I. Lý thuyết

1. Câu cảm

Câu cảm là câu dùng để bộc lộ cảm xúc (vui mừng, ngạc nhiên, thán phục,…). Dấu hiệu nhận biết:

• Thường có các từ: quá, lắm, thế, ôi, chao,…
• Cuối câu có dấu chấm than (!).
• Ví dụ: Quyển sách này hay quá!

Cách chuyển câu kể thành câu cảm: thêm từ chỉ cảm xúc (quá, lắm, thế,…) và đổi dấu cuối câu thành dấu chấm than.

2. Thông báo

Thông báo là văn bản dùng để báo tin cho nhiều người biết. Một bản thông báo thường có 3 phần:

• Tiêu đề (tên thông báo).
• Nội dung (thời gian, địa điểm, người tham gia, cách đăng kí,…).
• Người viết thông báo.

II. Giải các câu hỏi SGK

Luyện từ và câu

Câu 1: Xếp các từ ngữ dưới đây vào nhóm thích hợp.

Các từ ngữ: tìm sách, thẻ thư viện, phiếu mượn sách, sách, mượn, giá sách, người mượn, người đọc, báo, thủ thư, đọc, trả.

Trả lời:

• Người: người mượn, người đọc, thủ thư.
• Đồ vật: thẻ thư viện, phiếu mượn sách, sách, giá sách, báo.
• Hoạt động: tìm sách, mượn, đọc, trả.

Câu 2: Câu nói của mỗi bạn ở tranh A và tranh B có gì khác nhau?

Tranh A: “Cậu đi đôi giày này đẹp.” / “Hôm nay chúng tớ chơi vui.” / “Cậu đến muộn.”

Tranh B: “Cậu đi đôi giày này đẹp quá!” / “Hôm nay chúng tớ chơi vui lắm!” / “Cậu đến muộn thế!”

Trả lời:

• Câu ở tranh A là câu kể, chỉ kể, tả bình thường, cuối câu có dấu chấm.
• Câu ở tranh B có thêm các từ quá, lắm, thế và cuối câu có dấu chấm than, bộc lộ cảm xúc rõ hơn (đó là câu cảm).

Câu 3: Những từ in đậm ở bài tập 2 bổ sung điều gì cho câu?

Các từ in đậm: quá, lắm, thế.

Trả lời:

Những từ in đậm bổ sung cảm xúc của người nói cho câu.

Câu 4: Chuyển các câu dưới đây thành câu cảm (theo mẫu).

(M: Quyển từ điển này hữu ích. → Quyển từ điển này hữu ích quá!)

a. Bạn ấy đọc nhiều sách.

b. Thư viện trường mình rộng.

c. Thư viện đóng cửa muộn.

Trả lời:

• a. Bạn ấy đọc nhiều sách quá!
• b. Thư viện trường mình rộng quá!
• c. Thư viện đóng cửa muộn quá!

Luyện viết: Thông báo

Câu 1: Đọc thông báo “Thành lập câu lạc bộ” và thực hiện các yêu cầu.

a. Sắp xếp các phần sau theo thứ tự của bản thông báo: Nội dung – Tiêu đề – Người viết.

Trả lời: Thứ tự đúng là: Tiêu đề → Nội dung → Người viết.

b. Nêu rõ những thông tin được thể hiện trong nội dung của thông báo.

Trả lời:

• Thời gian thành lập câu lạc bộ: ngày 15/10/2022.
• Nơi tìm hiểu thông tin: trên trang mạng của trường.
• Nơi đăng kí tham gia: tại văn phòng nhà trường.
• Thời hạn đăng kí: từ 01/10/2022 đến 10/10/2022.

Câu 2: Viết một thông báo của lớp về việc đăng kí tham gia một cuộc thi cấp trường (thi cờ vua, thi bơi lội,…).

Gợi ý cần có:

Cuộc thi được tổ chức vào thời gian nào?

Ở đâu? Ai được đăng kí tham gia?

Thời hạn và cách đăng kí tham gia.

Trả lời:

Trả lời theo các ý cần có:

• Thời gian, địa điểm: ngày 20/11/2025, tại hội trường của trường.
• Ai được tham gia: tất cả các bạn học sinh trong lớp.
• Thời hạn và cách đăng kí: đăng kí với bạn lớp trưởng trước ngày 15/11/2025.

Thông báo mẫu:

THÔNG BÁO

Về việc đăng kí tham gia Hội thi Cờ vua cấp trường

Nhà trường tổ chức Hội thi Cờ vua dành cho học sinh vào ngày 20 tháng 11 năm 2025, tại hội trường của trường. Tất cả các bạn học sinh trong lớp đều có thể đăng kí tham gia. Các bạn hãy đăng kí với bạn lớp trưởng trước ngày 15 tháng 11 năm 2025.

Người viết thông báo

Lớp trưởng lớp 3A

Câu 3: Đọc lại thông báo em viết, phát hiện lỗi và sửa lỗi (dùng từ, đặt câu, sắp xếp ý,…).

Trả lời:

Em đọc lại thông báo vừa viết và tự kiểm tra:

• Dùng từ đã đúng chưa?
• Câu văn đã rõ nghĩa, đủ ý chưa?
• Các ý đã đầy đủ và sắp xếp hợp lí chưa (tiêu đề → nội dung → người viết)?
• Có sai chính tả không?

→ Nếu phát hiện lỗi, em sửa lại cho đúng để bản thông báo hoàn chỉnh hơn.

III. Vận dụng

Tìm đọc thêm một số thông báo khác ở trường hoặc ở địa phương em.

Em có thể tìm đọc thêm các thông báo ở bảng tin của trường, của lớp hoặc ở khu phố, thôn xóm (thông báo về buổi họp, hoạt động, sự kiện,…) để hiểu thêm cách viết một bản thông báo.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình