Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Hoạt động (trang 16)
Câu 1 (trang 16)
Đề bài: Số?
| Hiệu hai số | 16 | 25 | 42 |
|---|---|---|---|
| Tỉ số của hai số | $\dfrac{3}{5}$ | $\dfrac{4}{9}$ | $\dfrac{7}{4}$ |
| Số bé | 24 | ? | ? |
| Số lớn | 40 | ? | ? |
Lời giải:
Em nhớ các bước giải bài toán hiệu – tỉ:
- Bước 1: Tìm hiệu số phần bằng nhau (lấy số phần lớn trừ số phần bé).
- Bước 2: Tìm giá trị một số bằng cách lấy hiệu chia cho hiệu số phần rồi nhân với số phần của nó.
Cột 2 (hiệu $25$, tỉ số $\dfrac{4}{9}$): số bé là $4$ phần, số lớn là $9$ phần.
- Hiệu số phần bằng nhau: $9 – 4 = 5 ;\text{(phần)}$.
- Số bé: $25 : 5 \times 4 = 20$.
- Số lớn: $20 + 25 = 45$.
Cột 3 (hiệu $42$, tỉ số $\dfrac{7}{4}$): vì tỉ số $\dfrac{7}{4} > 1$ nên tử số ($7$) là số lớn, mẫu số ($4$) là số bé.
- Hiệu số phần bằng nhau: $7 – 4 = 3 ;\text{(phần)}$.
- Số bé: $42 : 3 \times 4 = 56$.
- Số lớn: $56 + 42 = 98$.
Bảng hoàn chỉnh:
| Hiệu hai số | 16 | 25 | 42 |
|---|---|---|---|
| Tỉ số của hai số | $\dfrac{3}{5}$ | $\dfrac{4}{9}$ | $\dfrac{7}{4}$ |
| Số bé | 24 | 20 | 56 |
| Số lớn | 40 | 45 | 98 |
Câu 2 (trang 16)
Đề bài: Trong cuộc thi đấu cờ vua của trường, số bạn nam tham gia nhiều hơn số bạn nữ là 10 bạn, số bạn nữ bằng $\dfrac{2}{3}$ số bạn nam. Hỏi có bao nhiêu bạn nam, bao nhiêu bạn nữ tham gia cuộc thi đấu cờ vua đó?
Lời giải:
Vì số bạn nữ bằng $\dfrac{2}{3}$ số bạn nam nên nếu số bạn nữ là 2 phần thì số bạn nam là 3 phần như thế.
Bước 1: Hiệu số phần bằng nhau là:
$$3 – 2 = 1 ;\text{(phần)}.$$
Bước 2: Số bạn nữ là:
$$10 : 1 \times 2 = 20 ;\text{(bạn)}.$$
Bước 3: Số bạn nam là:
$$20 + 10 = 30 ;\text{(bạn)}.$$
Đáp số: Nam $30$ bạn ; Nữ $20$ bạn.
Luyện tập (trang 16 – 17)
Câu 1 (trang 16)
Đề bài: Sau một đợt vệ sinh môi trường, một trường tiểu học đã thu gom hai loại rác thải: loại A gồm giấy, bìa và loại B gồm chai lọ, vỏ hộp. Biết số ki-lô-gam rác thải loại A bằng $\dfrac{3}{7}$ số ki-lô-gam rác thải loại B và ít hơn loại B là 8 kg. Hỏi mỗi loại có bao nhiêu ki-lô-gam rác thải?
Lời giải:
Vì rác thải loại A bằng $\dfrac{3}{7}$ rác thải loại B nên nếu rác thải loại A là 3 phần thì rác thải loại B là 7 phần như thế.
Bước 1: Hiệu số phần bằng nhau là:
$$7 – 3 = 4 ;\text{(phần)}.$$
Bước 2: Số ki-lô-gam rác thải loại A là:
$$8 : 4 \times 3 = 6 ;\text{(kg)}.$$
Bước 3: Số ki-lô-gam rác thải loại B là:
$$6 + 8 = 14 ;\text{(kg)}.$$
Đáp số: Loại A $6$ kg ; Loại B $14$ kg.
Câu 2 (trang 17)
Đề bài: Một mảnh đất dạng hình chữ nhật có chiều dài hơn chiều rộng 10 m, chiều dài bằng $\dfrac{3}{2}$ chiều rộng. Tính chu vi và diện tích mảnh đất đó.
Lời giải:
Vì chiều dài bằng $\dfrac{3}{2}$ chiều rộng nên nếu chiều rộng là 2 phần thì chiều dài là 3 phần như thế.
Bước 1: Hiệu số phần bằng nhau là:
$$3 – 2 = 1 ;\text{(phần)}.$$
Bước 2: Chiều rộng mảnh đất là:
$$10 : 1 \times 2 = 20 ;\text{(m)}.$$
Bước 3: Chiều dài mảnh đất là:
$$20 + 10 = 30 ;\text{(m)}.$$
Bước 4: Chu vi mảnh đất là:
$$(30 + 20) \times 2 = 100 ;\text{(m)}.$$
Bước 5: Diện tích mảnh đất là:
$$30 \times 20 = 600 ;(m^2).$$
Đáp số: Chu vi $100$ m ; Diện tích $600 ; m^2$.
Câu 3 (trang 17)
Đề bài: Gia đình bác Năm nuôi cá tra ở miền Tây Nam Bộ, sau vụ nuôi cá lần này đã thu hoạch được một lượng lớn cá tra gồm hai loại: loại A và loại B. Tính ra số tấn cá loại A bằng $\dfrac{5}{2}$ số tấn cá loại B.
a) Hỏi gia đình bác Năm đã thu hoạch được bao nhiêu tấn cá tra mỗi loại, biết số cá tra loại A nhiều hơn số cá tra loại B là 6 tấn?
b) Biết giá 1 kg cá tra loại A là 29 500 đồng. Hỏi bác Năm bán hết số cá tra loại A thì thu được bao nhiêu tiền?
Lời giải:
a) Vì cá loại A bằng $\dfrac{5}{2}$ cá loại B nên nếu cá loại B là 2 phần thì cá loại A là 5 phần như thế.
Bước 1: Hiệu số phần bằng nhau là:
$$5 – 2 = 3 ;\text{(phần)}.$$
Bước 2: Số tấn cá loại B là:
$$6 : 3 \times 2 = 4 ;\text{(tấn)}.$$
Bước 3: Số tấn cá loại A là:
$$4 + 6 = 10 ;\text{(tấn)}.$$
b) Đổi $10$ tấn $= 10000$ kg.
Số tiền bác Năm thu được khi bán hết cá loại A là:
$$29500 \times 10000 = 295000000 ;\text{(đồng)}.$$
Đáp số: a) Cá loại A $10$ tấn, cá loại B $4$ tấn ; b) $295000000$ đồng.
Câu 4 (trang 17)
Đề bài: Hiện nay, mẹ hơn con 25 tuổi. Biết sau 2 năm nữa, tuổi con bằng $\dfrac{2}{7}$ tuổi mẹ. Hỏi hiện nay, tuổi mẹ là bao nhiêu, tuổi con là bao nhiêu?
Lời giải:
Em nhớ: hiệu số tuổi của mẹ và con luôn không đổi theo thời gian. Vì hiện nay mẹ hơn con $25$ tuổi nên sau $2$ năm nữa, mẹ vẫn hơn con $25$ tuổi.
Bước 1: Sau $2$ năm nữa, tuổi con bằng $\dfrac{2}{7}$ tuổi mẹ nên nếu tuổi con là 2 phần thì tuổi mẹ là 7 phần như thế.
Hiệu số phần bằng nhau là:
$$7 – 2 = 5 ;\text{(phần)}.$$
Bước 2: Tuổi con sau $2$ năm nữa là:
$$25 : 5 \times 2 = 10 ;\text{(tuổi)}.$$
Tuổi mẹ sau $2$ năm nữa là:
$$10 + 25 = 35 ;\text{(tuổi)}.$$
Bước 3: Tuổi con hiện nay là:
$$10 – 2 = 8 ;\text{(tuổi)}.$$
Tuổi mẹ hiện nay là:
$$35 – 2 = 33 ;\text{(tuổi)}.$$
Đáp số: Mẹ $33$ tuổi ; Con $8$ tuổi.
Thầy Phan Văn Công
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên