Luyện tập (trang 127 – 128) – Phần 1

Câu 1 (trang 127)

Đề bài: Rô-bốt phác hoạ một số nhân vật bằng các hình cơ bản như dưới đây.

a) Xác định hình phác hoạ phù hợp với mỗi nhân vật.

b) Kể tên các hình cơ bản được sử dụng trong mỗi hình phác hoạ.

Lời giải:

a) Em quan sát đặc điểm của mỗi nhân vật rồi ghép với hình phác hoạ phù hợp:

• Cá heo → Hình C (có phần đầu và đuôi hình tam giác dài).
• Rùa → Hình A (có mai rùa hình tròn ở giữa).
• Rắn → Hình B (dạng zig-zag nối tiếp).

b) Các hình cơ bản trong mỗi hình phác hoạ:

• Hình A (rùa): hình tròn, hình tam giác, hình tứ giác.
• Hình B (rắn): hình tam giác, hình tứ giác.
• Hình C (cá heo): hình tam giác, hình tứ giác (hình thang).

Câu 2 (trang 127)

Đề bài: Hãy chỉ ra đáy và đường cao tương ứng trong mỗi hình tam giác dưới đây.

Lời giải:

Em quan sát ký hiệu góc vuông trong mỗi hình để xác định đường cao và đáy tương ứng.

• Hình tam giác ABC: $AH$ vuông góc với $BC$ → đáy là BC, đường cao tương ứng là AH.
• Hình tam giác MNP: $NQ$ vuông góc với $MP$ → đáy là MP, đường cao tương ứng là NQ.
• Hình tam giác DGE: tam giác vuông tại $G$, nên $DG$ vuông góc với $GE$ → đáy là GE, đường cao tương ứng là DG.

Câu 3 (trang 127)

Đề bài:

a) Vẽ các hình bình hành và các hình thoi (theo mẫu).

b) Tô màu xanh vào các hình bình hành đã vẽ.

Câu 4 (trang 128)

Đề bài: Mỗi bộ phát sóng có thể truyền sóng trong một khu vực như sau:

• Hình tròn tâm A bán kính $30$ m.
• Hình tròn tâm B bán kính $20$ m.
• Hình tròn tâm C bán kính $20$ m.
• Hình tròn tâm D bán kính $20$ m.

Hỏi Rô-bốt đứng ở vị trí E có thể nhận được sóng từ bộ phát sóng nào?

Lời giải:

Em nhớ: Rô-bốt tại E chỉ nhận được sóng từ một bộ phát sóng nếu khoảng cách từ E đến bộ phát sóng đó không lớn hơn bán kính hình tròn phủ sóng của bộ đó.

Em đếm số ô trên hình rồi nhân với $10$ m để ra khoảng cách thực từ E đến mỗi bộ phát sóng:

• $AE = 40$ m > $30$ m (bán kính hình tròn tâm A) → E không nhận được sóng từ A.
• $BE < 20$ m ≤ $20$ m (bán kính hình tròn tâm B) → E nhận được sóng từ B.
• $CE > 20$ m (bán kính hình tròn tâm C) → E không nhận được sóng từ C.
• $DE > 20$ m (bán kính hình tròn tâm D) → E không nhận được sóng từ D.

Vậy Rô-bốt ở vị trí E nhận được sóng từ bộ phát sóng B.

Luyện tập (trang 128 – 129) – Phần 2

Câu 1 (trang 128)

Đề bài: Tính diện tích mỗi hình tam giác dưới đây.

Lời giải:

Em đếm số ô để xác định đáy và chiều cao của mỗi tam giác, rồi áp dụng công thức $S = \dfrac{a \times h}{2}$.

Tam giác A (đáy $6$ cm, chiều cao $4$ cm):

$$\dfrac{6 \times 4}{2} = 12 ;(cm^2).$$

Tam giác B (đáy $4$ cm, chiều cao $5$ cm):

$$\dfrac{4 \times 5}{2} = 10 ;(cm^2).$$

Tam giác C (đáy $3$ cm, chiều cao $6$ cm):

$$\dfrac{3 \times 6}{2} = 9 ;(cm^2).$$

Đáp số: Tam giác A: $12 ; cm^2$ ; Tam giác B: $10 ; cm^2$ ; Tam giác C: $9 ; cm^2$.

Câu 2 (trang 128)

Đề bài: Mai cắt ra hai hình tam giác vuông từ một tờ giấy hình chữ nhật như sau.

a) Phần còn lại của tờ giấy là hình gì?

b) Tính diện tích phần tờ giấy còn lại đó.

Lời giải:

a) Sau khi cắt bỏ 2 hình tam giác vuông ở 2 góc trên, phần còn lại có 2 cạnh song song (cạnh dưới của hình chữ nhật và cạnh còn lại của cạnh trên). Vậy phần còn lại là hình thang.

b) Em xác định các số đo của hình thang:

• Chiều cao = chiều rộng hình chữ nhật $= 5$ cm.
• Đáy lớn = chiều dài hình chữ nhật $= 12$ cm.
• Đáy bé = chiều dài hình chữ nhật trừ đi hai đoạn đã cắt $= 12 – (2 + 5) = 5$ cm.

Diện tích phần tờ giấy còn lại (hình thang):

$$\dfrac{(12 + 5) \times 5}{2} = \dfrac{17 \times 5}{2} = \dfrac{85}{2} = 42{,}5 ;(cm^2).$$

Đáp số: a) Hình thang ; b) $42{,}5 ; cm^2$.

Câu 3 (trang 129)

Đề bài: Rô-bốt có một sợi dây chun dài $15{,}85$ cm. Rô-bốt dự định dùng sợi chun đó cùng với túi bóng để buộc kín một miệng bình hình tròn bán kính $5$ cm như hình dưới đây. Hỏi Rô-bốt có thể làm được điều đó hay không? Biết rằng sợi dây chun bị đứt nếu độ dài dây chun bị kéo dài quá 2 lần.

Lời giải:

Em tính chu vi miệng bình (đây chính là độ dài sợi dây chun cần khi buộc kín):

$$3{,}14 \times 5 \times 2 = 31{,}4 ;(cm).$$

Em tính độ dài tối đa dây chun có thể chịu được (bằng 2 lần độ dài ban đầu):

$$15{,}85 \times 2 = 31{,}7 ;(cm).$$

So sánh: $31{,}4 < 31{,}7$ nên sợi chun chưa bị kéo dài quá 2 lần → dây chun không bị đứt.

Vậy Rô-bốt có thể làm được điều đó.

Câu 4 (trang 129)

Đề bài: Một mặt hồ có dạng là một nửa hình tròn. Biết rằng bán kính đo được là $60$ m. Hỏi diện tích mặt hồ là bao nhiêu mét vuông?

Lời giải:

Em nhớ: diện tích nửa hình tròn bằng diện tích hình tròn đầy đủ chia cho $2$.

Bước 1: Tính diện tích hình tròn đầy đủ (bán kính $60$ m):

$$3{,}14 \times 60 \times 60 = 11304 ;(m^2).$$

Bước 2: Tính diện tích nửa hình tròn (mặt hồ):

$$11304 : 2 = 5652 ;(m^2).$$

Đáp số: $5652 ; m^2$.

Thầy Phan Văn Công

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên