Đây là bài thực hành, các em sẽ tự sưu tầm tư liệu và viết báo cáo theo cấu trúc gợi ý trong SGK (trang 35 – 36). Dưới đây là bài mẫu tham khảo dựa trên số liệu bảng 8.1, 8.2 và kiến thức đã học ở Bài 6, Bài 7 để các em đối chiếu và hoàn thiện báo cáo của mình.

Yêu cầu bài thực hành

• Nội dung: Viết báo cáo về tình hình phát triển kinh tế và những vấn đề xã hội cần giải quyết ở Cộng hoà Liên bang Bra-xin.
• Nguồn tư liệu: Thông tin trên internet, sách, báo, tạp chí,… có liên quan đến Cộng hoà Liên bang Bra-xin.

Bài mẫu tham khảo

BÁO CÁO

Tình hình phát triển kinh tế – xã hội ở Cộng hoà Liên bang Bra-xin

Thông tin chung:

• Diện tích: khoảng 8,5 triệu km² (lớn nhất khu vực Mỹ La tinh).
• Số dân: 211,8 triệu người (năm 2020, đông nhất khu vực Mỹ La tinh).

1. Tình hình phát triển kinh tế

a) Đặc điểm chung phát triển kinh tế

Quy mô GDP:

• Bra-xin có quy mô GDP lớn nhất khu vực Mỹ La tinh: năm 2020 đạt 1 448,6 tỉ USD.
• GDP có sự biến động qua các năm: tăng nhanh từ 2000 (655,5 tỉ USD) đến 2010 (2 208,9 tỉ USD), sau đó giảm xuống 1 448,6 tỉ USD vào năm 2020.

Tốc độ tăng GDP:

• Không ổn định, có sự biến động lớn qua các năm:
  • Năm 2010 đạt cao nhất: 7,5%.
  • Nhiều năm có tốc độ tăng âm: năm 2015 (-3,5%) và năm 2020 (-3,9%).
• Nguyên nhân: do nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nước ngoài, cùng với bất ổn chính trị – xã hội và ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 (năm 2020).

Cơ cấu GDP:

• Chuyển dịch theo hướng tăng tỉ trọng ngành dịch vụ, giảm tỉ trọng công nghiệp và xây dựng.
• Năm 2020: dịch vụ chiếm 62,8%, công nghiệp – xây dựng 17,7%, nông – lâm – ngư nghiệp 5,9%.

b) Tình hình phát triển và phân bố một số ngành kinh tế

Nông nghiệp:

• Là một trong những nước có sản lượng nông nghiệp hàng đầu thế giới.
• Cây trồng chính:
  • Cà phê: Bra-xin là nước sản xuất và xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới.
  • Đậu tương, mía, ngô, ca cao, bông,… đều có sản lượng lớn.
• Chăn nuôi: phát triển mạnh, đặc biệt là bò và gia cầm.
• Phân bố: tập trung ở các vùng có đất đỏ ba-dan và đồng bằng.

Công nghiệp:

• Công nghiệp khai khoáng phát triển mạnh: trữ lượng sắt khoảng 80 tỉ tấn, thuộc loại lớn nhất thế giới.
• Các ngành công nghiệp hiện đại phát triển: sản xuất ô tô, máy bay, đạt trình độ công nghệ cao.
• Phân bố: các trung tâm công nghiệp lớn ở Xao Pao-lô, Ri-ô đê Gia-nê-rô, Bê-lô,…

Dịch vụ:

• Là ngành đóng góp nhiều nhất vào GDP.
• Ngoại thương: xuất khẩu chủ yếu quặng khoáng sản, cà phê, đậu tương, thịt bò,… Đối tác chính: Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc.
• Du lịch: phát triển mạnh nhờ cảnh quan thiên nhiên đa dạng (rừng A-ma-dôn, bãi biển Cô-pa-ca-ba-na) và văn hoá đặc sắc (lễ hội Ca-na-van, vũ điệu sam-ba).

2. Những vấn đề xã hội cần giải quyết

a) Chênh lệch giàu nghèo và phân hoá vùng miền

• Chênh lệch thu nhập rất lớn:
  • 10% người giàu nhất chiếm hơn 40% GDP.
  • 10% người nghèo nhất chỉ chiếm khoảng 1% GDP.
• Phân hoá giữa các vùng:
  • Vùng Đông Nam tập trung hơn 40% số dân và chiếm hơn 60% GDP.
  • Vùng Trung Tây và Bắc chỉ chiếm khoảng 10% số dân và 10% GDP.
• Hậu quả: gia tăng bất bình đẳng xã hội, kìm hãm sự phát triển bền vững của đất nước.

b) Đô thị hoá tự phát và các hậu quả

• Tỉ lệ dân thành thị rất cao: 87% (năm 2020).
• Quá trình đô thị hoá không gắn liền với công nghiệp hoá → đô thị hoá tự phát.
• Hậu quả:
  • Tỉ lệ thất nghiệp cao.
  • Xuất hiện nhiều khu nhà “ổ chuột” của dân nghèo bên cạnh các toà nhà cao tầng hiện đại.
  • Ô nhiễm môi trường đô thị.
  • Mất an ninh, trật tự xã hội — một vấn đề nhức nhối cần giải quyết ở Bra-xin.

c) Một số giải pháp

• Thúc đẩy phát triển kinh tế ở các vùng còn khó khăn (Trung Tây, Bắc).
• Thực hiện các chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ người nghèo.
• Kiểm soát quá trình đô thị hoá, gắn với công nghiệp hoá và tạo việc làm.
• Đầu tư cải thiện hạ tầng đô thị, giảm khu ổ chuột.
• Tăng cường an ninh trật tự, xử lí các vấn đề tệ nạn xã hội.

Kết luận

Cộng hoà Liên bang Bra-xin là nền kinh tế lớn nhất khu vực Mỹ La tinh với nhiều ngành phát triển nổi bật, đặc biệt là nông nghiệp, công nghiệp khai khoáng và dịch vụ. Tuy nhiên, quốc gia này vẫn phải đối mặt với nhiều vấn đề xã hội như chênh lệch giàu nghèo, phân hoá vùng miền và hậu quả của đô thị hoá tự phát. Việc giải quyết đồng thời các thách thức này sẽ giúp Bra-xin phát triển bền vững hơn trong tương lai.

ThS. Trần Ngọc Báu

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Địa Lí THPT

Trình độ: Thạc sĩ Địa lý, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ GIS, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 11+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Cầu Giấy