Hoạt động (trang 19)

Câu 1 (trang 19)

Đề bài:

a) Tìm tỉ số phần trăm của hai số (theo mẫu):

$$\text{Mẫu: } \dfrac{36}{200} = \dfrac{18}{100} = 18\%$$

• $90$ và $300$
• $60$ và $400$

b) Số?

Trong 40 kg nước biển có 1,4 kg muối. Tìm tỉ số phần trăm của lượng muối trong nước biển.

Bài giải:

• Tỉ số phần trăm của lượng muối trong nước biển là: $1{,}4 : 40 = \boxed{?}$.
• $0{,}035 = \boxed{?}\%$.
• Đáp số: $\boxed{?}\%$.

Lời giải:

a) Em rút gọn phân số về dạng có mẫu số là 100 rồi viết tỉ số phần trăm.

• $\dfrac{90}{300} = \dfrac{90 : 3}{300 : 3} = \dfrac{30}{100} = 30\%$.
• $\dfrac{60}{400} = \dfrac{60 : 4}{400 : 4} = \dfrac{15}{100} = 15\%$.

b) Em nhớ cách tìm tỉ số phần trăm: Tìm thương của hai số, rồi nhân thương với 100 và viết thêm kí hiệu $\%$ vào bên phải.

• $1{,}4 : 40 = 0{,}035$.
• $0{,}035 = 3{,}5\%$.

Đáp số: $3{,}5\%$.

Câu 2 (trang 19)

Đề bài: Đội tình nguyện tuyên truyền và bảo vệ môi trường của Trường Tiểu học Hòa Bình có 60 bạn, trong đó lớp 5A có 18 bạn, lớp 5B có 15 bạn. Tìm tỉ số phần trăm của:

a) Số bạn lớp 5A và số bạn của đội tình nguyện.

b) Số bạn lớp 5B và số bạn của đội tình nguyện.

Lời giải:

a) Tỉ số phần trăm của số bạn lớp 5A và số bạn của đội tình nguyện là:

$$18 : 60 = 0{,}3 = 30\%.$$

b) Tỉ số phần trăm của số bạn lớp 5B và số bạn của đội tình nguyện là:

$$15 : 60 = 0{,}25 = 25\%.$$

Đáp số: a) $30\%$ ; b) $25\%$.

Luyện tập (trang 19 – 20)

Câu 1 (trang 19)

Đề bài:

a) Tìm tỉ số phần trăm của hai số (theo mẫu). (Thương chỉ lấy đến bốn chữ số ở phần thập phân.)

$$\text{Mẫu: } 50 : 13 = 3{,}8461\ldots = 384{,}61\%$$

• $27$ và $41$
• $71$ và $33$

b) Chọn câu trả lời đúng.

Tỉ số phần trăm của 41 và 73 là:

• A. $0{,}5616\%$
• B. $5{,}616\%$
• C. $56{,}16\%$
• D. $561{,}6\%$

Lời giải:

a) Em lấy số thứ nhất chia cho số thứ hai (thương lấy đến 4 chữ số ở phần thập phân), rồi nhân với 100 và viết thêm $\%$.

• $27 : 41 = 0{,}6585\ldots = 65{,}85\%$.
• $71 : 33 = 2{,}1515\ldots = 215{,}15\%$.

b) Tỉ số phần trăm của $41$ và $73$:

$$41 : 73 = 0{,}5616\ldots = 56{,}16\%.$$

Chọn đáp án C. $56{,}16\%$.

Câu 2 (trang 20)

Đề bài: Tính (theo mẫu).

$$\text{Mẫu: } 18\% + 12\% = 30\% \qquad 65{,}2\% – 18{,}5\% = 46{,}7\%$$

$$14{,}8\% \times 4 = 59{,}2\% \qquad 28{,}76\% : 4 = 7{,}19\%$$

a) $57\% + 43{,}5\%$ ; $100{,}5\% – 57\%$ ; $100{,}5\% – 43{,}5\%$

b) $12\% \times 6$ ; $72\% : 6$ ; $72\% : 12$

Lời giải:

Em nhớ: khi cộng, trừ, nhân, chia tỉ số phần trăm, em tính bình thường như số thập phân, rồi giữ kí hiệu $\%$ ở kết quả.

a)

• $57\% + 43{,}5\% = 100{,}5\%$.
• $100{,}5\% – 57\% = 43{,}5\%$.
• $100{,}5\% – 43{,}5\% = 57\%$.

b)

• $12\% \times 6 = 72\%$.
• $72\% : 6 = 12\%$.
• $72\% : 12 = 6\%$.

Câu 3 (trang 20)

Đề bài: Hưởng ứng Tết trồng cây, nhà trường đã tổ chức một đợt trồng cây xung quanh trường. Theo kế hoạch, trong thời gian quy định thì nhà trường phải trồng được 600 cây. Đến nửa thời gian đó, nhà trường đã trồng được 360 cây và đến hết thời gian quy định, nhà trường đã trồng được tất cả 690 cây. Hỏi:

a) Đến hết nửa thời gian quy định, nhà trường đã thực hiện được bao nhiêu phần trăm kế hoạch?

b) Đến hết thời gian quy định, nhà trường đã vượt kế hoạch bao nhiêu phần trăm?

Lời giải:

a) Tỉ số phần trăm số cây đã trồng ($360$ cây) và số cây theo kế hoạch ($600$ cây) là:

$$360 : 600 = 0{,}6 = 60\%.$$

Vậy nhà trường đã thực hiện được $60\%$ kế hoạch.

b) Số cây trồng vượt kế hoạch là:

$$690 – 600 = 90 ;\text{(cây)}.$$

Tỉ số phần trăm số cây vượt kế hoạch ($90$ cây) và số cây theo kế hoạch ($600$ cây) là:

$$90 : 600 = 0{,}15 = 15\%.$$

Vậy nhà trường đã vượt kế hoạch $15\%$.

Đáp số: a) $60\%$ ; b) $15\%$.

Câu 4 (trang 20)

Đề bài: Biểu đồ dưới đây cho biết kết quả điều tra về sở thích bốn môn thể thao của một số học sinh.

a) Mỗi môn thể thao có bao nhiêu học sinh ưa thích?

b) Tìm tỉ số phần trăm của số học sinh ưa thích mỗi môn và tổng số học sinh được điều tra.

Lời giải:

a) Em đọc số liệu từ biểu đồ:

• Cờ vua: $6$ học sinh.
• Bóng đá: $18$ học sinh.
• Bơi: $12$ học sinh.
• Võ dân tộc: $12$ học sinh.

b) Tổng số học sinh được điều tra là:

$$6 + 18 + 12 + 12 = 48 ;\text{(học sinh)}.$$

Tỉ số phần trăm của số học sinh ưa thích từng môn và tổng số học sinh được điều tra:

• Cờ vua: $;6 : 48 = 0{,}125 = 12{,}5\%$.
• Bóng đá: $;18 : 48 = 0{,}375 = 37{,}5\%$.
• Bơi: $;12 : 48 = 0{,}25 = 25\%$.
• Võ dân tộc: $;12 : 48 = 0{,}25 = 25\%$.

Thầy Phan Văn Công

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên