I. Lý thuyết trọng tâm

1. Dấu ngoặc kép

• Dấu ngoặc kép (“”) dùng để đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật (khi lời nói được viết liền trong câu, đoạn).
• Ví dụ: Ông khoe với Diệp: “Hôm nay, ông đăng kí học lớp tiếng Anh rồi nhé!”.

2. Câu hỏi “Bằng gì?”

• Câu hỏi Bằng gì? dùng để hỏi về chất liệu (làm bằng gì) hoặc công cụ (dùng cái gì để làm). Khi trả lời thường có từ bằng.
• Ví dụ:
  • Chất liệu: Cái túi được làm bằng gì? – Cái túi được làm bằng giấy.
  • Công cụ: Bạn nhỏ đánh răng bằng gì? – Bạn nhỏ đánh răng bằng bàn chải.

3. Viết đoạn văn nêu lí do em thích (hoặc không thích) một nhân vật

Đoạn văn thường có các ý:

• Tên câu chuyện và nhân vật được nói đến.
• Đặc điểm của nhân vật (hình dáng, lời nói, tính nết,…).
• Điều em thích (hoặc không thích) ở nhân vật và lí do.

II. Giải các câu hỏi SGK

Phần Luyện từ và câu

Câu 1: Dấu câu nào được dùng để đánh dấu lời đối thoại của các nhân vật trong đoạn văn dưới đây?

“Gần trưa, ông ngoại về đến nhà. Ông khoe với Diệp: “Hôm nay, ông đăng kí học lớp tiếng Anh rồi nhé!”. Diệp tròn mắt: “Ông nhiều tuổi sao còn học ạ?”. Ông bảo: “Trẻ, già đều cần học cháu ạ!”. Diệp thắc mắc: “Thế nếu phải họp phụ huynh thì ai sẽ đi họp cho ông ạ?”.”

Trả lời:

Lời đối thoại của các nhân vật (ông ngoại và Diệp) được đánh dấu bằng dấu ngoặc kép (“”).

Câu 2: Ghép ý ở cột A với ý phù hợp ở cột B để tạo câu.

Trả lời:

• Học sinh thường đến trường bằng xe đạp.
• Chúng ta có thể nói chuyện với nhau bằng điện thoại.
• Bình nước được làm bằng thuỷ tinh.

Câu 3: Dựa vào tranh, đặt và trả lời câu hỏi “Bằng gì?”.

a. Hỏi – đáp về chất liệu

Trả lời:

• Cái túi được làm bằng gì? – Cái túi được làm bằng giấy.
• Cái khăn quàng cổ được làm bằng gì? – Cái khăn quàng cổ được làm bằng len.
• Cái mũ được làm bằng gì? – Cái mũ được làm bằng vải.
• Cái quạt được làm bằng gì? – Cái quạt được làm bằng nan tre.

b. Hỏi – đáp về công cụ

Trả lời:

• Bạn nhỏ đánh răng bằng gì? – Bạn nhỏ đánh răng bằng bàn chải.
• Bạn nhỏ viết lên bảng bằng gì? – Bạn nhỏ viết lên bảng bằng phấn.
• Bạn nhỏ vẽ tranh bằng gì? – Bạn nhỏ vẽ tranh bằng cọ.
• Bạn nhỏ viết bài bằng gì? – Bạn nhỏ viết bài bằng bút.

Phần Viết

Câu 1: Viết đoạn văn nêu lí do vì sao em thích (hoặc không thích) một nhân vật trong câu chuyện đã đọc, đã nghe.

Dàn bài:

• Tên câu chuyện và nhân vật: Nhân vật Rùa trong truyện Rùa và Thỏ. (Các em xem hoạt hình truyện tại đây)
• Đặc điểm của nhân vật: chậm chạp nhưng kiên trì, chăm chỉ, không bỏ cuộc.
• Điều em thích và lí do: Em thích Rùa vì dù chậm, Rùa vẫn cố gắng bền bỉ đến cùng và giành chiến thắng; Rùa dạy em bài học về sự cố gắng.

Đoạn văn mẫu:

Trong truyện Rùa và Thỏ, em thích nhất nhân vật Rùa. Rùa tuy chậm chạp nhưng lại rất kiên trì và chăm chỉ. Trong cuộc thi chạy, Rùa không nhanh như Thỏ, nhưng bạn ấy không bỏ cuộc mà cứ bền bỉ bò về đích. Nhờ cố gắng không ngừng, cuối cùng Rùa đã chiến thắng. Em thích Rùa vì bạn ấy đã dạy em rằng chỉ cần chăm chỉ và không nản lòng thì nhất định sẽ thành công.

Câu 2: Trao đổi bài làm trong nhóm để góp ý và sửa lỗi. Bình chọn các đoạn văn hay.

Trả lời:

Em đọc đoạn văn cho các bạn trong nhóm nghe, rồi cùng nhau:

• Góp ý và sửa lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu cho nhau.
• Bổ sung những ý còn thiếu để đoạn văn hay hơn.
• Bình chọn những đoạn văn hay nhất trong nhóm.

III. Vận dụng

Hỏi người thân về chất liệu của một số đồ dùng trong nhà.

Em hỏi người thân và biết được chất liệu của một số đồ dùng trong nhà:

• Bàn, ghế được làm bằng gỗ.
• Bát, đĩa được làm bằng sứ.
• Cốc uống nước được làm bằng thuỷ tinh.
• Nồi, xoong được làm bằng nhôm.
• Chậu, xô được làm bằng nhựa.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình