Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Lý thuyết trọng tâm
1. Khái niệm:
Dấu gạch ngang (–) là một dấu câu thường được sử dụng trong câu văn, đoạn văn để thực hiện những công dụng riêng biệt.
2. Các công dụng của dấu gạch ngang:
- Công dụng 1: Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê (đặt ở đầu dòng).Ví dụ:
Trong cặp sách của em có: – Sách giáo khoa – Vở ghi – Hộp bút
- Công dụng 2: Nối các từ ngữ trong một liên danh (đặt giữa các từ).Ví dụ: Chuyến bay Hà Nội – Đà Nẵng khởi hành lúc 8 giờ sáng.
- Công dụng 3: Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật (đặt ở đầu dòng, sau dấu hai chấm).Ví dụ:
Mẹ hỏi em: – Con đã làm bài tập chưa?
3. Lưu ý:
- Dấu gạch ngang (–) khác với dấu gạch nối (–) – dấu gạch nối ngắn hơn, dùng để nối các tiếng trong từ phiên âm nước ngoài.
II. Giải các câu hỏi SGK
Câu 1: Xác định công dụng của dấu gạch ngang được sử dụng trong mỗi đoạn dưới đây:
a. Dưới đây là một số loài được cho là lớn nhất trong thế giới động vật: – Cá voi xanh – Voi châu Phi – Hươu cao cổ – Lạc đà một bướu.
b. Năm 1976, thành phố Sài Gòn – Gia Định được đổi tên là Thành phố Hồ Chí Minh.
c. Đốm và Mun im lặng, ngắm những bông hoa chiều tàn tím biếc. Đốm hỏi: – Sao lại gọi là hoa chiều tàn? – Là bởi vì trưa nở, chiều tàn. – Đằng ấy giỏi thật! Gì cũng biết! Mun được khen phổng mũi, cao hứng nói tiếp: – Còn hoa mười giờ thì cứ đúng mười giờ là nở bung.
(Theo Trần Đức Tiến)
Trả lời:
| Đoạn | Công dụng của dấu gạch ngang |
|---|---|
| a | Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê |
| b | Nối các từ ngữ trong một liên danh |
| c | Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật |
Câu 2: Nêu công dụng của dấu gạch ngang trong mỗi trường hợp sau:
a. Để trồng cây trong chậu, em hãy làm theo các bước sau:
– Chuẩn bị đất, cho một phần đất vào chậu
– Dùng xẻng nhỏ xới đất cho đất tơi xốp
– Đặt cây vào chậu, cho nốt phần đất còn lại, dùng tay ấn nhẹ đất cho chắc gốc cây
– Tưới một chút nước vào gốc cây cho đất ẩm và gốc cây chắc hơn.
b. Chương trình học bổng Vì mái trường xanh đã đến với các em học sinh khắp ba miền Bắc – Trung – Nam.
Trả lời:
| Trường hợp | Công dụng của dấu gạch ngang |
|---|---|
| a | Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê (các bước trồng cây) |
| b | Nối các từ ngữ trong một liên danh (tên ba miền: Bắc – Trung – Nam) |
Câu 3: Dấu câu nào có thể thay cho các bông hoa dưới đây? Nêu công dụng của dấu câu đó.
a. Nhạc sĩ Hoàng Vân đã phổ nhạc cho bài thơ Hà Nội 🌸 Huế 🌸 Sài Gòn của nhà thơ Lê Nguyên.
b. Để làm một con diều giấy, chúng ta phải thực hiện 3 bước:
🌸 Làm khung diều
🌸 Đo và cắt áo diều
🌸 Ráp các bộ phận của diều.
Trả lời:
Có thể thay các bông hoa bằng dấu gạch ngang (–).
Câu a: Nhạc sĩ Hoàng Vân đã phổ nhạc cho bài thơ Hà Nội – Huế – Sài Gòn của nhà thơ Lê Nguyên.
Công dụng: Nối các từ ngữ trong một liên danh (tên ba thành phố: Hà Nội – Huế – Sài Gòn).
Câu b: Để làm một con diều giấy, chúng ta phải thực hiện 3 bước:
– Làm khung diều
– Đo và cắt áo diều
– Ráp các bộ phận của diều.
Công dụng: Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê (các bước làm diều).
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình