạnh giao lưu hàng hoá – dịch vụ, vốn và công nghệ.

II. An ninh toàn cầu và bảo vệ hoà bình trên thế giới

1. Một số vấn đề an ninh toàn cầu

Câu hỏi trang 18

Đề bài: Dựa vào thông tin mục 1, hãy liên hệ và trình bày về một vấn đề an ninh toàn cầu mà em quan tâm.

Lời giải:

Có thể trình bày về một trong các vấn đề an ninh toàn cầu sau:

a) An ninh lương thực:

• Khái niệm: Là việc đảm bảo mọi người có quyền tiếp cận các nguồn lương thực một cách đầy đủ, an toàn để duy trì cuộc sống khoẻ mạnh.
• Nguyên nhân mất an ninh lương thực: xung đột vũ trang, chiến tranh, biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh,… làm gián đoạn nguồn sản xuất và cung ứng lương thực.
• Giải pháp:
  • Cung cấp lương thực và cứu trợ nhân đạo cho các khu vực mất an ninh lương thực nghiêm trọng.
  • Đẩy mạnh sản xuất lương thực: cơ cấu lại sản xuất, nâng cấp cơ sở vật chất – kĩ thuật nông nghiệp, phát triển nông nghiệp bền vững.
  • Nâng cao vai trò của các tổ chức quốc tế như FAO, WFP, WBG,…

b) An ninh năng lượng:

• Khái niệm: Là sự đảm bảo đầy đủ năng lượng dưới nhiều hình thức khác nhau để phục vụ nhu cầu con người và các hoạt động kinh tế – xã hội.
• Nguyên nhân mất an ninh năng lượng: biến động thị trường dầu mỏ, xung đột vũ trang, biến đổi khí hậu,…
• Giải pháp:
  • Đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng và phát triển năng lượng tái tạo.
  • Khai thác hợp lí các nguồn tài nguyên, tìm kiếm nguồn năng lượng mới.
  • Tăng cường vai trò của các tổ chức quốc tế (OPEC, UN,…).

c) An ninh nguồn nước:

• Khái niệm: Là việc đảm bảo số lượng, chất lượng nước phục vụ dân sinh và các hoạt động kinh tế; đảm bảo mọi người được tiếp cận, sử dụng nước công bằng, hợp lí.
• Nguyên nhân: sử dụng nước kém hiệu quả, lãng phí, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu,…
• Giải pháp:
  • Các quốc gia thường xuyên phối hợp, thảo luận các giải pháp.
  • Chủ động bảo vệ nguồn nước, phát triển hệ thống thuỷ lợi, nâng cao công nghệ xử lí nước thải.
  • Các nước có chung nguồn tài nguyên nước cần chia sẻ, hợp tác.

d) An ninh mạng:

• Khái niệm: Là sự đảm bảo hoạt động trên không gian mạng không gây hại đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
• Nguyên nhân mất an ninh mạng: phát tán thông tin sai, vi-rút, lộ dữ liệu cá nhân,…
• Giải pháp:
  • Ban hành chiến lược an ninh mạng, đạo luật an ninh mạng.
  • Thành lập các lực lượng chuyên trách về an ninh mạng, phòng chống khủng bố mạng.
  • Các quốc gia, tổ chức, hãng công nghệ hợp tác chặt chẽ trong phòng chống tấn công mạng.

2. Sự cần thiết phải bảo vệ hoà bình trên thế giới

Câu hỏi trang 19

Đề bài: Dựa vào thông tin mục 2, hãy cho biết tại sao phải bảo vệ hoà bình trên thế giới.

Lời giải:

Cần bảo vệ hoà bình trên thế giới vì:

• Hoà bình là sự bình yên, tự do, hạnh phúc giữa con người và các quốc gia với nhau.
• Hiện nay, trên thế giới vẫn tồn tại nhiều vấn đề đe doạ hoà bình như: chiến tranh, xung đột vũ trang, nội chiến, tranh chấp biên giới lãnh thổ, đói nghèo, biến đổi khí hậu,…
• Bảo vệ hoà bình giúp:
  • Các nước giải quyết được các vấn đề an ninh toàn cầu.
  • Bảo vệ đất nước ngày càng thịnh vượng.
• Mỗi quốc gia cần có trách nhiệm duy trì và bảo vệ hoà bình tại quốc gia, khu vực và trên toàn cầu.
• Các nước cần tăng cường đối thoại và hợp tác để giải quyết mâu thuẫn, tôn trọng chủ quyền và quyền tự chủ của mỗi quốc gia.

Luyện tập và Vận dụng

Luyện tập 1 trang 19

Đề bài: Hoàn thành bảng theo mẫu sau (vào vở ghi bài) về các tổ chức UN, WTO, IMF, APEC.

Lời giải:

Luyện tập 2 trang 19

Đề bài: Phân tích mối liên hệ giữa một vấn đề an ninh toàn cầu với việc cần phải bảo vệ hoà bình trên thế giới.

Lời giải:

Ví dụ: Mối liên hệ giữa an ninh lương thực và việc bảo vệ hoà bình:

• Chiến tranh, xung đột vũ trang là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến mất an ninh lương thực:
  • Làm gián đoạn sản xuất và cung ứng lương thực.
  • Phá huỷ đất đai canh tác, cơ sở hạ tầng nông nghiệp.
  • Người dân buộc phải di cư, không thể tiếp tục sản xuất.
• Ngược lại, mất an ninh lương thực cũng có thể gây ra bất ổn xã hội, xung đột:
  • Đói nghèo dẫn đến bất ổn chính trị – xã hội.
  • Cạnh tranh về nguồn lương thực có thể trở thành nguyên nhân xung đột giữa các nhóm dân cư, thậm chí giữa các quốc gia.
• Kết luận: Bảo vệ hoà bình là điều kiện tiên quyết để đảm bảo an ninh lương thực. Đồng thời, giải quyết tốt vấn đề an ninh lương thực cũng góp phần duy trì hoà bình, ổn định trên thế giới.

Vận dụng trang 19

Đề bài: Sưu tầm thông tin, tìm hiểu về các hoạt động của một tổ chức quốc tế hoặc khu vực mà em quan tâm.

Lời giải:

Ví dụ tham khảo: Các hoạt động của Liên hợp quốc (UN)

a) Về duy trì hoà bình và an ninh quốc tế:

• Cử lực lượng gìn giữ hoà bình đến các khu vực xung đột, giúp ổn định tình hình.
• Ban hành các nghị quyết giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia.
• Việt Nam đã hoàn thành nhiệm vụ Uỷ viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kì 2020 – 2021.

b) Về phát triển kinh tế – xã hội:

• Thực hiện các chương trình giảm nghèo, chăm sóc sức khoẻ, giáo dục cho các nước đang phát triển.
• Đưa ra 17 mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) đến năm 2030 với các mục tiêu như xoá đói giảm nghèo, giáo dục chất lượng, bình đẳng giới, biến đổi khí hậu,…

c) Về bảo vệ quyền con người:

• Ban hành Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền.
• Bảo vệ quyền của các nhóm yếu thế: trẻ em, phụ nữ, người tị nạn,…

d) Về ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường:

• Tổ chức các Hội nghị Thượng đỉnh về khí hậu (COP) hằng năm.
• Đưa ra Hiệp định Pa-ri về biến đổi khí hậu.
• Thúc đẩy các nước cam kết giảm phát thải khí nhà kính.

e) Về ứng phó với đại dịch:

• Thông qua Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) – cơ quan chuyên môn của UN, đã dẫn dắt cuộc chiến chống đại dịch COVID-19 trên toàn cầu.

→ Liên hợp quốc là tổ chức quốc tế lớn nhất và có vai trò quan trọng nhất hiện nay, đóng góp to lớn vào việc duy trì hoà bình và phát triển thế giới.

ThS. Trần Ngọc Báu

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Địa Lí THPT

Trình độ: Thạc sĩ Địa lý, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ GIS, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 11+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Cầu Giấy