Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Hướng dẫn cách viết
1. Nhắc lại kiến thức đã học
Ở Bài 17: Tìm hiểu cách viết bài văn miêu tả cây cối, các em đã biết:
- Bài văn miêu tả cây cối có 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.
- Ở phần thân bài, ta có thể tả lần lượt từng bộ phận của cây (rễ, thân, cành, lá, hoa, quả).
2. Kiến thức mới
Ngoài cách tả lần lượt từng bộ phận của cây, ta còn có thể miêu tả cây cối theo hai cách sau:
a) Tả cây theo từng thời kì phát triển
Đó là tả cây theo các giai đoạn lớn lên của cây, ví dụ:
- Khi cây còn non → khi cây trưởng thành → khi cây ra hoa → khi cây kết quả → khi quả chín.
- Hoặc tả cây theo các mùa trong năm (xuân, hạ, thu, đông).
Ví dụ: Tả cây cà chua theo trình tự: vươn ngọn → toả tán → nở hoa → ra quả → quả chín.
b) Kết hợp tả sự vật, hoạt động có liên quan đến cây
Khi tả cây, ta có thể kết hợp tả thêm:
- Sự vật xung quanh cây: chim, ong, bướm, nắng, gió, mây,…
- Hoạt động của con người: chăm sóc, tưới tắm, vun bón, thu hái,…
Cách viết này giúp bài văn sinh động, giàu hình ảnh và thể hiện được tình cảm của người viết.
Ghi nhớ: Ngoài cách tả lần lượt từng bộ phận của cây, ta có thể tả đặc điểm của cây theo từng thời kì phát triển. Có thể kết hợp tả sự vật, hoạt động có liên quan đến cây.
II. Giải các câu hỏi SGK
Bài 1: Đọc bài văn dưới đây và trả lời câu hỏi.
(Bài văn: Cây cà chua – theo Ngô Văn Phú)
a. Tìm phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn trên và nêu ý chính của từng phần.
Trả lời:
Bài văn Cây cà chua có bố cục 3 phần:
| Phần | Nội dung | Ý chính |
|---|---|---|
| Mở bài | “Khi những con chim sếu từ thượng nguồn sông Hồng bay dọc lòng sông xuôi về nam… cà chua lớn lên trông thấy.” | Giới thiệu về cây cà chua và thời điểm cây lớn lên nhờ bàn tay chăm sóc của dân làng. |
| Thân bài | Hai đoạn tiếp theo: “Cây cà chua vươn những ngọn…” và “Thế rồi hoa biến đi… gọi người đến hái.” | Tả cây cà chua qua các thời kì phát triển: vươn ngọn, toả tán, nở hoa, ra quả và quả chín. |
| Kết bài | “Cà chua có mặt trong những bữa tiệc sang… quà cho các trẻ em vùng đất bãi.” | Nêu ích lợi và ý nghĩa của quả cà chua đối với đời sống con người. |
b. Trong phần thân bài, đặc điểm của cây cà chua được miêu tả theo trình tự nào?
Trả lời:
Trong phần thân bài, đặc điểm của cây cà chua được miêu tả theo trình tự thời kì phát triển của cây: từ khi cây vươn ngọn, toả tán, đến khi nở hoa, rồi ra quả và quả chín.
c. Sắp xếp các chi tiết dưới đây theo trình tự phát triển của cây cà chua.
Các chi tiết: vươn ngọn – nở hoa – toả tán – ra quả – quả chín.
Trả lời:
Trình tự phát triển của cây cà chua là:
vươn ngọn → toả tán → nở hoa → ra quả → quả chín.
d. Trong bài văn, chi tiết nào cho thấy tác giả tả cây kết hợp với tả những sự vật có liên quan đến cây?
Trả lời:
Trong bài văn, tác giả đã tả cây kết hợp với tả những sự vật có liên quan đến cây qua các chi tiết:
- “Khi những con chim sếu từ thượng nguồn sông Hồng bay dọc lòng sông xuôi về nam…” → tả chim sếu báo hiệu mùa cà chua chín.
- “Dưới bàn tay vun bón, tưới tắm của dân làng, cà chua lớn lên trông thấy.” → tả hoạt động chăm sóc của người dân.
- “Hoa như đàn bướm đồng nhỏ bạt ngàn chui rúc trong mọi tầng lá.” → tả đàn bướm liên tưởng đến hoa.
- “Quả xum xuê chi chít, quả lớn quả bé vui mắt như đàn gà mẹ đông con.” → tả đàn gà liên tưởng đến quả.
- “Nắng gửi thêm màu đẹp trên hoa”; “Nắng lại đến tạo vị thơm vị mát tụ dần trong quả.” → tả nắng góp phần làm cây thêm đẹp.
Bài 2: Em học được những gì về cách tả cây cối từ bài văn trên?
Trả lời:
Từ bài văn Cây cà chua, em học được những điều sau về cách tả cây cối:
- Có thể tả cây cối theo trình tự thời kì phát triển (vươn ngọn → toả tán → nở hoa → ra quả → quả chín), chứ không nhất thiết phải tả lần lượt từng bộ phận.
- Nên kết hợp tả sự vật, hoạt động có liên quan đến cây (chim, bướm, nắng, hoạt động chăm sóc của con người,…) để bài văn thêm sinh động, hấp dẫn.
- Sử dụng nhiều hình ảnh so sánh, nhân hoá đẹp và ngộ nghĩnh (hoa như đàn bướm, quả như đàn gà mẹ đông con, quả cà chua chín như mặt trời nhỏ, như đèn lồng,…) để cây hiện lên gần gũi, đáng yêu.
- Dùng từ ngữ giàu hình ảnh, gợi tả và thể hiện được tình cảm yêu mến của người viết với cây.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình