I. Giải các câu hỏi SGK

Câu 1: Dưới đây là khổ thơ đầu và khổ thơ cuối trong bài Mẹ vắng nhà ngày bão của tác giả Đặng Hiển. Theo em, các bạn nhỏ hiểu được điều gì khi mẹ vắng nhà và khi mẹ trở về?

Mấy ngày mẹ về quê

Là mấy ngày bão nổi

Con đường mẹ đi về

Cơn mưa dài chặn lối.

Thế rồi cơn bão qua

Bầu trời xanh trở lại

Mẹ về như nắng mới

Sáng ấm cả gian nhà.

Trả lời:

Khi mẹ vắng nhà:

Các bạn nhỏ hiểu được:

• Ngôi nhà trở nên buồn bã, trống trải khi thiếu vắng bóng mẹ. Cả cơn bão và mưa dài như càng làm cho sự vắng vẻ ấy thêm nặng nề.
• Các bạn cảm nhận được vai trò quan trọng của mẹ trong gia đình – thiếu mẹ, mọi thứ dường như thiếu vui, thiếu ấm áp.
• Các bạn thêm thương và mong nhớ mẹ.

Khi mẹ trở về:

Các bạn nhỏ hiểu được:

• Mẹ trở về mang theo niềm vui, hạnh phúc, như ánh nắng mới làm sáng ấm cả gian nhà.
• Có mẹ, cuộc sống trong gia đình trở nên tươi vui, ấm áp và tràn đầy sức sống.
• Mẹ chính là nguồn ánh sáng, hơi ấm không thể thiếu của mái ấm gia đình. Vì vậy các bạn càng thêm yêu thương và kính trọng mẹ.

Câu 2: Hai dòng thơ “Mẹ về như nắng mới/ Sáng ấm cả gian nhà.” gợi ra những cảm nhận khác nhau. Em thích cách cảm nhận nào dưới đây hoặc nêu ý kiến của em.

Cách 1: Mẹ về cũng là khi cơn bão đã đi qua khiến bạn nhỏ thấy mẹ tựa như ánh nắng mặt trời, làm sáng ấm cả gian nhà.

Cách 2: Hình ảnh thơ thể hiện niềm vui của bạn nhỏ khi mẹ về. Có mẹ, ngôi nhà như sáng bừng lên sau bao ngày bão dông. Có mẹ, lòng con ấm áp hơn sau bao ngày mong nhớ.

Cách 3: Hai câu thơ thể hiện tình cảm yêu quý của con với mẹ và đề cao vai trò của người mẹ trong mỗi mái ấm gia đình.

Trả lời:

Em thích cách cảm nhận thứ 2 – “Hình ảnh thơ thể hiện niềm vui của bạn nhỏ khi mẹ về. Có mẹ, ngôi nhà như sáng bừng lên sau bao ngày bão dông. Có mẹ, lòng con ấm áp hơn sau bao ngày mong nhớ.”

Vì cách cảm nhận này đã diễn tả rất sinh động và sâu sắc:

• Nói lên được niềm vui, hạnh phúc của bạn nhỏ khi mẹ về sau bao ngày xa cách.
• Vừa nhắc đến ngôi nhà “sáng bừng” (không gian bên ngoài), vừa nói đến “lòng con ấm áp” (cảm xúc bên trong) – hai hình ảnh hoà quyện thật hay và ý nghĩa.
• Thể hiện rõ tình yêu thương thiết tha của bạn nhỏ dành cho mẹ.

(Ngoài ra, cách cảm nhận 1 và 3 cũng đều hay và có phần đúng – em có thể chọn cách mình thấy phù hợp nhất.)

Câu 3: Viết 5 – 7 câu nêu tình cảm, cảm xúc của em về một người thân trong gia đình.

Trả lời:

Bài văn mẫu (viết về mẹ):

(1) Trong gia đình, người mà em yêu thương và kính trọng nhất là mẹ. (2) Mẹ em năm nay ngoài ba mươi tuổi, dáng người thanh mảnh với mái tóc đen dài luôn được buộc gọn gàng. (3) Hằng ngày, mẹ dậy từ rất sớm để chuẩn bị bữa sáng cho cả nhà rồi lo cho em đi học. (4) Mẹ luôn dịu dàng, ân cần dạy em học bài và nhẹ nhàng khuyên nhủ mỗi khi em mắc lỗi. (5) Có lần em bị ốm, mẹ đã thức trắng đêm chăm sóc em, khiến em vô cùng xúc động. (6) Em cảm thấy vô cùng biết ơn và may mắn khi được làm con của mẹ. (7) Em thầm hứa sẽ chăm ngoan, học giỏi để mẹ luôn vui lòng.

Bài văn mẫu (viết về ông nội):

(1) Người mà em kính yêu nhất trong gia đình là ông nội. (2) Ông em năm nay đã ngoài bảy mươi tuổi, mái tóc bạc trắng nhưng nụ cười vẫn thật hiền hậu. (3) Ngày còn nhỏ, ông thường kể cho em nghe những câu chuyện cổ tích thật hay trước khi đi ngủ. (4) Ông dạy em rất nhiều điều bổ ích: từ cách chào hỏi lễ phép, cách quý trọng thời gian đến cách yêu thương mọi người xung quanh. (5) Mỗi buổi chiều, em thích ngồi bên ông, nghe ông kể chuyện thời trẻ và cùng ông chăm sóc vườn cây. (6) Em luôn cảm thấy vô cùng ấm áp và biết ơn khi được ông yêu thương, dạy dỗ. (7) Em mong ông luôn khoẻ mạnh, sống lâu bên em và cả gia đình.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình