Hoạt động (trang 69)

Câu 1 (trang 69)

Đề bài: Đặt tính rồi tính.

$5{,}8 – 3{,}9$ ; $2{,}53 – 1{,}62$ ; $17{,}96 – 8{,}5$ ; $4{,}21 – 1{,}08$

Lời giải:

Em nhớ 3 bước trừ hai số thập phân:

1. Viết số trừ dưới số bị trừ sao cho các chữ số cùng hàng thẳng cột (dấu phẩy thẳng cột với dấu phẩy).
2. Trừ như trừ hai số tự nhiên.
3. Viết dấu phẩy ở hiệu thẳng cột với dấu phẩy của số bị trừ và số trừ.

Kết quả các phép tính:

• $5{,}8 – 3{,}9 = 1{,}9$
• $2{,}53 – 1{,}62 = 0{,}91$
• $17{,}96 – 8{,}5 = 9{,}46$
• $4{,}21 – 1{,}08 = 3{,}13$

Mẹo: Với phép c), $8{,}5$ có 1 chữ số ở phần thập phân, em coi như $8{,}50$ để đặt thẳng cột với $17{,}96$.

Câu 2 (trang 69)

Đề bài: Đ, S?

a) $6{,}15 – 2{,}7 = 4{,}8$

b) $4{,}38 – 1{,}56 = 2{,}82$

c) $85{,}9 – 5{,}06 = 35{,}3$

Lời giải:

Em tự tính lại từng câu để kiểm tra.

a) Tính lại: $6{,}15 – 2{,}70 = 3{,}45$ (không phải $4{,}8$).

Bạn kia đã tính sai vì trừ riêng phần nguyên ($6 – 2 = 4$) và trừ riêng phần thập phân như hai số tự nhiên ($15 – 7 = 8$), rồi ghép thành $4{,}8$. Cách này sai vì phần thập phân của $2{,}7$ là $0{,}70$ chứ không phải $0{,}07$.

→ Đáp án: S

b) Tính lại: $4{,}38 – 1{,}56 = 2{,}82$ (khớp).

→ Đáp án: Đ

c) Tính lại: $85{,}9 – 5{,}06 = 80{,}84$ (không phải $35{,}3$).

Bạn kia đã đặt tính lệch cột (không thẳng dấu phẩy), dẫn đến kết quả sai. Cách đặt tính đúng phải viết $85{,}90$ trên và $5{,}06$ dưới, dấu phẩy thẳng cột.

→ Đáp án: S

Câu 3 (trang 69)

Đề bài: Mai làm được 2,15 l nước mơ, Mi làm được 1,7 l nước dâu. Hỏi nước mơ Mai làm nhiều hơn nước dâu Mi làm bao nhiêu lít?

Lời giải:

Muốn biết Mai làm nhiều hơn Mi bao nhiêu lít, em lấy số nước mơ trừ số nước dâu.

$$2{,}15 – 1{,}7 = 0{,}45 ;(l).$$

Đáp số: 0,45 l.

Luyện tập (trang 70)

Câu 1 (trang 70)

Đề bài: Đặt tính rồi tính.

$25{,}9 – 13{,}84$ ; $7{,}6 – 1{,}51$ ; $21{,}4 – 6$ ; $9 – 3{,}5$

Lời giải:

Em vẫn dùng 3 bước như bài trước. Riêng phép c) và d) có số tự nhiên, em coi số tự nhiên như số thập phân có phần thập phân bằng 0 để đặt tính (ví dụ $6 = 6{,}0$, $9 = 9{,}0$).

Kết quả:

• $25{,}9 – 13{,}84 = 12{,}06$
• $7{,}6 – 1{,}51 = 6{,}09$
• $21{,}4 – 6 = 15{,}4$
• $9 – 3{,}5 = 5{,}5$

Câu 2 (trang 70)

Đề bài: Số ?

a) $8{,}9 + \boxed{?} = 28{,}501$

b) $\boxed{?} + 8{,}16 = 17{,}5$

c) $\boxed{?} – 6{,}17 = 11{,}83$

Lời giải:

Em nhớ các quy tắc tìm số chưa biết:

• Muốn tìm số hạng chưa biết, em lấy tổng trừ đi số hạng đã biết.
• Muốn tìm số bị trừ chưa biết, em lấy hiệu cộng với số trừ.

a) $\boxed{?}$ là số hạng chưa biết. Em lấy tổng trừ đi số hạng đã biết:

$$\boxed{?} = 28{,}501 – 8{,}9 = 19{,}601.$$

b) $\boxed{?}$ là số hạng chưa biết:

$$\boxed{?} = 17{,}5 – 8{,}16 = 9{,}34.$$

c) $\boxed{?}$ là số bị trừ. Em lấy hiệu cộng với số trừ:

$$\boxed{?} = 11{,}83 + 6{,}17 = 18.$$

Câu 3 (trang 70)

Đề bài: Một chiếc cọc được sơn hai màu xanh và đỏ (như hình vẽ). Biết đoạn màu xanh dài hơn đoạn màu đỏ là 1,8 dm. Tìm độ dài chiếc cọc đó.

Lời giải:

Em đọc hình được biết đoạn màu xanh dài 14,2 dm.

Bước 1: Tính độ dài đoạn màu đỏ. Đoạn xanh dài hơn đoạn đỏ $1{,}8$ dm, nên:

$$14{,}2 – 1{,}8 = 12{,}4 ;(dm).$$

Bước 2: Tính độ dài chiếc cọc.

$$14{,}2 + 12{,}4 = 26{,}6 ;(dm).$$

Đáp số: 26,6 dm.

Câu 4 (trang 70)

Đề bài: Số ?

Theo hình vẽ, ba con Rô-bốt A, B, C được cân trên 3 cái cân:

• Cân 1 (cả 3 con A, B, C): 8 kg
• Cân 2 (Rô-bốt A và B): 4,7 kg
• Cân 3 (Rô-bốt B và C): 5,5 kg

a) Rô-bốt A cân nặng $\boxed{?}$ kg.

b) Rô-bốt B cân nặng $\boxed{?}$ kg.

c) Rô-bốt C cân nặng $\boxed{?}$ kg.

Lời giải:

Em ghi lại 3 dữ kiện:

• Cả 3 con A, B, C nặng $8$ kg.
• A và B nặng $4{,}7$ kg.
• B và C nặng $5{,}5$ kg.

a) Rô-bốt A cân nặng. Cả 3 con nặng $8$ kg, mà B và C nặng $5{,}5$ kg, nên A nặng:

$$8 – 5{,}5 = 2{,}5 ;(kg).$$

b) Rô-bốt B cân nặng. A và B nặng $4{,}7$ kg, mà A nặng $2{,}5$ kg, nên B nặng:

$$4{,}7 – 2{,}5 = 2{,}2 ;(kg).$$

c) Rô-bốt C cân nặng. B và C nặng $5{,}5$ kg, mà B nặng $2{,}2$ kg, nên C nặng:

$$5{,}5 – 2{,}2 = 3{,}3 ;(kg).$$

Kiểm tra: $A + B + C = 2{,}5 + 2{,}2 + 3{,}3 = 8$ ✓.

Đáp số: Rô-bốt A: 2,5 kg ; Rô-bốt B: 2,2 kg ; Rô-bốt C: 3,3 kg.

Thầy Phan Văn Công

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên