Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Hướng dẫn cách viết
1. Bài văn miêu tả con vật là gì?
Bài văn miêu tả con vật là bài văn dùng lời văn để tả lại hình dáng, đặc điểm, hoạt động,… của một con vật mà em yêu thích, giúp người đọc có thể hình dung rõ ràng về con vật đó.
2. Bố cục bài văn miêu tả con vật:
Bài văn miêu tả con vật thường gồm 3 phần:
- Mở bài: Giới thiệu về con vật.
- Thân bài: Tả đặc điểm ngoại hình, hoạt động,… của con vật.
- Kết bài: Nêu suy nghĩ, cảm xúc,… về con vật.
3. Các cách mở bài và kết bài:
- Mở bài trực tiếp: Giới thiệu ngay về con vật.
- Mở bài gián tiếp: Dẫn dắt bằng một câu chuyện, suy nghĩ, cảm xúc,… rồi mới giới thiệu con vật.
- Kết bài không mở rộng: Chỉ nêu tình cảm, cảm xúc về con vật.
- Kết bài mở rộng: Nêu tình cảm, cảm xúc kèm liên hệ mở rộng (việc chăm sóc, tìm hiểu thêm,…).
4. Lưu ý khi viết:
- Sử dụng các tính từ, hình ảnh so sánh, nhân hóa để bài văn thêm sinh động.
- Chọn những đặc điểm nổi bật, đáng chú ý nhất của con vật để miêu tả.
- Bài viết cần rõ ràng, mạch lạc, thể hiện tình cảm của người viết.
II. Giải các câu hỏi SGK
Câu 1: Đọc bài văn sau và thực hiện yêu cầu.
(Bài văn về chú rùa Su – Nguyễn Ngọc Minh Anh)
a. Tìm phần mở bài, thân bài và kết bài của bài văn trên. Nêu nội dung chính của mỗi phần.
| Phần | Từ … đến … | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Mở bài | “Su là chú rùa nhỏ, ngộ nghĩnh… bảy năm rồi.” | Giới thiệu về chú rùa Su. |
| Thân bài | “Chú rùa Su có cái mai… Lần sau, tớ sẽ chờ!” | Tả đặc điểm ngoại hình và hoạt động của chú rùa Su. |
| Kết bài | “Em rất thích chú rùa Su và có lẽ Su cũng rất thích em.” | Nêu tình cảm của em đối với chú rùa Su. |
b. Phần thân bài có mấy đoạn? Mỗi đoạn miêu tả đặc điểm gì của con rùa?
Phần thân bài có 2 đoạn:
- Đoạn 1: Tả cái mai và cái đầu của chú rùa Su (mai cứng như áo giáp, đầu tròn thuôn nhọn, mắt nhỏ như hạt đậu).
- Đoạn 2: Tả bốn chiếc chân và hoạt động đi bộ của chú rùa Su (chân tí hon, năm ngón ngắn có móng dài, chăm chỉ tập đi bộ nhưng đi chậm).
Câu 2: Nêu những điểm khác nhau giữa hai cách mở bài và hai cách kết bài dưới đây.
Điểm khác nhau giữa hai cách mở bài:
| Mở bài trực tiếp | Mở bài gián tiếp |
|---|---|
| Giới thiệu ngay về chú rùa Su ở câu đầu tiên. | Dẫn dắt bằng suy nghĩ trước đây của em về loài rùa, sau đó mới giới thiệu chú rùa Su. |
| Ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề. | Dài hơn, giúp bài văn thêm hấp dẫn. |
Điểm khác nhau giữa hai cách kết bài:
| Kết bài không mở rộng | Kết bài mở rộng |
|---|---|
| Chỉ nêu tình cảm của em đối với chú rùa Su. | Nêu tình cảm kèm liên hệ mở rộng (chăm sóc, chơi đùa, tìm đọc sách báo về rùa,…). |
| Ngắn gọn, cô đọng. | Dài hơn, giàu cảm xúc và ý nghĩa hơn. |
Câu 3: Trao đổi về những điểm cần lưu ý khi viết bài văn miêu tả con vật.
Khi viết bài văn miêu tả con vật, em cần lưu ý những điểm sau:
- Bố cục của bài viết: Bài văn cần có đủ 3 phần rõ ràng: mở bài, thân bài, kết bài. Có thể chọn mở bài trực tiếp hoặc gián tiếp, kết bài mở rộng hoặc không mở rộng.
- Cách lựa chọn đặc điểm của con vật, cách miêu tả: Chọn những đặc điểm nổi bật nhất về ngoại hình và hoạt động của con vật. Sử dụng tính từ, hình ảnh so sánh, nhân hóa để bài văn thêm sinh động.
- Cách trình bày bài viết: Viết rõ ràng, mạch lạc, mỗi đoạn tả một đặc điểm. Thể hiện tình cảm chân thật của em với con vật.
III. Vận dụng
Quan sát một con vật (trong nhà, trong tranh ảnh hoặc trên ti vi,…), tìm một số tính từ tả đặc điểm ngoại hình của con vật đó. Ghi chép và trao đổi với người thân những tính từ tìm được.
Bài tham khảo: Quan sát chú mèo mướp nhà em.
| Bộ phận | Tính từ tả đặc điểm |
|---|---|
| Bộ lông | mượt mà, êm ái, mềm mại, xám tro |
| Đôi mắt | tròn xoe, long lanh, xanh biếc |
| Cái mũi | nhỏ xíu, hồng hồng, ươn ướt |
| Bộ ria | dài, trắng muốt, cứng cáp |
| Bốn chân | thon thả, nhanh nhẹn, mềm mại |
| Cái đuôi | dài, thon, uyển chuyển |
Bài trao đổi mẫu (với mẹ):
Mẹ ơi, hôm nay con quan sát chú mèo mướp nhà mình và tìm được rất nhiều tính từ tả chú lắm mẹ ạ! Bộ lông của chú thì mượt mà, êm ái, đôi mắt thì tròn xoe, long lanh. Cái mũi nhỏ xíu, hồng hồng, còn bộ ria thì dài và trắng muốt. Con thấy chú mèo nhà mình đáng yêu quá mẹ nhỉ! Con sẽ dùng những tính từ này để viết bài văn tả chú mèo cho thật hay mẹ nhé!
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình