Câu 1: Tổng hợp thông tin về các văn bản đã học trong bài theo bảng gợi ý

Câu 2: Tìm đọc một số văn bản thông tin về một trong các chủ đề văn hoá, thể thao, môi trường, khoa học. Sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ để tóm tắt những thông tin đã đọc

Gợi ý cách thực hiện:

• Bước 1 – Chọn chủ đề và tìm văn bản:
  • Văn hoá: bài viết về các di sản văn hoá Việt Nam (cồng chiêng Tây Nguyên, ca trù, dân ca quan họ…) trên báo Tuổi Trẻ, Tiền Phong, Nhân Dân…
  • Thể thao: bài viết về các giải đấu (SEA Games, World Cup, Olympic…) hoặc vận động viên Việt Nam.
  • Môi trường: bài viết về biến đổi khí hậu, ô nhiễm rác thải nhựa, năng lượng tái tạo…
  • Khoa học: bài viết về các phát minh, công nghệ mới, khám phá vũ trụ…
• Bước 2 – Đọc kĩ và xác định các ý chính, ý phụ trong văn bản.
• Bước 3 – Sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ để tóm tắt (lựa chọn một trong các dạng sau):
  • Sơ đồ tư duy: phù hợp với văn bản có nhiều ý chính, ý phụ.
  • Trục thời gian: phù hợp với văn bản trình bày theo trình tự thời gian.
  • Biểu đồ, bảng biểu: phù hợp với văn bản có nhiều số liệu.
  • Infographic: kết hợp nhiều phương tiện, sinh động và trực quan.
• Bước 4 – Trình bày sản phẩm trên giấy A4, A0 hoặc thiết kế trên Canva, PowerPoint.

Câu 3: Thuyết minh về một môn thể thao hoặc giới thiệu về một vận động viên mà bạn yêu thích

Bài viết tham khảo – Thuyết minh về môn bóng đá:

Bóng đá là môn thể thao “vua” – môn thể thao phổ biến nhất trên thế giới với hàng tỉ người hâm mộ. Bóng đá có nguồn gốc lâu đời, được cho là ra đời từ thế kỉ XIX tại Anh, sau đó nhanh chóng lan rộng khắp toàn cầu. Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) được thành lập năm 1904 và là tổ chức điều hành các giải đấu lớn nhất.

Về luật chơi, một trận đấu bóng đá có hai đội, mỗi đội 11 cầu thủ (gồm 1 thủ môn và 10 cầu thủ trên sân). Trận đấu kéo dài 90 phút, chia làm hai hiệp, mỗi hiệp 45 phút. Mục tiêu của mỗi đội là đưa bóng vào khung thành đối phương để ghi bàn. Cầu thủ chỉ được sử dụng chân, đầu, ngực để khống chế bóng – riêng thủ môn được dùng tay trong vòng cấm.

Bóng đá có giải đấu lớn nhất hành tinh là World Cup – được tổ chức 4 năm một lần. Bên cạnh đó còn có các giải đấu nổi tiếng như UEFA Champions League (châu Âu), Copa America (Nam Mỹ), AFF Cup (Đông Nam Á)…

Ở Việt Nam, bóng đá đã có những bước phát triển vượt bậc trong những năm gần đây. Đội tuyển Việt Nam dưới sự dẫn dắt của HLV Park Hang-seo đã vô địch AFF Cup 2018, á quân U23 châu Á 2018, vô địch SEA Games 30 và 31 – mang lại niềm tự hào lớn cho người hâm mộ cả nước.

Bóng đá không chỉ là một môn thể thao mà còn là chiếc cầu nối văn hoá, gắn kết cộng đồng, mang lại niềm vui và cảm hứng cho hàng tỉ người trên khắp hành tinh. Đó là lí do em yêu thích và say mê môn thể thao này.

Câu 4: Tranh biện về một vấn đề

Tranh biện với các bạn trong lớp về một trong những vấn đề sau:

• Khi rô-bốt Sophia lần đầu tiên được cấp quyền công dân, người ta đã lo ngại rằng một ngày nào đó rô-bốt sẽ thống trị thế giới. Liệu điều này có thể xảy ra? Trí thông minh nhân tạo liệu có phải là một mối đe doạ đối với con người?
• Thể thao có phải chỉ là nơi phô diễn sức mạnh và biểu dương các chiến công?
• Học hỏi có phải chỉ là năng lực riêng của con người? Liệu loài vật có khả năng nhận thức, tích luỹ và truyền tải tri thức hay không?

Vấn đề lựa chọn: Trí thông minh nhân tạo (AI) có phải là một mối đe doạ đối với con người không?

a) Quan điểm đồng tình – AI là một mối đe doạ:

• Tốc độ phát triển nhanh chóng: như văn bản Trí thông minh nhân tạo đã chỉ ra, đến năm 2040, máy tính có thể đạt năng lực xử lí tương đương não người; đến 2050, số lượng rô-bốt thông minh có thể vượt qua con người.
• Nguy cơ mất việc làm: máy móc có thể thay thế con người trong nhiều ngành nghề – từ sản xuất, dịch vụ đến cả những công việc sáng tạo (vẽ tranh, soạn nhạc).
• Nguy cơ mất kiểm soát: nếu AI mạnh thực sự có khả năng “suy nghĩ”, chúng có thể đưa ra những quyết định nằm ngoài tầm kiểm soát của con người.
• Vấn đề đạo đức, quyền riêng tư: việc thu thập dữ liệu khổng lồ để huấn luyện AI có thể xâm phạm quyền riêng tư cá nhân.

b) Quan điểm phản biện – AI không phải là mối đe doạ:

• AI là sản phẩm do con người tạo ra: con người là người lập trình, kiểm soát và định hướng sự phát triển của AI.
• AI hỗ trợ con người trong nhiều lĩnh vực: y tế (chẩn đoán bệnh), giáo dục, giao thông (xe tự lái), nghiên cứu khoa học… → giúp cuộc sống tốt hơn.
• Não người vẫn có những giá trị máy móc khó thay thế: cảm xúc, đạo đức, sáng tạo, trực giác – như nhà thần kinh học Bin Can-vin đã khẳng định.
• Mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều tạo ra việc làm mới: con người luôn có khả năng thích nghi và chuyển đổi nghề nghiệp.

c) Kết luận của em:

AI vừa là cơ hội vừa là thách thức đối với con người. Bản thân AI không phải là mối đe doạ – mối đe doạ thực sự nằm ở cách con người phát triển và sử dụng AI. Vì vậy, thay vì lo sợ, chúng ta cần:

• Chủ động học hỏi, trang bị kiến thức về AI để không bị tụt lại.
• Phát triển AI một cách có trách nhiệm: đặt ra các quy tắc đạo đức, pháp lí rõ ràng.
• Phát huy những giá trị riêng của con người: cảm xúc, sáng tạo, đạo đức – những thứ máy móc khó mô phỏng.

Đó là cách để con người làm chủ tương lai thay vì bị động trước sự phát triển của công nghệ.

ThS. Nguyễn Thành Đạt

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THPT

Trình độ: Thạc sĩ Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ CNTT, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Thế Thiện