Câu 1: Tìm đọc một bài thơ trung đại Việt Nam, nêu đề tài, chủ đề, thể thơ và chỉ ra một vài biểu hiện của phong cách cổ điển được thể hiện trong bài thơ đó

Bài thơ chọn: Cảm hoài (Đặng Dung)

Biểu hiện phong cách cổ điển:

• Đề tài cao nhã: nỗi lòng của bậc anh hùng ôm hoài bão lớn lao.
• Hướng về những mẫu hình lí tưởng: xoay trục đất, rửa binh khí, kéo sông Ngân.
• Không gian mang tầm vũ trụ: trời đất, sông Ngân.
• Sử dụng điển tích: người hàng thịt, kẻ đi câu (Phàn Khoái, Hàn Tín); gươm Long Tuyền.
• Nghệ thuật đối chặt chẽ ở hai liên giữa.
• Chữ viết: chữ Hán.
• Giọng điệu bi hùng.

Câu 2: Giới thiệu một bài thơ có phong cách lãng mạn và chỉ ra một số biểu hiện nổi bật của phong cách đó trong bài thơ

Bài thơ chọn: Tây Tiến (Quang Dũng)

Biểu hiện nổi bật của phong cách lãng mạn:

• Khẳng định cái cao cả, phi thường: ngợi ca lí tưởng cứu nước, khí phách anh hùng và sự hi sinh cao cả của người lính Tây Tiến (“Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh”, “Áo bào thay chiếu, anh về đất”).
• Đề cao trí tưởng tượng, sự phóng khoáng: các hình ảnh độc đáo như “súng ngửi trời”, “hoa về trong đêm hơi”, “hồn lau nẻo bến bờ” – đầy chất mộng mơ, khác lạ.
• Chú trọng thế giới nội tâm với cảm xúc mạnh mẽ, tinh tế: “Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi”, “Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm” – tâm hồn hào hoa, lãng mạn của người lính trí thức.
• Sử dụng nhiều yếu tố tương phản: thiên nhiên dữ dội – thơ mộng; người lính ốm yếu – dữ oai hùm, hi sinh – bất tử.

Câu 3: Tìm đọc một bài thơ có yếu tố siêu thực. Chỉ ra và nêu ý nghĩa của một số hình ảnh siêu thực trong bài thơ đó

Bài thơ chọn: Đàn ghi ta của Lor-ca (Thanh Thảo)

Một số hình ảnh siêu thực và ý nghĩa:

• “Đường chỉ tay đã đứt / dòng sông rộng vô cùng / Lor-ca bơi sang ngang / trên chiếc ghi ta màu bạc”
  • Thực và ảo hoà quyện: đường chỉ tay (sinh mệnh) đối lập với dòng sông (sinh – tử).
  • Ý nghĩa: khắc hoạ Lor-ca vượt qua ranh giới sinh tử để bất tử cùng nghệ thuật.
• “Chàng ném lá bùa cô gái Di-gan vào xoáy nước / chàng ném trái tim mình vào lặng yên bất chợt”
  • Hành động mang tính chiêm bao, phi hiện thực.
  • Ý nghĩa: tượng trưng cho sự giã từ trần thế, giải thoát của người nghệ sĩ.
• “Giọt nước mắt vầng trăng / long lanh trong đáy giếng”
  • Kết hợp phi lí giữa giọt nước mắt và vầng trăng, đặt trong đáy giếng.
  • Ý nghĩa: biểu tượng cho niềm tin về sự bất tử của cái Đẹp, của tiếng đàn Lor-ca.

-> Các hình ảnh siêu thực tạo độ mở cho bài thơ, kích thích liên tưởng đa chiều, phù hợp với việc khắc hoạ một nghệ sĩ tượng trưng – siêu thực như Lor-ca.

Câu 4: So sánh, đánh giá hình tượng người lính được thể hiện trong tác phẩm Tây Tiến (Quang Dũng) và một bài thơ cùng đề tài mà bạn đã được học hoặc đọc thêm

So sánh với bài thơ Đồng chí (Chính Hữu):

Điểm chung: Cả hai đều thể hiện lí tưởng cách mạng, tình đồng đội và tinh thần hi sinh cao cả vì Tổ quốc.

Đánh giá: Hai tác phẩm cùng ngợi ca vẻ đẹp người lính cách mạng thời kháng chiến chống Pháp nhưng ở hai góc nhìn khác nhau. Tây Tiến làm nổi bật vẻ đẹp hào hùng, hào hoa của người lính trí thức; Đồng chí khắc hoạ vẻ đẹp giản dị, chân chất của người lính nông dân. Sự khác biệt ấy làm nên sự phong phú của hình tượng người lính trong thơ ca Việt Nam.

ThS. Nguyễn Thành Đạt

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THPT

Trình độ: Thạc sĩ Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ CNTT, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Thế Thiện