Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Nội dung tóm tắt bài đọc
Bài thơ Quả ngọt cuối mùa của Võ Thanh An vẽ nên hình ảnh người bà hiền hậu, tần tảo, luôn dành những gì ngon nhất cho con cháu. Bà giữ lại chùm cam cuối mùa, để dành quả ngọt cho con cháu chứ chưa trảy vào. Dù trời tháng Giêng, tháng Hai rét cứa như dao, bà vẫn ra canh chừng chùm cam, nom đoài ngắm đông, lo sương táp làm hư hoa, phòng chim ăn mất trái. Nhờ vậy, những quả vàng vẫn nằm giữa cành xuân, mải mê góp mật và chuyên cần toả hương. Người cháu thương bà vắng con xa cháu, tóc sương da mồi vì tuổi già. Cuối bài, tác giả ví bà như quả ngọt chín rồi, càng thêm tuổi tác càng tươi lòng vàng. Bài thơ ca ngợi tình yêu thương vô bờ bến của bà và gợi lên tình cảm gia đình ấm áp, thiêng liêng.
II. Giải các câu hỏi SGK
Câu hỏi khởi động: Đọc một số câu thơ về tình cảm gia đình.
Một số câu thơ hay về tình cảm gia đình mà em biết:
“Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra Một lòng thờ mẹ kính cha Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.” (Ca dao)
“Bàn tay mẹ chắn mưa sa Bàn tay mẹ chặn bão qua mùa màng.” (Bình Nguyên)
“Đi khắp thế gian không ai tốt bằng mẹ Gánh nặng cuộc đời không ai khổ bằng cha.” (Ca dao)
Câu hỏi đọc hiểu
Câu 1: Tìm những chi tiết thể hiện tình yêu thương của bà dành cho con cháu.
Những chi tiết thể hiện tình yêu thương của bà dành cho con cháu:
- Bà giữ chùm cam vẫn còn đung đưa trên vòm lá.
- Bà để dành quả ngon tận cuối mùa để chờ con, phần cháu, chưa trảy vào.
- Dù trời rét cứa như dao, bà vẫn ra trông chừng chùm cam.
- Bà nom đoài ngắm đông, bể lo sương táp, bể phòng chim ăn để bảo vệ những trái cam.
Câu 2: Tìm nghĩa của mỗi cụm từ sau: rét cứa như dao, nom đoài ngắm đông, tóc sương da mồi.
| Cụm từ | Nghĩa |
|---|---|
| rét cứa như dao | rất rét, rét như cứa vào da thịt |
| nom đoài ngắm đông | trông bên tây, ngó bên đông, quan sát kĩ khắp nơi |
| tóc sương da mồi | tóc đã bạc, da đã xuất hiện những chấm đồi mồi (nói về sự già đi của con người) |
Câu 3: Người cháu thương bà vì điều gì?
Người cháu thương bà vì:
- Bà đã già yếu, tóc bạc, da mồi theo năm tháng.
- Bà vắng con xa cháu, phải sống trong sự cô đơn, thiếu vắng người thân bên cạnh.
- Bà tần tảo, vất vả chăm sóc chùm cam giữa cái rét cắt da để dành quả ngọt cho con cháu.
Câu 4: Hai câu thơ “Bà như quả ngọt chín rồi/ Càng thêm tuổi tác càng tươi lòng vàng.” ý nói gì? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em.
Đáp án: C. Tuổi của bà càng cao thì tình yêu thương của bà càng lớn.
Giải thích: Hình ảnh so sánh “Bà như quả ngọt chín rồi” cho thấy bà là hiện thân của những điều ngọt ngào, đáng quý. Cụm từ “tươi lòng vàng” chỉ tấm lòng vàng – tình yêu thương cao quý mà bà dành cho con cháu. Vì vậy, càng thêm tuổi, tình yêu thương của bà dành cho con cháu càng lớn lao, càng đậm sâu.
Câu 5: Theo em, tác giả muốn nói điều gì qua bài thơ?
Qua bài thơ, tác giả muốn nói:
- Ca ngợi người bà hiền hậu, tần tảo, luôn dành cho con cháu tình yêu thương vô bờ bến và những gì ngon nhất, quý nhất.
- Nhắc nhở mỗi người phải biết yêu thương, kính trọng và biết ơn ông bà, cha mẹ – những người đã hi sinh cả cuộc đời cho con cháu.
Luyện tập
Câu 1: Tìm các từ có nghĩa giống với từ trông trong những câu thơ sau:
Giêng, Hai rét cứa như dao,
Nghe tiếng chào mào chống gậy ra trông
Nom đoài rồi lại ngắm đông
Bể lo sương táp, bể phòng chim ăn.
Các từ có nghĩa giống với từ trông (theo nghĩa nhìn, quan sát) là:
- nom (nom đoài)
- ngắm (ngắm đông)
Câu 2: Tìm thêm từ có nghĩa giống với từ trông và đặt một câu với từ vừa tìm được.
Một số từ khác có nghĩa giống với từ trông: nhìn, xem, ngó, dòm, quan sát.
Đặt câu:
- Em nhìn theo cánh chim bay xa dần trên bầu trời.
- Bà ngắm đàn gà con đang tíu tít bên chân mẹ.
- Bố quan sát cây cối trong vườn sau cơn mưa.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình