Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Giải các câu hỏi SGK
Câu 1: Đọc thuộc lòng đoạn thơ khoảng 80 chữ trong một bài thơ đã học dưới đây và trả lời câu hỏi.
Dưới đây là gợi ý trả lời cho cả 4 bài thơ để em tham khảo:
Bài “Quả ngọt cuối mùa“: Nêu cảm nghĩ của em về hình ảnh người bà trong bài thơ.
Trả lời:
Hình ảnh người bà trong bài thơ hiện lên thật hiền hậu, tần tảo và giàu tình yêu thương. Bà đã dành chùm cam ngon ngọt cuối mùa để chờ con cháu về thưởng thức. Dù trời tháng Giêng, tháng Hai rét cứa như dao, bà vẫn ra canh chừng chùm cam, sợ sương táp hoa, sợ chim ăn mất trái. Bà đã già yếu (tóc sương, da mồi) nhưng vẫn không quản mệt nhọc vì con cháu. Em cảm thấy vô cùng yêu thương, kính trọng và biết ơn bà.
Bài “Tiếng ru“: Tác giả bài thơ muốn nhắn nhủ em điều gì?
Trả lời:
Qua bài thơ, tác giả Tố Hữu muốn nhắn nhủ em những điều sau:
- Phải biết yêu thương đồng chí, anh em và gắn bó với mọi người xung quanh (như con ong yêu hoa, con cá yêu nước, con chim yêu trời).
- Phải biết đoàn kết, chung sức chung lòng vì cái gì đứng đơn lẻ cũng đều nhỏ bé (một ngôi sao chẳng làm nên bầu trời, một thân lúa chín chẳng nên mùa vàng).
- Phải trân trọng những điều nhỏ bé, không được kiêu ngạo, chê bai người khác (núi cao nhờ đất bồi, biển sâu nhờ muôn sông đổ về).
- Phải biết yêu thương và biết ơn cha mẹ – những người đã hết lòng nuôi dưỡng, mong ta khôn lớn.
Bài “Sáng tháng Năm“: Những câu thơ nào thể hiện tình cảm, cảm xúc của nhà thơ khi được gặp Bác Hồ?
Trả lời:
Những câu thơ thể hiện tình cảm, cảm xúc của nhà thơ khi được gặp Bác Hồ là:
Bác kêu con đến bên bàn
Bác ngồi Bác viết, nhà sàn đơn sơ.
Bàn tay con nắm tay cha
Bàn tay Bác ấm vào da vào lòng.
Bác ngồi đó, lớn mênh mông
Trời xanh biển rộng ruộng đồng nước non…
Những câu thơ ấy cho thấy nhà thơ vô cùng xúc động và kính yêu khi được gặp Bác Hồ. Nhà thơ gọi Bác là “cha”, xưng “con” – tình cảm thân thiết như cha con trong gia đình. Trong mắt nhà thơ, Bác Hồ hiện lên vĩ đại, cao cả như trời xanh, biển rộng.
Bài “Cảm xúc Trường Sa“: Bài thơ giúp em hiểu điều gì về cuộc sống của những người lính ở biển đảo?
Trả lời:
Qua bài thơ, em hiểu được rằng cuộc sống của những người lính ở biển đảo:
- Vô cùng gian khổ, khó khăn: giữa gió, cát khô cằn, bão giăng mặt biển, đảo khát mưa.
- Nhưng các chú lính đảo vẫn kiên cường, dũng cảm, luôn giữ nụ cười tươi rói và ánh mắt trìu mến giữa gian khó.
- Các chú ngày đêm canh giữ biển đảo, bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.
- Các chú luôn tràn đầy tình yêu quê hương, niềm tin và sức sống mãnh liệt như những đoá san hô nở hoa bốn mùa.
Em cảm thấy vô cùng biết ơn, khâm phục và tự hào về những người lính biển đảo.
Câu 2: Đọc bài dưới đây và trả lời câu hỏi.
Trứng bọ ngựa nở (Theo Vũ Tú Nam)
a. Đoạn mở đầu giới thiệu sự việc gì?
Trả lời:
Đoạn mở đầu giới thiệu sự việc: Trứng bọ ngựa nở trên cành chanh bên cửa sổ, sau cơn mưa – một sự việc đặc biệt khiến tác giả phải chú ý theo dõi.
b. Các chú bọ ngựa non được miêu tả thế nào qua từng khoảnh khắc dưới đây?
Trả lời:
| Khoảnh khắc | Các chú bọ ngựa non được miêu tả |
|---|---|
| Trong quá trình lách ra khỏi kẽ hở trên ổ trứng mẹ | Bảy tám con một lúc, bé tí ti như con muỗi, màu xanh cốm, ló cái đầu tinh nghịch có đôi mắt thô lố, cố trườn ra, thoát được cái đầu, cái mình. |
| Khi vừa ra khỏi ổ trứng | Nhẹ nhàng tọt khỏi ổ trứng, treo lơ lửng trên một sợi tơ rất mảnh bay bay theo chiều gió. Các chú nằm đờ một lát rồi ngọ ngoạy, càng cựa quậy thì sợi tơ càng dài ra, từ từ thả xuống phía dưới. |
| Lúc “đổ bộ” xuống những quả chanh, cành chanh | Chú bọ ngựa con đầu đàn “nhảy dù” trúng một quả chanh non, đứng hiên ngang, giương giương đôi tay kiếm nhỏ xíu, lắc lư theo kiểu võ sĩ. Đàn bọ ngựa chạy tíu tít, dàn quân ra khắp cây chanh, bắt đầu cuộc sống dũng cảm, tự lập. |
c. Em thích hình ảnh miêu tả nào trong bài? Vì sao?
Trả lời:
Em thích nhất hình ảnh: “Chú bọ ngựa con đầu đàn ‘nhảy dù’ trúng một quả chanh non. Chú đứng hiên ngang trên quả chanh tròn xinh, giương giương đôi tay kiếm nhỏ xíu, mình lắc lư theo kiểu võ sĩ.”
Em thích hình ảnh này vì nó sinh động và thú vị, khắc hoạ chú bọ ngựa con bé xíu mà lại hiên ngang, giống như một võ sĩ tí hon đầy khí phách. Hình ảnh ấy khiến em bất ngờ và buồn cười, đồng thời cảm nhận được sức sống mạnh mẽ ngay từ khi mới chào đời của loài bọ ngựa.
Câu 3: Tìm câu chủ đề trong mỗi đoạn văn dưới đây:
Trả lời:
a. Đoạn văn của Nguyễn Thái Vận:
Câu chủ đề: “Cuộc sống quê tôi gắn bó với cây cọ.” (nằm ở đầu đoạn)
Vì các câu sau đều nêu ra những dẫn chứng cụ thể về sự gắn bó giữa cây cọ với cuộc sống người dân (chổi cọ, món lá cọ, nón lá cọ, trái cọ,…).
b. Đoạn văn của Trúc Mai:
Câu chủ đề: “Ngày mùa, cánh đồng lúa trông thật đẹp mắt.” (nằm ở cuối đoạn)
Vì các câu trước đều miêu tả những vẻ đẹp của cánh đồng vào ngày mùa (nắng vàng, lúa nặng trĩu bông, gió, đàn chim gáy,…) rồi cuối cùng khái quát lại thành ý chung.
c. Đoạn văn của Vũ Tú Nam:
Câu chủ đề: “Sau trận mưa rào, mọi vật đều sáng và tươi.” (nằm ở đầu đoạn)
Vì các câu sau đều nêu ra những dẫn chứng cụ thể về sự sáng và tươi của mọi vật sau cơn mưa (râm bụt đỏ chói, bầu trời xanh bóng, mây trắng nõn, mẹ gà mừng rỡ,…).
Câu 4: Viết đoạn văn ngắn có câu chủ đề: Họ hàng nhà kiến chăm chỉ, hiền lành.
Trả lời:
Đoạn văn mẫu:
Họ hàng nhà kiến chăm chỉ, hiền lành. Từ sáng sớm đến chiều tối, đàn kiến nối đuôi nhau đi kiếm ăn, con nào con nấy đều cần mẫn tha những hạt gạo, mẩu bánh vụn về tổ. Dù bé nhỏ, các bạn kiến rất đoàn kết: hễ gặp mồi lớn là cả đàn xúm lại cùng nhau khiêng. Chúng hiền lành, không tranh giành với ai, chỉ lặng lẽ làm việc chăm chỉ ngày này qua ngày khác. Nhìn đàn kiến, em càng thêm quý mến những chú bạn tí hon nhưng đáng yêu ấy.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình