Câu 1: Bài học đã đưa lại cho bạn những hiểu biết gì về đặc điểm nổi bật của truyện truyền kì thời trung đại?

Qua bài học, em nhận thấy truyện truyền kì thời trung đại có những đặc điểm nổi bật sau:

a) Về nguồn gốc và nền tảng:

• Có nguồn gốc từ văn học Trung Quốc, xuất hiện vào cuối đời Đường; được tiếp nhận và phát triển ở các nước chịu ảnh hưởng văn hoá Hán.
• Phát triển trên nền tảng thần thoại, truyền thuyết của văn học dân gian và các tín ngưỡng văn hoá trong đời sống tinh thần dân tộc.

b) Về yếu tố kì ảo:

• Nhân vật kì ảo: có năng lực siêu nhiên, xuất thân kì lạ, diện mạo khác thường, hành tung biến hoá; nhân vật kì ảo và nhân vật phàm trần có thể đối thoại, tương tác tự nhiên.
• Sự việc kì ảo: các tình tiết, sự kiện kì ảo liên kết thành chuỗi, tạo cốt truyện li kì, huyền hoặc; xảy ra trong không gian – thời gian khác lạ (cõi tiên, âm phủ, ban đêm huyền bí…).
• Thủ pháp nghệ thuật: kết hợp linh hoạt giữa yếu tố kì ảo và yếu tố thực; hoà trộn không gian các cõi (thần tiên, trần tục, âm phủ); dùng giấc mộng, đan xen thực tại với hồi ức.

c) Về ngôn ngữ:

• Có sự đan xen tản văn với biền văn và vận văn.
• Sử dụng lối nói so sánh – ẩn dụ; ưa hình thức biểu đạt cầu kì, khoa trương, phóng đại.
• Chuộng ngôn từ hoa mĩ; dùng nhiều điển cố, hình ảnh biểu trưng.

d) Về nội dung:

• Chủ yếu hướng đến các nội dung xã hội – lịch sử; yếu tố kì ảo là phương thức lí giải một nội dung hiện thực nhất định – đó là bút pháp “lấy kì nói thực”.

Câu 2: Yếu tố kì ảo trong truyện truyền kì và yếu tố kì ảo trong một số thể loại văn học khác (truyền thuyết, truyện cổ tích, truyện ngắn hiện đại,…) có những điểm giống, khác nhau như thế nào?

a) Điểm giống nhau:

• Đều sử dụng yếu tố kì ảo (nhân vật siêu nhiên, sự việc kì lạ, không gian – thời gian khác thường).
• Đều nhằm tăng sức hấp dẫn, li kì cho câu chuyện.
• Đều phản ánh hiện thực và gửi gắm thông điệp của người sáng tác.

b) Điểm khác nhau:

Câu 3: Tìm đọc một tác phẩm văn học hiện đại có yếu tố kì ảo, viết bài giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm đó

Bài giới thiệu tham khảo – Bộ truyện Chuyện xứ Lang Biang (Nguyễn Nhật Ánh):

Trong dòng chảy văn học hiện đại Việt Nam, Chuyện xứ Lang Biang của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh là một tác phẩm đặc sắc với yếu tố kì ảo đậm nét. Bộ truyện gồm bốn tập, được xuất bản lần đầu vào các năm 2004 – 2006, đã nhanh chóng chinh phục nhiều thế hệ độc giả Việt Nam.

Tác phẩm kể về hành trình phiêu lưu của hai cậu bé Việt Nam là Nguyên và Kăply khi lạc vào xứ Lang Biang – một thế giới thần bí, huyền ảo đầy phù thuỷ, phép thuật và các sinh vật kì lạ. Ở đây, các em phải học tại trường đào tạo phù thuỷ Đămri, đối mặt với thế lực bóng tối đứng đầu là trùm Bastu, và dần khám phá được sức mạnh tiềm ẩn trong chính mình.

Yếu tố kì ảo trong tác phẩm được thể hiện ở nhiều phương diện: thế giới xứ Lang Biang với các quy luật siêu nhiên; nhân vật phù thuỷ với những phép thuật kì diệu; các sinh vật huyền bí như phù thuỷ, tiên nữ, quái vật; những cuộc chiến giữa thiện và ác mang màu sắc thần thoại. Yếu tố kì ảo không chỉ tạo nên sức hấp dẫn li kì mà còn gửi gắm thông điệp nhân văn: về tình bạn, lòng dũng cảm, sức mạnh của cái thiện và khát vọng khám phá thế giới.

Có thể nói, Chuyện xứ Lang Biang là một minh chứng sinh động cho việc yếu tố kì ảo vẫn có sức sống mạnh mẽ trong văn học hiện đại Việt Nam, được nhà văn sáng tạo, đổi mới để phù hợp với tâm hồn bạn đọc hôm nay.

ThS. Nguyễn Thành Đạt

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THPT

Trình độ: Thạc sĩ Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ CNTT, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Thế Thiện