Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Lý thuyết trọng tâm
1. Dấu ngoặc kép (” “)
Dấu ngoặc kép thường dùng để:
- Đánh dấu lời nói trực tiếp (lời trích dẫn) của nhân vật khi lời nói được viết liền trong câu (không xuống dòng).
- Ví dụ: Cô giáo dặn: “Các em nhớ làm bài đầy đủ nhé!”
- Đánh dấu tên một tác phẩm (tên câu chuyện, bài hát,…).
- Ví dụ: Em rất thích câu chuyện “Cây khế”.
2. Dấu gạch ngang (–)
Ở lớp 3, dấu gạch ngang thường dùng để đánh dấu chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật trong đối thoại, khi mỗi lời nói được viết xuống dòng.
- Ví dụ:Nam hỏi:
– Cậu đi đâu đấy?
Lan đáp:
– Tớ đi mua sách.
3. Mẹo phân biệt dấu ngoặc kép và dấu gạch ngang khi đánh dấu lời nói
- Lời nói được viết liền trong câu (không xuống dòng) → dùng dấu ngoặc kép.
- Lời nói được viết xuống dòng, mỗi lời một dòng → dùng dấu gạch ngang.
4. Giới thiệu một lễ hội (hoặc hội)
Khi giới thiệu một lễ hội, em cần nêu: tên lễ hội, địa điểm tổ chức và các hoạt động chính trong lễ hội.
5. Viết đoạn văn về một nhân vật em yêu thích
Khi viết, em cần nêu: tên nhân vật, nhân vật trong câu chuyện nào, những điều em yêu thích ở nhân vật và lí do em yêu thích nhân vật đó.
II. Giải các câu hỏi SGK
Luyện từ và câu
Câu 1: Giới thiệu một lễ hội (hoặc hội) mà em biết.
Mẫu (M) trong sách:
| Tên lễ hội (hoặc hội) | Địa điểm tổ chức | Các hoạt động trong lễ hội (hoặc hội) |
|---|---|---|
| Lễ hội đền Hùng | tỉnh Phú Thọ | dâng hương, gói bánh chưng, giã bánh giầy,… |
| Lễ hội đua ghe ngo | thành phố Cần Thơ | lễ xuống ghe, lễ cúng trăng, đua ghe ngo,… |
Trả lời (bài giới thiệu mẫu):
Em xin giới thiệu Lễ hội đền Hùng. Lễ hội được tổ chức ở tỉnh Phú Thọ, vào ngày 10 tháng 3 âm lịch hằng năm. Trong lễ hội, mọi người dâng hương tưởng nhớ các Vua Hùng, cùng nhau gói bánh chưng, giã bánh giầy và xem nhiều trò chơi dân gian. Em rất thích lễ hội này vì nó nhắc em nhớ đến công ơn dựng nước của các Vua Hùng.
Câu 2: Viết một câu hỏi và một câu trả lời về lễ hội (hoặc hội), trong đó có dùng dấu gạch ngang.
Trả lời:
– Lễ hội đền Hùng được tổ chức ở đâu?
– Lễ hội đền Hùng được tổ chức ở tỉnh Phú Thọ.
Câu 3: Nêu công dụng của dấu ngoặc kép và dấu gạch ngang trong đoạn văn dưới đây.
Sáng nay, lớp Quốc Anh nghe cô kể chuyện Có công mài sắt, có ngày nên kim. Cuối buổi, cô dặn cả lớp: “Chúng ta cần phải rèn đức tính kiên nhẫn.”. Về nhà, cậu kể lại chuyện cho mẹ và em gái nghe. Em gái thắc mắc:
– Mài như vậy thì lâu lắm mới xong, anh nhỉ? (Theo Bùi Đức Anh)
Trả lời:
- Dấu ngoặc kép trong câu cô dặn cả lớp: “Chúng ta cần phải rèn đức tính kiên nhẫn.” → dùng để đánh dấu lời nói trực tiếp của cô giáo (lời cô dặn cả lớp).
- Dấu gạch ngang trong câu – Mài như vậy thì lâu lắm mới xong, anh nhỉ? → dùng để đánh dấu chỗ bắt đầu lời nói của nhân vật (lời em gái) trong đối thoại.
Câu 4: Chọn dấu câu thích hợp để đánh dấu lời nói của nhân vật trong đoạn văn dưới đây.
Hồi ấy, giặc cho hàng trăm tàu lớn tiến vào cửa biển nước ta. Vua Trần Nhân Tông mong tìm được người tài giỏi giúp đánh lui giặc dữ. Yết Kiêu đến gặp vua và nói: Tôi tuy tài hèn sức yếu nhưng cũng quyết cho lũ chúng nó vào bụng cá. Vua hỏi: Nhà ngươi cần bao nhiêu người, bao nhiêu thuyền? Yết Kiêu đáp: Một mình tôi cũng có thể đương đầu với chúng. (Theo Truyện cổ dân gian Việt Nam)
Trả lời:
Các lời nói của nhân vật được viết liền trong câu (không xuống dòng), nên em dùng dấu ngoặc kép để đánh dấu:
Hồi ấy, giặc cho hàng trăm tàu lớn tiến vào cửa biển nước ta. Vua Trần Nhân Tông mong tìm được người tài giỏi giúp đánh lui giặc dữ. Yết Kiêu đến gặp vua và nói: “Tôi tuy tài hèn sức yếu nhưng cũng quyết cho lũ chúng nó vào bụng cá.” Vua hỏi: “Nhà ngươi cần bao nhiêu người, bao nhiêu thuyền?” Yết Kiêu đáp: “Một mình tôi cũng có thể đương đầu với chúng.”
Luyện viết đoạn
Câu 1: Viết đoạn văn về một nhân vật em yêu thích trong câu chuyện đã đọc, đã nghe.
Dàn bài (dựa vào các câu gợi ý G trong sách):
- Tên nhân vật: Thạch Sanh.
- Tên câu chuyện kể về nhân vật: truyện cổ tích Thạch Sanh.
- Những điều em yêu thích ở nhân vật: thật thà, tốt bụng, dũng cảm; đã diệt chằn tinh, bắn đại bàng cứu công chúa.
- Lí do em yêu thích nhân vật: vì Thạch Sanh dũng cảm và luôn sẵn sàng giúp đỡ mọi người.
Đoạn văn mẫu:
Nhân vật em yêu thích nhất là Thạch Sanh trong truyện cổ tích Thạch Sanh. Thạch Sanh là một chàng trai thật thà, tốt bụng và rất dũng cảm. Chàng đã một mình diệt chằn tinh và bắn đại bàng để cứu công chúa. Em yêu thích Thạch Sanh vì chàng luôn dũng cảm và sẵn sàng giúp đỡ mọi người. Em mong mình cũng tốt bụng, can đảm như Thạch Sanh.
Câu 2: Trao đổi bài làm trong nhóm để góp ý và sửa lỗi. Bình chọn các đoạn văn hay.
Trả lời:
Em đọc đoạn văn của mình cho các bạn trong nhóm nghe, rồi cùng nhau góp ý:
- Đoạn văn đã đủ ý theo gợi ý (tên nhân vật, tên truyện, điều em thích, lí do yêu thích) chưa?
- Có sai chính tả hay dùng từ chưa đúng không?
- Có thể thêm ý hay nào để đoạn văn sinh động hơn?
→ Sau đó, cả nhóm bình chọn những đoạn văn hay nhất và sửa lại bài của mình cho hoàn chỉnh hơn.
III. Vận dụng
Sưu tầm tranh, ảnh, bài văn, bài thơ,… về Bác Hồ.
Em hãy sưu tầm tranh, ảnh, bài văn, bài thơ về Bác Hồ từ sách, báo (nhờ người lớn hướng dẫn khi tìm trên internet). Sau đó, em giới thiệu những tư liệu mình sưu tầm được với bạn bè và người thân, và nói lên tình cảm của em đối với Bác Hồ kính yêu.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình