I. Lý thuyết trọng tâm

1. Ôn lại kiến thức về trạng ngữ

Trạng ngữ là thành phần phụ của câu, dùng để bổ sung thông tin về thời gian, nơi chốn, mục đích, nguyên nhân, phương tiện,… của sự việc nêu trong câu. Trạng ngữ thường đứng đầu câu và được ngăn cách với chủ ngữ, vị ngữ bằng dấu phẩy.

Xem lại lý thuyết chi tiết tại: Bài 11: Trạng ngữ

2. Trạng ngữ chỉ nguyên nhân

• Bổ sung thông tin về nguyên nhân của sự việc nêu trong câu.
• Trả lời cho câu hỏi có từ ngữ để hỏi: vì sao, nhờ đâu, do đâu, tại sao,…
• Thường bắt đầu bằng các từ: vì, do, nhờ, tại,…

Ví dụ:

• Vì trời mưa to, em không đi chơi được.
• Nhờ chăm chỉ học tập, Lan đạt học sinh giỏi.

3. Trạng ngữ chỉ mục đích

• Bổ sung thông tin về mục đích của hoạt động nêu trong câu.
• Trả lời cho câu hỏi có từ ngữ để hỏi: để làm gì, nhằm mục đích gì,…
• Thường bắt đầu bằng các từ: để, nhằm, vì,…

Ví dụ:

• Để đạt kết quả cao, em cố gắng học tập mỗi ngày.
• Nhằm bảo vệ môi trường, chúng em cùng nhau nhặt rác.

II. Giải các bài tập SGK

Câu 1: Tìm trạng ngữ của mỗi câu dưới đây và cho biết chúng bổ sung thông tin gì cho câu.

a. Nhờ chuyến đi cùng bố, cậu bé hiểu được lí do bố cậu yêu quý và kính trọng thầy giáo cũ của mình.

b. Vì đã cống hiến đời mình cho Tổ quốc, các liệt sĩ được nhân dân đời đời ghi ơn.

c. Để ghi nhớ công ơn của các thương binh, liệt sĩ, trường em đã tổ chức hoạt động đền ơn, đáp nghĩa.

Trả lời:

Câu 2: Đặt câu hỏi cho mỗi trạng ngữ vừa tìm được ở bài tập 1.

M: Nhờ đâu cậu bé hiểu được lí do bố cậu yêu quý và kính trọng thầy giáo cũ của mình?

Trả lời:

Câu 3: Tìm trạng ngữ của mỗi câu dưới đây và xếp vào nhóm thích hợp.

a. Nhờ nguồn nước trong lành, cánh đồng trở nên xanh mướt.

b. Để viết được bài văn hay, chúng ta cần đọc nhiều thơ, truyện.

c. Nhằm giúp học sinh có trải nghiệm thực tế, nhà trường đã tổ chức nhiều hoạt động dã ngoại.

d. Vì có vẻ đẹp hùng vĩ và thơ mộng, Tây Bắc đã trở thành điểm đến của nhiều khách du lịch trong và ngoài nước.

Trả lời:

Câu 4: Chọn vì, để hoặc nhờ thay cho ô vuông trong mỗi câu sau:

a. ▢ mở rộng kiến thức, chúng ta cần đọc nhiều sách.

b. ▢ bác lao công, trường lớp lúc nào cũng sạch sẽ.

c. ▢ mưa bão, nhiều cây cối bị gãy, đổ.

Trả lời:

a. Để mở rộng kiến thức, chúng ta cần đọc nhiều sách. → Trạng ngữ chỉ mục đích.

b. Nhờ bác lao công, trường lớp lúc nào cũng sạch sẽ. → Trạng ngữ chỉ nguyên nhân.

c. Vì mưa bão, nhiều cây cối bị gãy, đổ. → Trạng ngữ chỉ nguyên nhân.

Câu 5: Quan sát tranh, đặt một câu có trạng ngữ chỉ nguyên nhân, một câu có trạng ngữ chỉ mục đích của hoạt động.

Ba bức tranh trong sách vẽ cảnh: bạn nhỏ tưới cây, các bạn nhặt rác bảo vệ bờ biển, các bạn tập thể dục.

Trả lời (gợi ý):

– Câu có trạng ngữ chỉ nguyên nhân:

• Nhờ được tưới nước đều đặn, vườn rau nhà em xanh tốt.
• Vì có ý thức bảo vệ môi trường, các bạn nhỏ cùng nhau nhặt rác trên bãi biển.
• Nhờ chăm chỉ tập thể dục mỗi sáng, hai bạn nhỏ luôn khoẻ mạnh.

– Câu có trạng ngữ chỉ mục đích:

• Để cây mau lớn, bạn nhỏ chăm chỉ tưới nước cho vườn rau.
• Nhằm giữ gìn bãi biển sạch đẹp, các bạn cùng nhau nhặt rác.
• Để có sức khoẻ tốt, các bạn nhỏ tập thể dục mỗi ngày.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình