I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài thơ Cảm xúc Trường Sa của Huệ Triệu thể hiện tình yêu tha thiết của người dân đất Việt với quần đảo Trường Sa thân yêu. Ngay từ khi chưa đến, tác giả đã nhớ Trường Sa qua hình ảnh hoa muống biển nở giữa gió, cát khô cằn và những cái tên đảo thân thương như Đá Thị, Len Đao, Song Tử Tây, Sơn Ca, Sinh Tồn với hoa bàng vuông đợi nở. Những hòn đảo xa xôi ấy đã neo giữ nhịp tim của mọi người dân. Dù thiên nhiên khắc nghiệt – bão giăng, khát mưa – những đoá san hô kiêu hãnh vẫn nở hoa bốn mùa, tượng trưng cho sức sống mãnh liệt và tinh thần kiên cường của biển đảo. Hình ảnh người lính đảo hiện lên với nụ cười tươi, ánh mắt trìu mến giữa gian khó, ngày đêm canh giữ Tổ quốc. Khổ thơ cuối khẳng định: mỗi hạt cát, mỗi tên đảo, tên người ở Trường Sa đều viết hoa thành Tổ quốc thiêng liêng. Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp biển đảo, tinh thần bất khuất của người lính và khơi dậy niềm tự hào dân tộc.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Kể tên một số đảo, quần đảo của đất nước ta hoặc giới thiệu những điều em biết về biển đảo.

Đất nước ta có nhiều đảo và quần đảo đẹp và giàu tài nguyên. Một số đảo, quần đảo tiêu biểu là: quần đảo Trường Sa, quần đảo Hoàng Sa, đảo Phú Quốc (Kiên Giang), đảo Cát Bà (Hải Phòng), đảo Cô Tô (Quảng Ninh), đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi), đảo Côn Đảo (Bà Rịa – Vũng Tàu)…

Biển đảo Việt Nam không chỉ có phong cảnh đẹp, nhiều hải sản phong phú mà còn là vùng chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc, được các chú bộ đội hải quân ngày đêm canh giữ.

Câu hỏi đọc hiểu

Câu 1: Ở khổ thơ đầu, điều gì gây bất ngờ với mọi người khi đến Trường Sa?

Ở khổ thơ đầu, điều gây bất ngờ với mọi người khi đến Trường Sa là: giữa gió và cát khô cằn của vùng biển đảo, người ta lại gặp màu hoa muống biển đang nở rực rỡ – một sức sống đầy sinh động và bất ngờ.

Câu 2: Em hiểu thế nào về hai dòng thơ “Những đảo xa đầu sóng/ Neo cả nhịp tim người”? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em.

Đáp án: C. Tình yêu tha thiết của người dân đất Việt đối với biển đảo quê hương.

Giải thích: Hình ảnh “neo cả nhịp tim người” cho thấy dù những hòn đảo ở xa xôi, giữa đầu sóng ngọn gió, nhưng chúng đã in sâu, gắn chặt trong trái tim của mỗi người dân đất Việt. Đó chính là tình yêu thiết tha, sâu nặng dành cho biển đảo quê hương.

Câu 3: Theo em, nhà thơ muốn nói gì qua hình ảnh “Đoá san hô kiêu hãnh/ Vẫn nở hoa bốn mùa”?

Qua hình ảnh “Đoá san hô kiêu hãnh/ Vẫn nở hoa bốn mùa”, nhà thơ muốn nói:

• Dù thiên nhiên khắc nghiệt (bão giăng, khát mưa), những đóa san hô vẫn kiêu hãnh nở hoa quanh năm.
• Hình ảnh này tượng trưng cho sức sống mãnh liệt và tinh thần kiên cường, bất khuất của biển đảo Trường Sa và những người lính đảo.
• Dù khó khăn, gian khổ đến đâu, biển đảo và con người Trường Sa vẫn đứng vững, hiên ngang trước mọi thử thách.

Câu 4: Nêu cảm nghĩ của em về những người lính đảo.

Em rất kính trọng, cảm phục và biết ơn những người lính đảo:

• Các anh phải sống trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt: bão giông, khát mưa, xa gia đình, xa đất liền.
• Nhưng các anh vẫn giữ nụ cười tươi và ánh mắt trìu mến, luôn lạc quan, yêu đời.
• Các anh ngày đêm canh giữ biển trời của Tổ quốc, bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của đất nước.
• Em thấy các anh thật dũng cảm và đáng quý. Em xin hứa sẽ học tập chăm chỉ để mai này góp sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Câu 5: Ý nghĩa của khổ thơ cuối là gì? Em chọn ý nào dưới đây? Vì sao?

Đáp án: B. Những tên đảo, tên người ở Trường Sa góp phần làm nên Tổ quốc vẹn toàn.

Giải thích: Khổ thơ cuối viết:

Mỗi hạt cát Trường Sa

Đã trở thành máu thịt

Những tên đảo, tên người

Viết hoa thành Tổ quốc.

• Hình ảnh “mỗi hạt cát” đã trở thành “máu thịt” cho thấy từng thứ nhỏ bé nhất ở Trường Sa đều là một phần thiêng liêng của đất nước.
• Câu “Những tên đảo, tên người/ Viết hoa thành Tổ quốc” khẳng định: chính những tên đảo và tên những người lính ngày đêm canh giữ đã góp phần làm nên một Tổ quốc vẹn toàn.

Luyện tập

Câu 1: Dựa vào ý thơ của bài Cảm xúc Trường Sa, viết 2 – 3 câu về sự kiên cường của những người lính đảo.

Đoạn văn tham khảo:

Những người lính đảo Trường Sa rất kiên cường và dũng cảm. Dù giữa bão giông và cái nắng cháy da, các anh vẫn nở nụ cười tươi tắn và ánh mắt trìu mến với thiên nhiên. Ngày đêm, các anh canh giữ biển trời thiêng liêng của Tổ quốc.

Câu 2: Xác định chủ ngữ, vị ngữ của mỗi câu em đã viết ở bài tập 1.

Câu 1: Những người lính đảo Trường Sa // rất kiên cường và dũng cảm.

• Chủ ngữ: Những người lính đảo Trường Sa
• Vị ngữ: rất kiên cường và dũng cảm

Câu 2: Dù giữa bão giông và cái nắng cháy da, các anh // vẫn nở nụ cười tươi tắn và ánh mắt trìu mến với thiên nhiên.

• Chủ ngữ: các anh
• Vị ngữ: vẫn nở nụ cười tươi tắn và ánh mắt trìu mến với thiên nhiên

Câu 3: Ngày đêm, các anh // canh giữ biển trời thiêng liêng của Tổ quốc.

• Chủ ngữ: các anh
• Vị ngữ: canh giữ biển trời thiêng liêng của Tổ quốc

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình