Dưới đây là bài báo cáo thực hành tham khảo cho Bài 29. Các em có thể dựa vào bài này để hoàn thiện báo cáo thực hành của nhóm mình.

I. Mở đầu

Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên (Nam Trung Bộ) là vùng có diện tích lớn nhất nước ta, có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế và đối ngoại:

• Tiếp giáp với Lào, Cam-pu-chia; có Biển Đông rộng lớn với nhiều đảo, quần đảo, trong đó có 4 đặc khu: Lý Sơn (Quảng Ngãi), Hoàng Sa (Đà Nẵng), Trường Sa (Khánh Hoà), Phú Quý (Lâm Đồng).
• Là địa bàn cư trú của nhiều dân tộc thiểu số (Chăm, Cơ-tu, Hrê, Xơ-đăng, Ba-na, Gia-rai, Ê-đê,…).
• Nằm trên tuyến giao thông huyết mạch nối bắc – nam và đông – tây.

Vì vậy, phát triển kinh tế – xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại với nhau.

II. Ý nghĩa của phát triển kinh tế – xã hội đối với quốc phòng, an ninh

Phát triển kinh tế – xã hội có ý nghĩa quan trọng đối với việc củng cố quốc phòng, an ninh ở vùng, thể hiện ở các mặt sau:

1. Góp phần bảo vệ chủ quyền biển, đảo:

• Phát triển các ngành kinh tế biển (khai thác hải sản xa bờ, giao thông vận tải biển, khai thác dầu khí, du lịch biển – đảo) → tạo điều kiện cho ngư dân bám biển, hiện diện thường xuyên trên vùng biển.
• Xây dựng và hiện đại hoá các cảng biển nước sâu (Đà Nẵng, Dung Quất, Vân Phong,…) không chỉ phục vụ giao thương quốc tế mà còn hỗ trợ đắc lực cho hoạt động tuần tra, bảo vệ chủ quyền biển đảo.
• Phát triển kinh tế ở các đặc khu Hoàng Sa, Trường Sa, Lý Sơn, Phú Quý góp phần khẳng định chủ quyền và bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ.

2. Ổn định vùng biên giới đất liền:

• Vùng có đường biên giới dài giáp Lào và Cam-pu-chia. Phát triển kinh tế cửa khẩu, giao thương biên giới giúp:
  • Tăng cường giao lưu, hợp tác với các nước láng giềng.
  • Tạo sinh kế cho cư dân biên giới → góp phần giữ vững an ninh biên giới.

3. Tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc:

• Vùng có nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, đặc biệt ở Tây Nguyên. Phát triển kinh tế – xã hội:
  • Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào các dân tộc.
  • Thực hiện xoá đói giảm nghèo, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng.
  • Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc.
  • Tăng cường khối đại đoàn kết giữa các dân tộc → tạo nền tảng vững chắc cho ổn định chính trị – xã hội.

4. Xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ cả kinh tế và quốc phòng:

• Hệ thống đường bộ, đường sắt, cảng biển, cảng hàng không (Đà Nẵng, Cam Ranh, Liên Khương, Chu Lai,…) được đầu tư → phục vụ vận chuyển hàng hoá, phát triển kinh tế, đồng thời đảm bảo cơ động quốc phòng khi cần thiết.
• Các khu kinh tế lớn (Vân Phong, Dung Quất, Nhơn Hội,…) phát triển tạo thế liên hoàn giữa kinh tế và quốc phòng.

5. Tăng nguồn lực cho quốc phòng, an ninh:

• Kinh tế phát triển → ngân sách tăng → có điều kiện đầu tư cho quốc phòng, an ninh.
• Các ngành công nghiệp (lọc dầu Dung Quất, chế biến bô-xít – a-lu-min, thuỷ điện,…) đảm bảo nguồn năng lượng, vật liệu phục vụ cả kinh tế và quốc phòng.

III. Ý nghĩa của giữ vững quốc phòng, an ninh đối với phát triển kinh tế – xã hội

Ngược lại, việc giữ vững quốc phòng, an ninh cũng có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế – xã hội của vùng:

1. Bảo vệ chủ quyền biển, đảo – tạo điều kiện phát triển kinh tế biển:

• Giữ vững chủ quyền các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa → đảm bảo cho các hoạt động kinh tế biển (khai thác hải sản, dầu khí, du lịch, vận tải biển) diễn ra ổn định.
• Bảo vệ ngư trường, tàu cá của ngư dân → yên tâm khai thác, đầu tư phát triển.
• Đảm bảo an ninh tuyến hàng hải quốc tế qua Biển Đông → thu hút giao thương và đầu tư.

2. Giữ ổn định biên giới đất liền:

• Ổn định biên giới với Lào, Cam-pu-chia → tạo môi trường thuận lợi cho hợp tác kinh tế biên giới.
• Ngăn chặn các loại tội phạm xuyên biên giới (buôn lậu, ma tuý, buôn người,…) → bảo vệ trật tự xã hội và môi trường kinh doanh lành mạnh.

3. Ổn định chính trị – xã hội – tạo môi trường phát triển:

• Giữ vững an ninh chính trị, trật tự xã hội ở vùng, đặc biệt là Tây Nguyên – địa bàn có nhiều dân tộc thiểu số.
• Ngăn chặn các hoạt động chia rẽ dân tộc, kích động ly khai → duy trì đoàn kết dân tộc.
• Tạo môi trường ổn định, an toàn để thu hút đầu tư trong và ngoài nước, phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch quốc tế.

4. Bảo vệ tài nguyên và môi trường:

• Bảo vệ tài nguyên rừng, đặc biệt là các vườn quốc gia và khu dự trữ sinh quyển thế giới (Kon Hà Nừng, Lang Biang, Yok Đôn,…).
• Bảo vệ tài nguyên khoáng sản (bô-xít ở Lâm Đồng, dầu khí thềm lục địa) khỏi khai thác trái phép.
• Bảo vệ nguồn nước các sông, hồ thuỷ điện → phục vụ sản xuất và đời sống.

5. Tạo môi trường thuận lợi cho hội nhập quốc tế:

• An ninh, quốc phòng ổn định → du lịch quốc tế phát triển (Đà Nẵng, Khánh Hoà, Lâm Đồng thu hút hàng chục triệu lượt khách/năm).
• Các cảng biển hoạt động an toàn → phát triển xuất nhập khẩu và hội nhập kinh tế quốc tế.

IV. Kết luận

Phát triển kinh tế – xã hội và củng cố quốc phòng, an ninh ở vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên (Nam Trung Bộ) có mối quan hệ biện chứng, gắn bó chặt chẽ và hỗ trợ lẫn nhau:

• Phát triển kinh tế – xã hội tạo cơ sở vật chất và nguồn lực để củng cố quốc phòng, an ninh.
• Giữ vững quốc phòng, an ninh tạo môi trường ổn định để phát triển kinh tế – xã hội.

Do đó, cần thực hiện tốt chủ trương “kết hợp phát triển kinh tế – xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh” theo đúng đường lối của Đảng và Nhà nước, góp phần xây dựng vùng ngày càng giàu mạnh, đồng thời bảo vệ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc.

ThS. Trần Ngọc Báu

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Địa Lí THPT

Trình độ: Thạc sĩ Địa lý, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ GIS, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 11+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Cầu Giấy