I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài đọc Trước ngày xa quê của tác giả Kao Sơn kể về cảm xúc buồn bã của một bạn nhỏ khi biết tin bố cho lên thành phố học. Bạn nhỏ oà khóc vì không muốn xa thầy giáo, bạn bè và quê hương thân yêu. Chiều trước ngày xa quê, các bạn cùng thầy giáo đến chơi tiễn. Khác hẳn mọi khi, cả nhóm không cười đùa, không ăn kẹo, chỉ ngồi thầm nhắc lại những trò nghịch ngợm và ngẩn ngơ hỏi nhau về thành phố xa lạ. Trong tâm trí bạn nhỏ hiện lên hình ảnh quê hương thân thuộc: con đường làng gồ ghề, rơm vàng óng mùa gặt, những lùm cây giấu đầy quả ổi, quả mâm xôi chín mọng. Thấy bạn nhỏ khóc, thầy giáo đã lau nước mắt, xoa đầu, nắm tay và động viên bạn sẽ được về thăm quê vào dịp nghỉ hè. Buổi chia tay kéo dài đến tối mịt trong sự bịn rịn khó tả. Câu chuyện thể hiện tình yêu quê hương sâu sắc và tình cảm gắn bó với thầy cô, bạn bè – nơi bạn nhỏ đã lớn lên với tình thương yêu vô hạn.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Em thường nói gì khi gặp gỡ hoặc tạm biệt một người em yêu quý?

Khi gặp gỡ một người em yêu quý, em thường nói: “Cháu chào bà ạ! Cháu nhớ bà lắm!” hoặc “Chào bạn! Lâu lắm rồi mình mới được gặp bạn.”

Khi tạm biệt một người em yêu quý, em thường nói: “Cháu chào bà, cháu về ạ! Bà nhớ giữ gìn sức khoẻ nhé!” hoặc “Tạm biệt bạn, hẹn gặp lại nhé! Chúng mình sẽ sớm được gặp lại nhau thôi.”

Câu 1: Tìm chi tiết thể hiện cảm xúc của bạn nhỏ khi biết tin sẽ chuyển lên thành phố học.

Những chi tiết thể hiện cảm xúc buồn bã của bạn nhỏ khi biết tin:

• Bạn nhỏ oà khóc như khi bị đòn oan.
• Bạn nhỏ không muốn đi nhưng vẫn phải chuẩn bị lên đường.

Câu 2: Buổi chia tay của bạn nhỏ với thầy giáo và các bạn có gì đặc biệt?

Buổi chia tay có nhiều điểm đặc biệt:

• Các bạn đến chơi tiễn, cả thầy giáo của bạn nhỏ cũng đến.
• Khác hẳn mọi khi, cả nhóm chẳng mấy đứa cười đùa, kẹo cũng chẳng ăn.
• Các bạn cùng nhau thầm nhắc lại những trò nghịch ngợm và ngẩn ngơ hỏi nhau về thành phố xa lạ.
• Thầy giáo đã lau nước mắt, xoa đầu, nắm tay bạn nhỏ và động viên: “Bao giờ nghỉ hè, em sẽ lại được về đây chơi với thầy và các bạn.”
• Buổi chia tay kéo dài mãi đến khi trời tối mịt.

Câu 3: Hình ảnh quê hương hiện lên trong tâm trí của bạn nhỏ như thế nào trước ngày xa quê?

Hình ảnh quê hương hiện lên trong tâm trí bạn nhỏ thật thân thương và gần gũi:

• Con đường làng gồ ghề, vàng óng rơm mùa gặt.
• Những lùm cây giấu đầy quả ổi, quả mâm xôi chín mọng.
• Nơi có thầy giáo và các bạn thân yêu.
• Là nơi bạn nhỏ đã đội nắng đội gió mà lớn lên với tình thương yêu vô hạn.

Câu 4: Nếu được dự buổi chia tay, em sẽ nói gì với bạn nhỏ?

Nếu được dự buổi chia tay, em sẽ nói với bạn nhỏ:

“Bạn ơi, mình biết bạn đang rất buồn khi phải xa quê hương, xa thầy giáo và bạn bè. Nhưng bạn đừng lo, thành phố cũng có nhiều điều thú vị đang chờ bạn khám phá. Bạn hãy cố gắng học thật giỏi để mai sau có thể quay về giúp ích cho quê hương mình. Nghỉ hè bạn nhớ về thăm chúng mình nhé! Chúng mình sẽ luôn nhớ bạn và chờ bạn về. Chúc bạn mạnh khoẻ và thành công ở nơi mới!”

Câu 5: Theo em, tác giả muốn nói điều gì qua câu chuyện trên?

Qua câu chuyện, tác giả muốn nói:

• Quê hương là nơi thân thương nhất, nơi ta được lớn lên trong tình thương yêu vô hạn.
• Tình cảm với thầy cô, bạn bè và quê hương rất sâu sắc, thiêng liêng và đáng trân trọng.
• Dù có phải đi xa, quê hương vẫn luôn in đậm trong tâm trí mỗi người.

Phần luyện tập

Câu 1: Tìm trong bài đọc những động từ thể hiện cảm xúc của các bạn nhỏ.

Những động từ thể hiện cảm xúc của các bạn nhỏ trong bài đọc:

• Oà khóc (khi bạn nhỏ nghe tin phải xa quê)
• Không muốn (không muốn đi)
• Ngẩn ngơ (khi hỏi nhau về thành phố)
• Ứa ra (nước mắt ứa ra khi nghĩ về quê hương)
• Không thích (không thích đi)
• Muốn (muốn ở lại giữa các bạn và thầy giáo)

Câu 2: Đặt 2 – 3 câu nêu tình cảm của em đối với quê hương, trong đó có sử dụng động từ thể hiện tình cảm, cảm xúc.

Ví dụ 3 câu tham khảo:

• Em rất yêu quê hương thân thương của mình.
• Mỗi lần đi xa, em lại nhớ da diết cánh đồng lúa và con đường làng quen thuộc.
• Em luôn tự hào vì được sinh ra và lớn lên ở một miền quê đẹp như thế.

(Các từ được in đậm là những động từ thể hiện tình cảm, cảm xúc: yêu, nhớ, tự hào.)

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình