Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Hoạt động (trang 24)
Câu 1 (trang 24)
Đề bài: Viết và đọc hỗn số thích hợp với mỗi hình (theo mẫu).
Mẫu: hình gồm 3 hàng ô vuông, mỗi hàng 9 ô. Hai hàng đầu tô màu hết, hàng thứ ba tô màu 4 ô trong 9 ô. Ứng với hỗn số $2\dfrac{4}{9}$: “Hai và bốn phần chín”.
Lời giải:
Em nhớ: hỗn số gồm hai phần, phần nguyên là số hàng (hoặc hình) đã tô màu hết, phần phân số thể hiện phần hàng (hoặc hình) tô không hết.
a) Nhìn hình: 4 hàng ô vuông, mỗi hàng 10 ô.
- 3 hàng đầu đều được tô màu hết → phần nguyên là 3.
- Hàng thứ 4 tô màu 7 ô trong tổng 10 ô → phần phân số là $\dfrac{7}{10}$.
Vậy hỗn số là $3\dfrac{7}{10}$, đọc là Ba và bảy phần mười.
b) Nhìn hình: 2 hình vuông, mỗi hình chia thành 8 phần tam giác bằng nhau.
- Hình vuông thứ nhất được tô màu hết → phần nguyên là 1.
- Hình vuông thứ hai tô màu 5 phần trong tổng 8 phần → phần phân số là $\dfrac{5}{8}$.
Vậy hỗn số là $1\dfrac{5}{8}$, đọc là Một và năm phần tám.
Câu 2 (trang 24)
Đề bài: Hãy chỉ ra phần nguyên và phần phân số trong mỗi hỗn số.
$3\dfrac{1}{4}$ , $5\dfrac{5}{6}$ , $12\dfrac{7}{10}$ , $100\dfrac{59}{100}$.
Lời giải:
Em nhớ: phần nguyên đứng trước, phần phân số đứng sau (bé hơn 1).
| Hỗn số | Phần nguyên | Phần phân số |
|---|---|---|
| $3\dfrac{1}{4}$ | 3 | $\dfrac{1}{4}$ |
| $5\dfrac{5}{6}$ | 5 | $\dfrac{5}{6}$ |
| $12\dfrac{7}{10}$ | 12 | $\dfrac{7}{10}$ |
| $100\dfrac{59}{100}$ | 100 | $\dfrac{59}{100}$ |
Câu 3 (trang 24)
Đề bài: Viết (theo mẫu).
Mẫu: $8\dfrac{1}{3} = 8 + \dfrac{1}{3}$.
Viết theo mẫu với các hỗn số: $1\dfrac{5}{7}$ , $4\dfrac{1}{2}$ , $2\dfrac{13}{100}$ , $5\dfrac{3}{10}$.
Lời giải:
Em tách hỗn số thành tổng của phần nguyên và phần phân số:
- $1\dfrac{5}{7} = 1 + \dfrac{5}{7}$
- $4\dfrac{1}{2} = 4 + \dfrac{1}{2}$
- $2\dfrac{13}{100} = 2 + \dfrac{13}{100}$
- $5\dfrac{3}{10} = 5 + \dfrac{3}{10}$
Luyện tập (trang 24 – 25)
Câu 1 (trang 24)
Đề bài: Nêu hỗn số thích hợp với mỗi vạch của tia số.
Tia số cho: $6, 6\dfrac{1}{10}, 6\dfrac{2}{10}, ?, 6\dfrac{4}{10}, 6\dfrac{5}{10}, 6\dfrac{6}{10}, ?, 6\dfrac{8}{10}, 6\dfrac{9}{10}, 7$.
Lời giải:
Em quan sát: từ $6$ đến $7$, tia số được chia thành 10 phần bằng nhau, mỗi phần là $\dfrac{1}{10}$. Các hỗn số tăng thêm $\dfrac{1}{10}$ mỗi bước.
Vậy các ô $?$ sẽ là:
- Ô $?$ thứ nhất: nằm giữa $6\dfrac{2}{10}$ và $6\dfrac{4}{10}$ → $\boxed{6\dfrac{3}{10}}$.
- Ô $?$ thứ hai: nằm giữa $6\dfrac{6}{10}$ và $6\dfrac{8}{10}$ → $\boxed{6\dfrac{7}{10}}$.
Tia số đầy đủ: $6, 6\dfrac{1}{10}, 6\dfrac{2}{10}, 6\dfrac{3}{10}, 6\dfrac{4}{10}, 6\dfrac{5}{10}, 6\dfrac{6}{10}, 6\dfrac{7}{10}, 6\dfrac{8}{10}, 6\dfrac{9}{10}, 7$.
Câu 2 (trang 25)
Đề bài: Chuyển hỗn số thành phân số thập phân (theo mẫu).
Mẫu: $2\dfrac{7}{10} = 2 + \dfrac{7}{10} = \dfrac{27}{10}$.
Chuyển các hỗn số: $5\dfrac{1}{10}$ , $1\dfrac{9}{100}$ , $3\dfrac{5}{10}$ , $4\dfrac{9}{100}$.
Lời giải:
Em làm theo 3 bước: tách hỗn số thành tổng → viết phần nguyên thành phân số cùng mẫu → cộng lại.
a) $5\dfrac{1}{10}$:
$$5\dfrac{1}{10} = 5 + \dfrac{1}{10} = \dfrac{50}{10} + \dfrac{1}{10} = \dfrac{51}{10}.$$
b) $1\dfrac{9}{100}$:
$$1\dfrac{9}{100} = 1 + \dfrac{9}{100} = \dfrac{100}{100} + \dfrac{9}{100} = \dfrac{109}{100}.$$
c) $3\dfrac{5}{10}$:
$$3\dfrac{5}{10} = 3 + \dfrac{5}{10} = \dfrac{30}{10} + \dfrac{5}{10} = \dfrac{35}{10}.$$
d) $4\dfrac{9}{100}$:
$$4\dfrac{9}{100} = 4 + \dfrac{9}{100} = \dfrac{400}{100} + \dfrac{9}{100} = \dfrac{409}{100}.$$
Câu 3 (trang 25)
Đề bài: Viết (theo mẫu).
Mẫu: $\dfrac{31}{10} = \dfrac{30 + 1}{10} = \dfrac{30}{10} + \dfrac{1}{10} = 3 + \dfrac{1}{10} = 3\dfrac{1}{10}$.
Viết các phân số sau thành hỗn số: $\dfrac{57}{10}$ , $\dfrac{703}{100}$ , $\dfrac{63}{10}$ , $\dfrac{3005}{1000}$.
Lời giải:
Em làm theo mẫu: tách tử số thành tổng “phần chia hết cho mẫu + phần dư”, sau đó viết thành hỗn số.
a) $\dfrac{57}{10}$: Tách $57 = 50 + 7$ (vì $50$ chia hết cho $10$).
$$\dfrac{57}{10} = \dfrac{50 + 7}{10} = \dfrac{50}{10} + \dfrac{7}{10} = 5 + \dfrac{7}{10} = 5\dfrac{7}{10}.$$
b) $\dfrac{703}{100}$: Tách $703 = 700 + 3$ (vì $700$ chia hết cho $100$).
$$\dfrac{703}{100} = \dfrac{700 + 3}{100} = \dfrac{700}{100} + \dfrac{3}{100} = 7 + \dfrac{3}{100} = 7\dfrac{3}{100}.$$
c) $\dfrac{63}{10}$: Tách $63 = 60 + 3$.
$$\dfrac{63}{10} = \dfrac{60 + 3}{10} = \dfrac{60}{10} + \dfrac{3}{10} = 6 + \dfrac{3}{10} = 6\dfrac{3}{10}.$$
d) $\dfrac{3005}{1000}$: Tách $3005 = 3000 + 5$ (vì $3000$ chia hết cho $1000$).
$$\dfrac{3005}{1000} = \dfrac{3000 + 5}{1000} = \dfrac{3000}{1000} + \dfrac{5}{1000} = 3 + \dfrac{5}{1000} = 3\dfrac{5}{1000}.$$
Câu 4 (trang 25)
Đề bài: Chọn đáp án sai.
Cô Dung có 23 phong kẹo, mỗi phong có 10 viên kẹo. Cô chia đều số kẹo đó cho 10 bạn. Vậy mỗi bạn nhận được:
A. 23 viên kẹo
B. $\dfrac{23}{10}$ phong kẹo
C. $2\dfrac{3}{10}$ viên kẹo
D. $2\dfrac{3}{10}$ phong kẹo
Lời giải:
Em tính hai cách để so sánh.
Cách 1: Tính theo viên kẹo.
Tổng số viên kẹo: $23 \times 10 = 230$ (viên).
Mỗi bạn nhận: $230 : 10 = 23$ (viên kẹo). → A đúng.
Cách 2: Tính theo phong kẹo.
Mỗi bạn nhận: $23 : 10 = \dfrac{23}{10}$ (phong kẹo). → B đúng.
Chuyển $\dfrac{23}{10}$ thành hỗn số: $\dfrac{23}{10} = \dfrac{20 + 3}{10} = 2 + \dfrac{3}{10} = 2\dfrac{3}{10}$ (phong kẹo). → D đúng.
Kiểm tra đáp án C: “$2\dfrac{3}{10}$ viên kẹo”. Nhưng mỗi bạn nhận $23$ viên kẹo chứ không phải $2\dfrac{3}{10}$ viên kẹo → C sai.
Đáp án sai: C.
Thầy Phan Văn Công
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên