Hoạt động (trang 14 – 15)

Câu 1 (trang 14)

Đề bài: Các phân số nào dưới đây là phân số thập phân?

$$\dfrac{7}{10}, \dfrac{9}{20}, \dfrac{63}{100}, \dfrac{100}{59}, \dfrac{178}{100}, \dfrac{16}{1000}, \dfrac{365}{1000}.$$

Lời giải:

Em nhớ: Phân số thập phân là phân số có mẫu số là 10, 100, 1000, … (Chú ý em xét mẫu số, không phải tử số nhé.)

Em kiểm tra từng phân số:

Đáp án: Các phân số thập phân là $\dfrac{7}{10}, \dfrac{63}{100}, \dfrac{178}{100}, \dfrac{16}{1000}, \dfrac{365}{1000}$.

Câu 2 (trang 15)

Đề bài: Tìm phân số thập phân thích hợp.

a) Tia số từ 0 đến 1, đã cho: $0, \dfrac{1}{10}, \dfrac{2}{10}, \dfrac{3}{10}, ?, \dfrac{5}{10}, ?, ?, \dfrac{8}{10}, ?, 1.$

b) Tia số phóng to đoạn từ 0 đến $\dfrac{1}{10}$, đã cho: $0, \dfrac{1}{100}, \dfrac{2}{100}, ?, \dfrac{4}{100}, \dfrac{5}{100}, ?, \dfrac{7}{100}, ?, ?, \dfrac{1}{10}.$

Lời giải:

a) Tia số từ 0 đến 1 được chia thành 10 phần bằng nhau, mỗi phần dài $\dfrac{1}{10}$. Các phân số trên tia số lần lượt tăng thêm $\dfrac{1}{10}$ mỗi bước.

Em điền vào các ô $?$ theo thứ tự:

$$0, \dfrac{1}{10}, \dfrac{2}{10}, \dfrac{3}{10}, \boxed{\dfrac{4}{10}}, \dfrac{5}{10}, \boxed{\dfrac{6}{10}}, \boxed{\dfrac{7}{10}}, \dfrac{8}{10}, \boxed{\dfrac{9}{10}}, 1.$$

b) Đoạn từ 0 đến $\dfrac{1}{10}$ được phóng to và chia thành 10 phần bằng nhau, mỗi phần dài $\dfrac{1}{100}$. Các phân số tăng thêm $\dfrac{1}{100}$ mỗi bước.

Em điền vào các ô $?$ theo thứ tự:

$$0, \dfrac{1}{100}, \dfrac{2}{100}, \boxed{\dfrac{3}{100}}, \dfrac{4}{100}, \dfrac{5}{100}, \boxed{\dfrac{6}{100}}, \dfrac{7}{100}, \boxed{\dfrac{8}{100}}, \boxed{\dfrac{9}{100}}, \dfrac{1}{10}.$$

Luyện tập (trang 15)

Câu 1 (trang 15)

Đề bài: Số ?

a) $\dfrac{3}{5} = \dfrac{3 \times ?}{5 \times ?} = \dfrac{?}{10}$

b) $\dfrac{25}{500} = \dfrac{25 : ?}{500 : ?} = \dfrac{?}{100}$

c) $\dfrac{11}{25} = \dfrac{11 \times ?}{25 \times ?} = \dfrac{?}{100}$

d) $\dfrac{82}{2000} = \dfrac{82 : ?}{2000 : ?} = \dfrac{?}{1000}$

Lời giải:

Em nhớ tính chất: nhân (hoặc chia) cả tử và mẫu của phân số với cùng một số khác 0 thì được một phân số bằng phân số ban đầu.

Cách làm: em nhìn mẫu số ban đầu và mẫu số đích để tìm số cần nhân hoặc chia.

a) Mẫu ban đầu là $5$, mẫu đích là $10$. Vì $5 \times 2 = 10$ nên em nhân cả tử và mẫu với $2$:

$$\dfrac{3}{5} = \dfrac{3 \times 2}{5 \times 2} = \dfrac{6}{10}.$$

b) Mẫu ban đầu là $500$, mẫu đích là $100$. Vì $500 : 5 = 100$ nên em chia cả tử và mẫu cho $5$:

$$\dfrac{25}{500} = \dfrac{25 : 5}{500 : 5} = \dfrac{5}{100}.$$

c) Mẫu ban đầu là $25$, mẫu đích là $100$. Vì $25 \times 4 = 100$ nên em nhân cả tử và mẫu với $4$:

$$\dfrac{11}{25} = \dfrac{11 \times 4}{25 \times 4} = \dfrac{44}{100}.$$

d) Mẫu ban đầu là $2000$, mẫu đích là $1000$. Vì $2000 : 2 = 1000$ nên em chia cả tử và mẫu cho $2$:

$$\dfrac{82}{2000} = \dfrac{82 : 2}{2000 : 2} = \dfrac{41}{1000}.$$

Câu 2 (trang 15)

Đề bài: Viết các phân số sau thành phân số thập phân.

$$\dfrac{66}{60}, \dfrac{27}{300}, \dfrac{3}{4}, \dfrac{31}{125}.$$

Lời giải:

Em cần đưa mẫu số về $10, 100$ hoặc $1000$. Với mỗi phân số, em xét xem nhân hay chia cả tử và mẫu với số nào để mẫu tròn 10, 100, 1000.

Phân số $\dfrac{66}{60}$: mẫu 60 lớn hơn 10, em thử chia cho 6 (vì $60 : 6 = 10$):

$$\dfrac{66}{60} = \dfrac{66 : 6}{60 : 6} = \dfrac{11}{10}.$$

Phân số $\dfrac{27}{300}$: mẫu 300 lớn hơn 100, em thử chia cho 3 (vì $300 : 3 = 100$):

$$\dfrac{27}{300} = \dfrac{27 : 3}{300 : 3} = \dfrac{9}{100}.$$

Phân số $\dfrac{3}{4}$: mẫu 4 nhỏ, em thử nhân với 25 (vì $4 \times 25 = 100$):

$$\dfrac{3}{4} = \dfrac{3 \times 25}{4 \times 25} = \dfrac{75}{100}.$$

Phân số $\dfrac{31}{125}$: mẫu 125 nhỏ, em thử nhân với 8 (vì $125 \times 8 = 1000$):

$$\dfrac{31}{125} = \dfrac{31 \times 8}{125 \times 8} = \dfrac{248}{1000}.$$

Thầy Phan Văn Công

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên