Hoạt động (trang 50)

Câu 1 (trang 50)

Đề bài: Đ, S ?

Cho hình vẽ: trên đoạn thẳng thẳng hàng có $A$, $M$, $B$ với $AM = 3{\;}cm$, $MB = 3{\;}cm$; từ $B$ đi lên có $N$, $C$ với $BN = 3{\;}cm$, $NC = 2{\;}cm$.

a) M là trung điểm của đoạn thẳng AB.

b) N là điểm ở giữa hai điểm B và C.

c) N là trung điểm của đoạn thẳng BC.

d) B là điểm ở giữa hai điểm M và N.

Lời giải:

Em nhớ: trung điểm của một đoạn thẳng là điểm ở giữa hai đầu đoạn thẳng và chia đoạn thẳng thành hai đoạn bằng nhau.

a) $M$ là điểm ở giữa hai điểm $A$ và $B$, lại có $AM = MB = 3{\;}cm$ nên $M$ là trung điểm của đoạn thẳng $AB$. $\rightarrow$ Đ.

b) $B$, $N$, $C$ thẳng hàng và $N$ nằm giữa nên $N$ là điểm ở giữa hai điểm $B$ và $C$. $\rightarrow$ Đ.

c) $N$ ở giữa hai điểm $B$ và $C$, nhưng $NB = 3{\;}cm$ còn $NC = 2{\;}cm$ (không bằng nhau) nên $N$ không là trung điểm của đoạn thẳng $BC$. $\rightarrow$ S.

d) Ba điểm $M$, $B$, $N$ không thẳng hàng nên $B$ không phải là điểm ở giữa hai điểm $M$ và $N$. $\rightarrow$ S.

Câu 2 (trang 50)

Đề bài: Trong hình bên:

a) Tìm ba điểm thẳng hàng.

b) Điểm H nằm giữa hai điểm nào?

c) Điểm M là trung điểm của đoạn thẳng nào?

Lời giải:

a) Các bộ ba điểm thẳng hàng là:

• $A$, $H$, $B$ (cùng nằm trên đường thẳng đứng bên trái).
• $H$, $M$, $K$ (cùng nằm trên đường thẳng nằm ngang ở giữa).
• $C$, $K$, $D$ (cùng nằm trên đường thẳng đứng bên phải).

b) Điểm $H$ nằm giữa hai điểm $A$ và $B$.

c) $M$ ở giữa hai điểm $H$, $K$ và chia đoạn $HK$ thành hai đoạn bằng nhau nên $M$ là trung điểm của đoạn thẳng $HK$.

Câu 3 (trang 50)

Đề bài: Nêu tên trung điểm của các đoạn thẳng AC, BD trong hình vẽ.

Lời giải:

Em tìm trên mỗi đoạn thẳng điểm nằm ở giữa và chia đoạn thẳng thành hai phần bằng nhau:

• $H$ là trung điểm của đoạn thẳng $AC$ vì $H$ ở giữa hai điểm $A$, $C$ và $AH = HC$.
• $G$ là trung điểm của đoạn thẳng $BD$ vì $G$ ở giữa hai điểm $B$, $D$ và $BG = GD$.

Luyện tập (trang 51)

Câu 1 (trang 51)

Đề bài: Quan sát hình vẽ rồi trả lời câu hỏi.

Trên thước, các điểm ở vị trí: $A$ tại vạch $0{\;}cm$, $M$ tại vạch $3{\;}cm$, $B$ tại vạch $6{\;}cm$, $C$ tại vạch $13{\;}cm$.

a) Điểm M có là trung điểm của đoạn thẳng AB hay không?

b) Điểm B có là trung điểm của đoạn thẳng AC hay không?

Lời giải:

a) Ta có $AM = 3{\;}cm$ (từ vạch $0$ đến vạch $3$) và $MB = 3{\;}cm$ (từ vạch $3$ đến vạch $6$). Vì $M$ ở giữa hai điểm $A$, $B$ và $AM = MB = 3{\;}cm$ nên $M$ là trung điểm của đoạn thẳng $AB$.

b) Ta có $AB = 6{\;}cm$ (từ vạch $0$ đến vạch $6$) và $BC = 7{\;}cm$ (từ vạch $6$ đến vạch $13$). Vì $AB$ không bằng $BC$ nên $B$ không là trung điểm của đoạn thẳng $AC$.

Câu 2 (trang 51)

Đề bài: Xác định trung điểm của đoạn thẳng MN và đoạn thẳng NP.

Lời giải:

Em tìm trên mỗi đoạn thẳng điểm nằm ở giữa và chia đoạn thẳng thành hai phần bằng nhau:

• Trung điểm của đoạn thẳng $MN$ là điểm $I$.
• Trung điểm của đoạn thẳng $NP$ là điểm $K$.

Câu 3 (trang 51)

Đề bài: Quan sát tranh rồi trả lời.

Cào cào cần nhảy thêm mấy bước để đến trung điểm của đoạn thẳng AB?

Lời giải:

Đoạn thẳng $AB$ được chia thành $8$ đoạn bằng nhau, mỗi đoạn ứng với một bước nhảy của cào cào.

• Trung điểm của $AB$ nằm ở chính giữa nên cách điểm $A$ là $4$ bước nhảy (vì $8$ chia đôi được $4$).
• Cào cào đang đứng ở vị trí cách $A$ là $2$ bước nhảy.

Vậy để đến trung điểm của đoạn thẳng $AB$, cào cào cần nhảy thêm số bước là:

$$4 – 2 = 2 {\;} (\text{bước}).$$

Đáp số: $2$ bước.

Câu 4 (trang 51)

Đề bài: Việt có một đoạn dây dài 20 cm. Nếu Việt không dùng thước có vạch chia xăng-ti-mét thì bạn ấy làm như thế nào để cắt được một đoạn dây có độ dài 10 cm từ đoạn dây ban đầu?

Lời giải:

Việt gấp đôi đoạn dây lại sao cho hai đầu dây trùng nhau, rồi cắt tại chỗ gấp. Chỗ gấp chính là trung điểm của đoạn dây, nó chia đoạn dây thành hai đoạn bằng nhau.

Vì đoạn dây dài $20{\;}cm$ nên khi gấp đôi rồi cắt, Việt được hai đoạn dây, mỗi đoạn dài:

$$20 : 2 = 10 {\;} (\text{cm}).$$

Vậy Việt cắt được đoạn dây dài $10{\;}cm$.

Thầy Phan Văn Công

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên