I. Giải các câu hỏi SGK

Câu 1: Nghe – viết: Thư viện (từ “Đây là thư viện của các em” đến “hãy mang đến đây”).

Trả lời:

Đây là bài chính tả nghe – viết. Em nghe thầy cô đọc đoạn văn (lời của thầy hiệu trưởng, từ “Đây là thư viện của các em…” đến “hãy mang đến đây”) rồi viết vào vở. Khi viết, em cần lưu ý:

• Nghe kĩ từng câu, viết đúng, không bỏ sót chữ.
• Viết hoa chữ cái đầu mỗi câu.
• Viết đúng các tiếng dễ sai: thư viện, bất kì, thoải mái, mượn sách, trả lại, mang đến.
• Đặt đúng dấu gạch ngang đầu lời nói và dấu chấm cuối câu.
• Trình bày sạch đẹp; viết xong soát lại bài để sửa lỗi chính tả.

Câu 2: Ghép các tiếng phù hợp với chân hoặc trân để tạo từ.

Các tiếng: thành, lí, dung, trọng, tình.

Trả lời:

• Ghép với chân: chân thành, chân lí, chân dung, chân tình.
• Ghép với trân: trân trọng.

Câu 3: Làm bài tập a hoặc b.

a. Chọn ch hoặc tr thay cho ô vuông.

Bài hát tới trường (Trích)

Bố mẹ đi làm

Ta đi học nhé

Áo quần sạch sẽ

Bầu ▢ời trong xanh.

Giữ gìn bàn ▢ân

Đừng quên đôi dép.

Giữ gương mặt đẹp

Nhớ đừng giận nhau.

Con đường thì dài

Đôi ▢ân thì ngắn

Thời giờ nghiêm lắm

▢ẳng thích rong ▢ơi.

Nhưng mà bạn ơi Xin đừng

▢ạy vội Có đoàn có đội

Tới ▢ường cùng nhau. (Theo Nguyễn Trọng Tạo)

Trả lời:

Các tiếng cần điền lần lượt là: Bầu trời trong xanh; giữ gìn bàn chân; đôi chân thì ngắn; chẳng thích rong chơi; xin đừng chạy vội; tới trường cùng nhau.

b. Ghép các tiếng phù hợp với dân hoặc dâng để tạo từ.

Các tiếng: trào, cư, số, làng, hiến, tộc.

Trả lời:

• Ghép với dân: dân cư, dân số, dân làng, dân tộc.
• Ghép với dâng: dâng trào, dâng hiến.

II. Vận dụng

Kể lại cho người thân nghe câu chuyện Mặt trời mọc ở đằng… tây. Nếu có thể, em hãy thử làm một số câu thơ về mặt trời.

Bài kể mẫu tham khảo:

Thi hào người Nga Pu-skin nổi tiếng giỏi làm thơ từ khi còn nhỏ. Một lần, trong giờ Văn, thầy giáo bảo một bạn học sinh làm thơ tả cảnh mặt trời mọc. Bạn ấy nghĩ mãi mới ra một câu: “Mặt trời mới mọc ở đằng tây…”. Cả lớp cười ồ lên, vì ai cũng biết đằng tây là phía mặt trời lặn, câu thơ thật vô lí.

Thầy giáo liền bảo Pu-skin tìm cách chữa lại giúp bạn. Pu-skin đứng dậy đọc thêm ba câu, đại ý là mọi người ngạc nhiên trước chuyện lạ, ngơ ngác nhìn nhau và tự hỏi không biết mình đang thức hay đang ngủ. Thế là câu thơ vô lí kia bỗng trở thành một bài thơ ngộ nghĩnh và hợp lí.

Ít lâu sau, bài thơ được đăng báo với đầu đề Gửi bạn làm thơ. Các bạn trong lớp vô cùng tự hào về nhà thơ nhỏ tuổi của lớp mình.

Một số câu thơ về mặt trời (tham khảo):

Ông mặt trời thức giấc

Tỏa nắng ấm khắp nơi

Chim hót vang chào đón

Một ngày mới đến rồi.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình