Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Hướng dẫn cách viết
1. Nhắc lại kiến thức về bài văn kể lại một câu chuyện
Bài văn kể lại một câu chuyện gồm 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.
(Em có thể xem lại lý thuyết chi tiết về bố cục và cách viết bài văn kể lại một câu chuyện tại bài trước: Bài 12: Tìm hiểu cách viết bài văn kể lại một câu chuyện.)
2. Hai cách viết mở bài
- Mở bài trực tiếp: Giới thiệu ngay vào câu chuyện. Ví dụ: “Cô bé Lọ Lem là câu chuyện cổ tích nổi tiếng mà trẻ em trên khắp thế giới đều đã từng được nghe kể.”
- Mở bài gián tiếp: Nói chuyện khác (nêu bối cảnh được nghe, được đọc hoặc nêu cảm nghĩ, kỉ niệm gắn với câu chuyện,…) để dẫn dắt vào câu chuyện. Ví dụ: “Em được mẹ tặng cuốn sách có nhan đề 108 truyện cổ tích hay nhất thế giới. Đọc cuốn sách, em thấy thú vị nhất là câu chuyện Cô bé Lọ Lem.”
3. Hai cách viết kết bài
- Kết bài không mở rộng: Chỉ nêu suy nghĩ, cảm xúc về câu chuyện. Ví dụ: “Em rất thích câu chuyện Cô bé Lọ Lem.”
- Kết bài mở rộng: Nêu suy nghĩ, cảm xúc và thêm những liên tưởng, suy luận được gợi ra từ câu chuyện. Ví dụ: “Câu chuyện Cô bé Lọ Lem mặc dù đã kết thúc nhưng thế giới của những hoàng tử, công chúa… vẫn khiến em thao thức mãi. Ước gì trong giấc mơ, em được bước vào thế giới thần tiên ấy.”
II. Giải các bài tập SGK
Bài 1: Xếp các mở bài dưới đây vào nhóm thích hợp.
Các mở bài:
(1) Cô bé Lọ Lem là câu chuyện cổ tích nổi tiếng mà trẻ em trên khắp thế giới đều đã từng được nghe kể.
(2) Em được mẹ tặng cuốn sách có nhan đề 108 truyện cổ tích hay nhất thế giới. Đọc cuốn sách, em thấy thú vị nhất là câu chuyện Cô bé Lọ Lem.
(3) Tối nào cũng vậy, bằng giọng ấm áp, bà lại kể cho em nghe một câu chuyện cổ tích từ ngày xửa ngày xưa. Trong những câu chuyện bà kể, em nhớ mãi câu chuyện Cô bé Lọ Lem với bao nhiêu phép biến hoá nhiệm màu.
Xếp vào nhóm:
| Kiểu mở bài | Đoạn văn | Lí do |
|---|---|---|
| Mở bài trực tiếp | (1) | Giới thiệu ngay vào câu chuyện Cô bé Lọ Lem. |
| Mở bài gián tiếp | (2) và (3) | Nêu bối cảnh được đọc/được nghe câu chuyện rồi mới dẫn vào câu chuyện Cô bé Lọ Lem. |
Bài 2: Xác định kiểu kết bài của mỗi đoạn dưới đây:
Các kết bài:
(1) Em rất thích câu chuyện Cô bé Lọ Lem.
(2) Em rất thích câu chuyện này vì cái kết thật có hậu. Cô bé Lọ Lem xứng đáng là một trong những câu chuyện cổ tích hay nhất thế giới.
(3) Câu chuyện Cô bé Lọ Lem mặc dù đã kết thúc nhưng thế giới của những hoàng tử, công chúa, những bà tiên với phép màu kì diệu vẫn khiến em thao thức mãi. Ước gì trong giấc mơ, em được bước vào thế giới thần tiên ấy.
Xác định kiểu kết bài:
| Đoạn | Kiểu kết bài | Lí do |
|---|---|---|
| (1) | Kết bài không mở rộng | Chỉ nêu cảm xúc yêu thích câu chuyện. |
| (2) | Kết bài không mở rộng | Nêu cảm xúc và đánh giá về câu chuyện, chưa có liên tưởng, suy luận ra ngoài câu chuyện. |
| (3) | Kết bài mở rộng | Nêu cảm xúc và có thêm liên tưởng, suy luận (thao thức về thế giới thần tiên, ước mơ được bước vào thế giới ấy). |
Bài 3: Viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng khác cho bài văn kể lại câu chuyện Cô bé Lọ Lem.
Mở bài gián tiếp:
Từ nhỏ, em đã rất yêu thích những câu chuyện cổ tích với các nàng công chúa xinh đẹp, các chàng hoàng tử tài giỏi và những bà tiên có phép nhiệm màu. Trong số đó, câu chuyện để lại ấn tượng sâu sắc nhất trong em chính là Cô bé Lọ Lem*.*
Kết bài mở rộng:
Câu chuyện Cô bé Lọ Lem đã khép lại nhưng vẫn để lại trong lòng em nhiều cảm xúc khó quên. Em thấy thương Lọ Lem vì cô đã phải chịu nhiều thiệt thòi, đồng thời cũng vui mừng vì cô đã tìm được hạnh phúc xứng đáng. Qua câu chuyện, em rút ra được bài học: những người hiền lành, tốt bụng chắc chắn sẽ được đền đáp xứng đáng. Em mong mình cũng luôn sống tử tế và biết yêu thương mọi người xung quanh.
Ghi nhớ: Có hai cách viết mở bài và hai cách viết kết bài cho bài văn kể lại một câu chuyện:
- Mở bài trực tiếp: giới thiệu ngay vào câu chuyện. Mở bài gián tiếp: nói chuyện khác để dẫn vào câu chuyện.
- Kết bài mở rộng: nêu suy nghĩ, cảm xúc,… và những liên tưởng, suy luận được gợi ra từ câu chuyện. Kết bài không mở rộng: nêu suy nghĩ, cảm xúc về câu chuyện.
Vận dụng:
Kể cho người thân nghe câu chuyện Con vẹt xanh và chia sẻ với người thân cảm nghĩ của em về câu chuyện.
Bài mẫu tham khảo:
Mẹ ơi, hôm nay con muốn kể cho mẹ nghe câu chuyện Con vẹt xanh của nhà văn Lý Lan mà con vừa được học.
Chuyện kể về một cậu bé tên Tú. Một hôm, trong vườn nhà Tú xuất hiện một con vẹt nhỏ bị thương ở cánh. Thương vẹt, Tú đã chăm sóc nó rất cẩn thận. Nghe anh trai bảo vẹt có thể bắt chước tiếng người nên Tú rất háo hức được nghe nó nói. Mỗi lần cho vẹt ăn, Tú đều dạy nó nói “dạ“.
Thế nhưng, mỗi khi anh trai gọi, Tú lại phụng phịu trả lời “Cái gì?” rồi cằn nhằn “Kêu chi kêu hoài!“. Ngày qua ngày, Tú vẫn cư xử với anh như vậy. Một hôm, khi Tú gọi vẹt: “Vẹt à, dạ!” thì bất ngờ vẹt đáp lại bằng giọng the thé: “Cái gì?“. Hôm sau, khi các bạn tới nhà, Tú hãnh diện khoe. Vẹt lại đáp “Cái gì?” khiến các bạn cười ầm lên. Tú giả vờ nghiêm mặt trách vẹt: “Anh chăm sóc vẹt cực khổ, vậy mà anh gọi, vẹt trả lời ‘cái gì’ à? Kêu chi kêu hoài!”. Nhưng rồi Tú sửng sốt ngồi lặng thinh.
Bạn về rồi, Tú vẫn ngồi lặng như thế. Tú nhớ lại bao lần anh gọi, Tú đã trả lời “Cái gì?” và cằn nhằn “Kêu chi kêu hoài”. Tú hối hận quá, chỉ mong anh gọi để Tú “dạ” một tiếng thật to, thật lễ phép. Con vẹt nhìn Tú, dường như cũng biết lỗi nên xù lông cổ, rụt đầu, gù một cái nghe như tiếng: “Dạ!“.
Cảm nghĩ của con về câu chuyện: Con thấy câu chuyện thật ý nghĩa mẹ ạ. Con thương và quý bạn Tú vì bạn ấy đã biết nhận ra lỗi lầm của mình khi nghe con vẹt lặp lại chính những lời nói cộc lốc của mình. Qua câu chuyện, con rút ra được bài học sâu sắc: phải luôn nói năng lễ phép, biết “dạ“, “vâng” khi được người lớn gọi, phải kính trọng anh chị và những người thân trong gia đình. Từ nay, con hứa sẽ chú ý hơn trong lời ăn tiếng nói của mình, mẹ nhé!
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình