I. Lý thuyết trọng tâm

1. Từ có nghĩa giống nhau

• Là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau.
• Ví dụ: hiền lành – hiền hậu; xa tít – xa xôi; trắng phau – trắng tinh.

2. Câu hỏi về thời gian (“Khi nào?”)

• Để hỏi về thời gian, ta dùng các từ: khi nào, bao giờ, lúc nào,…
• Khi trả lời, ta nêu thời gian cụ thể: buổi sáng, buổi trưa, buổi chiều, buổi tối,…
• Ví dụ: Khi nào giun đất bò đến bên cây nấm? – Buổi sáng, giun đất bò đến bên cây nấm.

3. Cách viết đoạn văn kể lại một hoạt động

Đoạn văn kể lại một hoạt động thường có các ý:

• Tên hoạt động: đó là hoạt động gì.
• Các việc cụ thể: kể lần lượt từng việc theo thứ tự (đầu tiên, tiếp theo, sau đó, cuối cùng).
• Kết quả hoạt động: hoạt động đem lại kết quả gì.
• Nhận xét của em: cảm nghĩ của em về hoạt động đó.

II. Giải các câu hỏi SGK

Phần Luyện từ và câu

Câu 1: Tìm trong những từ dưới đây các từ có nghĩa giống nhau.

Các từ: hiền lành, hiền hậu, xa tít, gọn gàng, trắng phau, gọn ghẽ, trắng tinh, xa xôi, yêu quý, yêu mến.

Trả lời:

Các cặp từ có nghĩa giống nhau là:

• hiền lành – hiền hậu
• xa tít – xa xôi
• trắng phau – trắng tinh
• gọn gàng – gọn ghẽ
• yêu quý – yêu mến

Câu 2: Tìm từ có nghĩa giống với mỗi từ in đậm dưới đây:

• a. Trên bãi cỏ xanh mướt mọc lên một cây nấm mập mạp.
• b. Chiếc bàn xinh xắn ơi, thức uống ở đây thật ngon!
• c. Hai chú bướm gọi nấm là chiếc mũ kì lạ.

Trả lời:

• xanh mướt: xanh tươi, xanh mượt, xanh rờn.
• xinh xắn: xinh đẹp, đẹp đẽ, dễ thương.
• kì lạ: lạ kì, lạ lùng, khác lạ.

Câu 3: Dựa vào câu chuyện Những cái tên đáng yêu, hỏi – đáp về thời gian các con vật xuất hiện bên cây nấm.

Trả lời:

• Khi nào giun đất bò đến bên cây nấm? – Buổi sáng, giun đất bò đến bên cây nấm.
• Khi nào kiến bò đến chân cây nấm? – Buổi trưa, kiến bò đến chân cây nấm.
• Khi nào hai chú bướm bay lượn quanh cây nấm? – Buổi chiều, hai chú bướm bay lượn quanh cây nấm.
• Khi nào ếch cốm nhìn thấy cây nấm? – Buổi tối, ếch cốm đi dạo và nhìn thấy cây nấm.

Phần Viết

Câu 1: Quan sát tranh, viết đoạn văn kể lại hoạt động của các bạn nhỏ trong tranh.

Dàn bài:

• Tên hoạt động: Các bạn nhỏ trồng cây.
• Các việc cụ thể:
  • Việc 1: Đào hố.
  • Việc 2: Đặt cây con vào hố.
  • Việc 3: Vun đất, lấp kín gốc cây.
  • Việc 4: Tưới nước cho cây.
• Kết quả: Một cây xanh mới đã được trồng lên.
• Nhận xét của em: Đây là việc làm tốt, góp phần bảo vệ môi trường; các bạn thật chăm chỉ, đáng khen.

Đoạn văn mẫu:

Trong tranh, các bạn nhỏ đang cùng nhau trồng cây. Đầu tiên, một bạn dùng xẻng đào một chiếc hố vừa đủ. Tiếp theo, các bạn nhẹ nhàng đặt cây con xuống hố. Sau đó, các bạn vun đất, lấp kín gốc cây cho cây đứng vững. Cuối cùng, các bạn tưới nước cho cây thêm tươi tốt. Thế là một cây xanh mới đã được trồng xong. Trồng cây là việc làm tốt, giúp bảo vệ môi trường. Em thấy các bạn thật chăm chỉ và đáng khen.

Câu 2: Trao đổi bài làm trong nhóm để sửa lỗi và bổ sung ý cần thiết.

Trả lời:

Em đọc đoạn văn của mình cho các bạn trong nhóm nghe, rồi cùng nhau:

• Sửa các lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu (nếu có).
• Bổ sung những ý còn thiếu để đoạn văn đầy đủ và hay hơn.
• Góp ý cho nhau một cách nhẹ nhàng, thân thiện.

III. Vận dụng

Cùng người thân trao đổi về ý nghĩa của hoạt động mà em viết trong đoạn văn.

Hoạt động em viết trong đoạn văn là trồng cây. Em chia sẻ với người thân về ý nghĩa của việc trồng cây: Trồng cây giúp có thêm nhiều cây xanh, phủ xanh đất trống. Cây xanh còn giúp không khí trong lành, cho bóng mát và bảo vệ môi trường. Vì vậy, mỗi người nên chăm trồng và bảo vệ cây xanh.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình