Hoạt động (trang 53)

Tìm tâm, bán kính, đường kính của mỗi hình tròn (trang 53)

Đề bài: Tìm tâm, bán kính, đường kính của mỗi hình tròn.

a) Hình tròn có các điểm $M$, $P$, $N$ và tâm ở giữa; đoạn $MN$ đi qua tâm.

b) Hình tròn có các điểm $A$, $B$, $C$, $D$ và tâm $I$

Lời giải:

Em nhớ:

• Bán kính là đoạn thẳng nối tâm với một điểm trên đường tròn.
• Đường kính là đoạn thẳng đi qua tâm và nối hai điểm trên đường tròn.

a) Hình tròn thứ nhất:

• Tâm: $O$.
• Bán kính: $OM$, $ON$, $OP$.
• Đường kính: $MN$.

b) Hình tròn thứ hai:

• Tâm: $I$.
• Bán kính: $IA$, $IB$
• Đường kính: $AB$

Luyện tập (trang 53)

Câu 1 (trang 53)

Đề bài:

a) Vẽ đường tròn tâm O.

b) Vẽ bán kính OA, đường kính CD của đường tròn đó.

Lời giải:

a) Em vẽ đường tròn tâm $O$ bằng com pa: đặt đầu nhọn của com pa vào điểm $O$, mở com pa một khoảng tùy ý rồi quay một vòng, ta được đường tròn tâm $O$.

b) Trên đường tròn vừa vẽ:

• Vẽ bán kính $OA$: chọn một điểm $A$ nằm trên đường tròn rồi nối $O$ với $A$.
• Vẽ đường kính $CD$: vẽ một đoạn thẳng đi qua tâm $O$, cắt đường tròn tại hai điểm $C$ và $D$.

Câu 2 (trang 53)

Đề bài: Trong bức tranh sau, mỗi hình tròn đều có bán kính 7 cm. Bọ ngựa đang ở điểm A bò theo đường gấp khúc ABCD để đến chỗ vòi voi ở điểm D. Hỏi bọ ngựa phải bò bao nhiêu xăng-ti-mét?

Lời giải:

Em xét từng đoạn của đường gấp khúc $ABCD$ (mỗi hình tròn có bán kính $7{\;}cm$, ba hình tròn xếp cạnh nhau và chạm vào nhau).

Trước hết, đường kính của mỗi hình tròn dài gấp $2$ lần bán kính:

$$7 \times 2 = 14 {\;} (\text{cm}).$$

Xét các đoạn:

• Đoạn $AB$: $A$ nằm trên đường tròn thứ nhất, $B$ là tâm của nó nên $AB$ là bán kính, dài $7{\;}cm$.
• Đoạn $BC$: đi từ tâm $B$ (hình tròn thứ nhất), qua tâm $O$ (hình tròn ở giữa), đến tâm $C$ (hình tròn thứ ba). Khoảng cách giữa tâm của hai hình tròn cạnh nhau bằng một đường kính, tức $14{\;}cm$. Vậy $BC = 14 + 14 = 28{\;}cm$.
• Đoạn $CD$: $D$ nằm trên đường tròn thứ ba, $C$ là tâm của nó nên $CD$ là bán kính, dài $7{\;}cm$.

Bọ ngựa phải bò số xăng-ti-mét là:

$$7 + 28 + 7 = 42 {\;} (\text{cm}).$$

Đáp số: $42{\;}cm$.

Thầy Phan Văn Công

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên