Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Lý thuyết trọng tâm
1. Từ ngữ về Trái Đất và môi trường
- Các dạng địa hình của Trái Đất: biển, sông, núi, đồi, đại dương,…
- Hoạt động bảo vệ Trái Đất: trồng rừng, tiết kiệm nước, tiết kiệm điện, bảo vệ động vật,…
- Hoạt động gây hại cho Trái Đất: phá rừng, lãng phí nước, sử dụng túi ni lông,…
2. Câu cảm
Dùng để bộc lộ cảm xúc (vui, thán phục, ngạc nhiên,…). Cuối câu có dấu chấm than (!); thường có các từ: ôi, chao ôi, quá, thật, biết bao,…
- Ví dụ: Ôi, cảnh đẹp quá!
3. Câu khiến
Dùng để nêu yêu cầu, đề nghị, mong muốn. Cuối câu có dấu chấm than (!) hoặc dấu chấm; thường có các từ: hãy, đừng, nên, nhé, đi,…
- Ví dụ: Chúng ta hãy bảo vệ môi trường!
4. Cách chuyển câu kể thành câu cảm hoặc câu khiến
- Thành câu cảm: thêm từ cảm thán (ôi, quá, biết bao,…) và dấu chấm than.
- Bông hoa đẹp. → Ôi, bông hoa đẹp quá!
- Thành câu khiến: thêm từ cầu khiến (hãy, nên, nhé,…) và dấu chấm than.
- Em giữ gìn sách vở. → Em hãy giữ gìn sách vở nhé!
5. Viết đoạn văn tả một bức tranh
Khi viết, em cần: giới thiệu bức tranh (tên tranh, người vẽ); tả bức tranh (sự vật, hoạt động; màu sắc, hình ảnh nổi bật; ý nghĩa); nêu cảm nghĩ của em.
II. Giải các câu hỏi SGK
Luyện từ và câu
Câu 1: Xếp các từ ngữ dưới đây vào nhóm thích hợp.
Từ ngữ: biển, tiết kiệm nước, phá rừng, sông, núi, bảo vệ động vật hoang dã, đồi, sử dụng túi ni lông, trồng rừng, lãng phí nước, đại dương, tiết kiệm điện.
Trả lời:
| Các dạng địa hình của Trái Đất | Hoạt động bảo vệ Trái Đất | Hoạt động gây hại cho Trái Đất |
|---|---|---|
| biển, sông, núi, đồi, đại dương | trồng rừng, tiết kiệm nước, tiết kiệm điện, bảo vệ động vật hoang dã | phá rừng, sử dụng túi ni lông, lãng phí nước |
Câu 2: Cùng bạn hỏi – đáp về nội dung tranh. Viết vào vở câu hỏi, câu trả lời của em và bạn.
M: – Cô công nhân đang làm gì? – Cô ấy đang phát cỏ.
Trả lời (một số câu hỏi – đáp):
- – Chú công nhân đang làm gì? – Chú ấy đang vớt những rác thải trong lòng suối.
- – Các cô, chú công nhân đang làm gì? – Các cô, chú đang cùng nhau dọn dẹp, làm sạch dòng suối.
- – Cảnh vật xung quanh dòng suối như thế nào? – Xung quanh dòng suối có nhiều cây cối xanh tươi.
Câu 3: Chuyển những câu dưới đây thành câu cảm hoặc câu khiến.
a. Nước hồ trong xanh.
b. Ánh nắng rực rỡ.
c. Chúng ta bỏ rác đúng nơi quy định.
d. Cả lớp có ý thức tiết kiệm giấy viết.
Trả lời:
- a. Nước hồ trong xanh. → Câu cảm: Ôi, nước hồ trong xanh quá!
- b. Ánh nắng rực rỡ. → Câu cảm: Ánh nắng rực rỡ biết bao!
- c. Chúng ta bỏ rác đúng nơi quy định. → Câu khiến: Chúng ta hãy bỏ rác đúng nơi quy định!
- d. Cả lớp có ý thức tiết kiệm giấy viết. → Câu khiến: Cả lớp hãy có ý thức tiết kiệm giấy viết nhé!
Luyện viết đoạn
Câu 1: Sưu tầm và chia sẻ với bạn tranh ảnh về Trái Đất.
Trả lời:
Em sưu tầm tranh, ảnh về Trái Đất từ sách, báo hoặc trên internet (nhờ người lớn hướng dẫn). Sau đó, em mang đến lớp, giới thiệu và chia sẻ với bạn về nội dung bức tranh mà em thích.
Câu 2: Viết đoạn văn tả bức tranh về Trái Đất.
Dàn bài (dựa vào các câu gợi ý G trong sách):
- a. Giới thiệu bức tranh: bức tranh vẽ về Trái Đất, tên là “Ngôi nhà chung”, do một bạn học sinh vẽ.
- b. Tả bức tranh:
- Những sự vật, hoạt động: ở giữa là Trái Đất, xung quanh có nhiều con vật (voi, hươu cao cổ, cá heo, chim), cây xanh, hoa lá, cầu vồng, ông mặt trời.
- Màu sắc, hình ảnh nổi bật: màu sắc tươi sáng, rực rỡ; Trái Đất màu xanh nổi bật ở chính giữa.
- Ý nghĩa: Trái Đất là ngôi nhà chung của muôn loài, cần được bảo vệ.
- c. Cảm nghĩ: em thấy bức tranh thật đẹp và thêm yêu quý Trái Đất.
Đoạn văn mẫu:
Em rất thích bức tranh vẽ về Trái Đất mang tên “Ngôi nhà chung”. Ở chính giữa bức tranh là Trái Đất màu xanh tròn xoe. Xung quanh Trái Đất có rất nhiều con vật đáng yêu như voi, hươu cao cổ, cá heo, chim chóc, cùng những hàng cây xanh và bông hoa nhiều màu sắc. Phía trên còn có ông mặt trời và chiếc cầu vồng rực rỡ. Bức tranh cho em thấy Trái Đất là ngôi nhà chung của muôn loài. Ngắm bức tranh, em càng thêm yêu quý và muốn bảo vệ Trái Đất luôn xanh, sạch, đẹp.
Câu 3: Trao đổi bài làm với bạn để góp ý và sửa lỗi. Bình chọn các đoạn văn hay.
Trả lời:
Em đọc đoạn văn cho bạn nghe (hoặc đổi bài cho nhau), rồi cùng góp ý:
- Đoạn văn đã đủ ý theo gợi ý (giới thiệu, tả bức tranh, cảm nghĩ) chưa?
- Có sai chính tả hay dùng từ chưa đúng không?
- Có thể thêm ý hay nào để đoạn văn sinh động hơn?
→ Sau đó, cả lớp bình chọn những đoạn văn hay và em sửa lại bài của mình cho hoàn chỉnh hơn.
III. Vận dụng
Câu 1: Tìm đọc sách báo viết về hành tinh xanh của chúng ta.
Em hãy tìm đọc các bài văn, câu chuyện, bài báo viết về Trái Đất – hành tinh xanh của chúng ta, ví dụ truyện “Ếch nhỏ và đầm lầy”. Em có thể tìm trong sách, báo (nhờ người lớn hướng dẫn khi tìm trên internet), rồi kể lại cho bạn bè, người thân nghe điều em thấy thú vị nhất.
Câu 2: Viết phiếu đọc sách theo mẫu.
Phiếu đọc sách mẫu (với truyện “Ếch nhỏ và đầm lầy”):
| PHIẾU ĐỌC SÁCH | |
|---|---|
| – Ngày đọc: ngày 5 tháng 5 năm 2026 | – Tác giả: Truyện cổ thế giới |
| – Tên bài: Ếch nhỏ và đầm lầy | – Nội dung chính: Chú ếch chê đầm lầy của mình không tốt nên muốn rao bán. Nghe lời các bạn, ếch trồng cây, dẫn nước, sửa đường, xây nhà quanh đầm lầy. Cuối cùng, đầm lầy trở nên tuyệt đẹp và ếch quyết định không bán nữa. |
| – Điều em ấn tượng nhất: Chú ếch đã tự tay làm cho nơi mình sống trở nên đẹp đẽ. | – Bài tiếp theo mà em dự định đọc: Sự tích cây vú sữa. |
| – Mức độ yêu thích: ★★★★★ |
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình