Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Lý thuyết trọng tâm
1. Ôn lại kiến thức về trạng ngữ
Trạng ngữ là thành phần phụ của câu, dùng để bổ sung thông tin về thời gian, nơi chốn, mục đích, nguyên nhân, phương tiện,… của sự việc nêu trong câu. Trạng ngữ thường đứng đầu câu và được ngăn cách với chủ ngữ, vị ngữ bằng dấu phẩy.
Xem lại lý thuyết chi tiết tại: Bài 11: Trạng ngữ
2. Trạng ngữ chỉ thời gian
- Bổ sung thông tin về thời gian diễn ra sự việc nêu trong câu.
- Trả lời cho câu hỏi có từ ngữ để hỏi: khi nào, bao giờ, mấy giờ, lúc nào, tháng mấy,…
Ví dụ:
- Sáng nay, em đến trường sớm hơn mọi ngày.
- Mùa hè, hoa phượng nở đỏ rực.
3. Trạng ngữ chỉ nơi chốn
- Bổ sung thông tin về địa điểm diễn ra sự việc nêu trong câu.
- Trả lời cho câu hỏi có từ ngữ để hỏi: ở đâu, chỗ nào,…
Ví dụ:
- Trong vườn, các loài hoa đua nhau khoe sắc.
- Trên cành cây, chim hót véo von.
II. Giải các bài tập SGK
Câu 1: Tìm trạng ngữ của mỗi câu dưới đây và cho biết chúng bổ sung thông tin gì cho câu.
a. Mùa xuân, các loài hoa đua nhau khoe sắc.
b. Dưới chân đê, đàn trâu đang thung thăng gặm cỏ.
c. Tháng Ba, hoa ban nở trắng núi rừng Tây Bắc.
d. Trước nhà, bà đã trồng một hàng cau thẳng tắp.
Trả lời:
| Câu | Trạng ngữ | Bổ sung thông tin |
|---|---|---|
| a | Mùa xuân | Thời gian |
| b | Dưới chân đê | Nơi chốn |
| c | Tháng Ba | Thời gian |
| d | Trước nhà | Nơi chốn |
Câu 2: Đặt câu hỏi cho mỗi trạng ngữ vừa tìm được ở bài tập 1.
Trả lời:
| Trạng ngữ | Câu hỏi |
|---|---|
| Mùa xuân | Khi nào các loài hoa đua nhau khoe sắc? |
| Dưới chân đê | Đàn trâu đang thung thăng gặm cỏ ở đâu? |
| Tháng Ba | Khi nào hoa ban nở trắng núi rừng Tây Bắc? |
| Trước nhà | Bà đã trồng một hàng cau thẳng tắp ở đâu? |
Câu 3: Tìm trạng ngữ của mỗi câu trong đoạn văn dưới đây và xếp vào nhóm thích hợp.
Ở góc vườn, bà tôi trồng một cây cam. Tháng Chạp, cam chín vàng tươi. Những quả cam tròn, mọng nước, trông thật đẹp mắt. Vào ngày Tết, bà thường cắt cam bày lên bàn thờ tổ tiên. Khắp gian phòng, hương cam thoang thoảng nhẹ bay.
(Theo Bảo Khánh)
Trả lời:
| Trạng ngữ chỉ thời gian | Trạng ngữ chỉ nơi chốn |
|---|---|
| Tháng Chạp | Ở góc vườn |
| Vào ngày Tết | Khắp gian phòng |
(Lưu ý: Câu “Những quả cam tròn, mọng nước, trông thật đẹp mắt.” không có trạng ngữ.)
Câu 4: Tìm trạng ngữ chỉ thời gian hoặc nơi chốn thay cho ô vuông trong mỗi câu dưới đây:
a. ▢, bầy chim hót líu lo.
b. ▢, hoa phượng nở đỏ rực.
c. ▢, đoàn thuyền nối đuôi nhau ra khơi.
Trả lời (gợi ý):
a. Trên cành cây, bầy chim hót líu lo. (hoặc: Trong vườn, bầy chim hót líu lo. / Buổi sáng, bầy chim hót líu lo.)
b. Mùa hè, hoa phượng nở đỏ rực. (hoặc: Ở sân trường, hoa phượng nở đỏ rực.)
c. Sáng sớm, đoàn thuyền nối đuôi nhau ra khơi. (hoặc: Trên biển, đoàn thuyền nối đuôi nhau ra khơi. / Khi bình minh vừa lên, đoàn thuyền nối đuôi nhau ra khơi.)
Câu 5: Cùng bạn hỏi – đáp về thời gian và nơi chốn.
M: – Khi nào trường mình được nghỉ hè?
– Cuối tháng Năm, trường mình được nghỉ hè.
Trả lời (gợi ý):
Cặp hỏi – đáp về thời gian:
– Khi nào em thức dậy đi học?
– Mỗi buổi sáng, em thức dậy lúc 6 giờ để đi học.
– Bao giờ chúng mình được đón Tết?
– Đầu tháng Hai, chúng mình được đón Tết.
Cặp hỏi – đáp về nơi chốn:
– Ở đâu trồng nhiều hoa nhất trong trường?
– Trước sân trường, có rất nhiều bồn hoa đẹp.
– Bạn thường đọc sách ở chỗ nào?
– Trong thư viện, mình thường đọc sách vào giờ ra chơi.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình