Câu hỏi mở đầu trang 66

Đề bài: Việt Nam có nhiều hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp khác nhau, trong đó có các hình thức như: trang trại, khu nông nghiệp công nghệ cao và vùng chuyên canh. Các hình thức này được hình thành và phát triển như thế nào ở nước ta?

Lời giải:

Nước ta có 3 hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp chính:

• Trang trại: phát triển gắn với nền kinh tế hàng hoá, số lượng ngày càng tăng.
• Khu nông nghiệp công nghệ cao: gắn với hiện đại hoá nông nghiệp, đến năm 2025 có 11 khu cấp quốc gia.
• Vùng chuyên canh: hình thành với quy mô lớn, tương đương vùng KT-XH, hướng đến sản xuất bền vững.

I. Trang trại

Câu hỏi trang 67

Đề bài: Dựa vào thông tin mục I, hãy phân tích hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp trang trại của nước ta hiện nay.

Lời giải:

Khái niệm: Trang trại là hình thức tổ chức sản xuất trong nông nghiệp, lâm nghiệp và thuỷ sản với quy mô ruộng đất tập trung đủ lớn, phương thức tổ chức và quản lí tiến bộ, hoạt động tự chủ để sản xuất hàng hoá.

Vai trò:

• Giúp người dân mở rộng quy mô sản xuất nông nghiệp hàng hoá.
• Nâng cao năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh trong cơ chế thị trường.

Tình hình phát triển:

• Số lượng trang trại tăng nhanh (từ 20 078 năm 2011 lên 26 111 năm 2024).
• Cơ cấu trang trại có sự thay đổi:
  • Tăng tỉ trọng trang trại chăn nuôi.
  • Giảm tỉ trọng trang trại trồng trọt và nuôi trồng thuỷ sản.

Phân bố:

• Hai vùng có số lượng trang trại nhiều nhất: Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long.
  • Đồng bằng sông Hồng: trang trại chăn nuôi chiếm tỉ trọng cao.
  • Đồng bằng sông Cửu Long: trang trại nuôi trồng thuỷ sản chiếm ưu thế.

Đặc điểm sản xuất:

• Tập trung vào những cây, con đặc thù có giá trị kinh tế cao, ứng dụng công nghệ cao.
• Sản phẩm chất lượng, an toàn, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng.
• Liên kết theo chuỗi giá trị: sơ chế – bảo quản – chế biến – kết hợp du lịch; thích ứng với biến đổi khí hậu.

II. Khu nông nghiệp công nghệ cao

Câu hỏi trang 67

Đề bài: Dựa vào thông tin mục II, hãy phân tích hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp khu nông nghiệp công nghệ cao ở nước ta.

Lời giải:

Khái niệm: Khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (khu nông nghiệp công nghệ cao) là khu công nghệ cao tập trung thực hiện hoạt động ứng dụng thành tựu nghiên cứu và phát triển công nghệ cao vào nông nghiệp.

Vai trò:

• Là hạt nhân phát triển, thúc đẩy đổi mới công nghệ.
• Tạo chuỗi cung ứng nông sản chất lượng cao.
• Thúc đẩy nông nghiệp bền vững, giảm tác động đến môi trường.

Tình hình phát triển:

• Gắn liền với hiện đại hoá nông nghiệp và tái cơ cấu ngành.
• Đến năm 2025, cả nước có 11 khu nông nghiệp công nghệ cao cấp quốc gia.
• Thu hút nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã tham gia.

Lĩnh vực hoạt động:

• Trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản.
• Ứng dụng phổ biến các công nghệ: công nghệ sinh học, tự động hoá, công nghệ số.

Phân bố:

• Chủ yếu ở nơi có điều kiện thuận lợi về hạ tầng, khoa học – công nghệ, thị trường: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ,…

Định hướng phát triển:

• Quy hoạch và mở rộng các khu nông nghiệp công nghệ cao.
• Phát triển nông nghiệp số, tự động hoá.
• Tổ chức sản xuất theo hướng kinh tế tuần hoàn, sử dụng năng lượng tái tạo.
• Tăng cường liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ.

III. Vùng chuyên canh

Câu hỏi trang 68

Đề bài: Dựa vào thông tin mục III, hãy phân tích hình thức tổ chức lãnh thổ nông nghiệp vùng chuyên canh ở nước ta.

Lời giải:

Khái niệm: Vùng chuyên canh là vùng tập trung phát triển một hoặc vài loại cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện sinh thái và KT-XH nhằm tạo khối lượng hàng hoá lớn, gắn với công nghiệp chế biến.

Vai trò:

• Tăng cường sử dụng máy móc, vật tư lớn, áp dụng khoa học – công nghệ.
• Nâng cao hiệu quả sản xuất.
• Nâng cao trình độ và sự chuyên môn hoá của người lao động.

Các quy mô vùng chuyên canh ở nước ta:

• Quy mô lớn (tương đương vùng KT-XH):
  • Vùng chuyên canh cây công nghiệp: Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Trung du và miền núi phía Bắc.
  • Vùng chuyên canh cây lương thực, thực phẩm: Đồng bằng sông Cửu Long, Đồng bằng sông Hồng.
• Quy mô nhỏ hơn (trong vùng KT-XH):
  • Mía ở Đồng bằng sông Cửu Long.
  • Dứa ở Bắc Trung Bộ.
• Quy mô cấp tỉnh (chuyên môn hoá sâu):
  • Vải ở Hải Phòng và Bắc Ninh.
  • Nhãn ở Hưng Yên.
  • Nho, thanh long ở Lâm Đồng.

Định hướng phát triển:

• Phát triển theo hướng bền vững: nông nghiệp hữu cơ, chăn nuôi tập trung an toàn, hiệu quả cao.
• Dựa trên lợi thế vùng, miền, địa phương.
• Đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và thích ứng biến đổi khí hậu.

Luyện tập – Vận dụng

Luyện tập trang 68

Đề bài: Dựa vào bảng 14, nhận xét về số lượng và cơ cấu trang trại của nước ta năm 2011 và năm 2024.

Lời giải:

Về số lượng:

• Tổng số trang trại tăng từ 20 078 (2011) lên 26 111 (2024), tăng thêm khoảng 6 033 trang trại.
• Trong đó:
  • Trang trại chăn nuôi tăng mạnh nhất: từ 6 267 lên 14 256 (tăng hơn 2 lần).
  • Trang trại trồng trọt giảm nhẹ: từ 8 635 xuống 8 035.
  • Trang trại nuôi trồng thuỷ sản giảm mạnh: từ 4 440 xuống 2 979.
  • Trang trại khác: tăng nhẹ từ 736 lên 841.

Về cơ cấu:

→ Cơ cấu trang trại chuyển dịch theo hướng tăng tỉ trọng trang trại chăn nuôi (trở thành loại chiếm ưu thế), giảm tỉ trọng các loại còn lại. Điều này phù hợp với xu hướng chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp (tăng chăn nuôi, giảm trồng trọt).

Vận dụng trang 68

Đề bài: Sưu tầm một số hình ảnh về hoạt động sản xuất nông nghiệp nổi bật của một vùng chuyên canh ở nước ta.

Lời giải:

Vùng chuyên canh cây cà phê ở Tây Nguyên (thuộc vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên):

ThS. Trần Ngọc Báu

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Địa Lí THPT

Trình độ: Thạc sĩ Địa lý, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ GIS, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 11+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Cầu Giấy