Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Lý thuyết trọng tâm
1. Nhắc lại về trạng ngữ
Trạng ngữ là thành phần phụ của câu, dùng để bổ sung thông tin về thời gian, nơi chốn, mục đích, nguyên nhân, phương tiện,… của sự việc nêu trong câu.
- Vị trí: Trạng ngữ thường đứng đầu câu.
- Dấu hiệu ngăn cách: Trạng ngữ được ngăn cách với chủ ngữ, vị ngữ bằng dấu phẩy.
Các em có thể xem lại kiến thức đầy đủ về trạng ngữ tại bài: Bài 11: Trạng ngữ – Tuần 24
2. Trạng ngữ chỉ phương tiện
a) Khái niệm:
Trạng ngữ chỉ phương tiện bổ sung thông tin về phương tiện thực hiện hoạt động được nói đến trong câu.
b) Từ ngữ để hỏi:
Trạng ngữ chỉ phương tiện trả lời cho câu hỏi có từ ngữ để hỏi: bằng gì?, bằng cái gì?, với cái gì?,…
c) Dấu hiệu nhận biết:
Trạng ngữ chỉ phương tiện thường bắt đầu bằng các từ: bằng, với,…
d) Ví dụ minh họa:
- Bằng xe đạp, em đến trường mỗi ngày. → (Bằng gì?)
- Với chiếc bút chì, em vẽ nên bức tranh đẹp. → (Với cái gì?)
- Bằng đôi tay khéo léo, mẹ đã đan cho em chiếc khăn ấm. → (Bằng gì?)
II. Giải các bài tập SGK
Bài 1: Xếp các trạng ngữ của mỗi câu trong các đoạn văn vào nhóm thích hợp.
Các nhóm: Chỉ nơi chốn – Chỉ thời gian – Chỉ phương tiện.
a. Ngày xưa, ở vùng sông nước miền Tây, những chiếc cầu tre trở thành hình ảnh thân thuộc, tô điểm thêm cho nét đẹp làng quê. Bằng vài cây tre già, người ta đã làm những cây cầu bắc qua kênh rạch nhỏ, đôi bờ không còn ngăn cách.
(Theo Lê Quang Huy)
b. Từ lâu, chiếc nón lá là hình ảnh thân thuộc với quê hương Việt Nam, gắn liền với hình ảnh những người mẹ, người chị tảo tần, đảm đang. Với chiếc nón lá, vẻ đẹp hồn hậu, duyên dáng của người phụ nữ Việt Nam càng được tôn lên.
(Theo Hạ Mi)
Trả lời:
| Nhóm | Đoạn a | Đoạn b |
|---|---|---|
| Chỉ thời gian | Ngày xưa | Từ lâu |
| Chỉ nơi chốn | ở vùng sông nước miền Tây | (không có) |
| Chỉ phương tiện | Bằng vài cây tre già | Với chiếc nón lá |
Bài 2: Đặt câu hỏi cho trạng ngữ chỉ phương tiện của mỗi câu dưới đây:
a. Bằng lá cọ non phơi khô, người thợ thủ công đã khâu thành những chiếc nón che nắng, che mưa.
b. Với những chiếc khăn piêu kết hợp độc đáo giữa màu sắc và hoa văn, các cô gái Thái đã chứng tỏ sự khéo léo, đảm đang của mình.
c. Bằng một số ống tre, nứa thô sơ, người dân Tây Nguyên đã làm ra cây đàn t’rưng có âm thanh thánh thót như tiếng chim hót, tiếng suối reo,…
Trả lời:
- Câu a: Bằng gì, người thợ thủ công đã khâu thành những chiếc nón che nắng, che mưa?
- Câu b: Với cái gì, các cô gái Thái đã chứng tỏ sự khéo léo, đảm đang của mình?
- Câu c: Bằng gì, người dân Tây Nguyên đã làm ra cây đàn t’rưng có âm thanh thánh thót như tiếng chim hót, tiếng suối reo,…?
Bài 3: Theo em, trạng ngữ chỉ phương tiện bổ sung thông tin gì cho câu?
Trả lời:
Theo em, trạng ngữ chỉ phương tiện bổ sung thông tin về phương tiện thực hiện hoạt động được nói đến trong câu. Trạng ngữ chỉ phương tiện trả lời cho câu hỏi có từ ngữ để hỏi: bằng gì?, bằng cái gì?, với cái gì?,…
Ghi nhớ: Trạng ngữ chỉ phương tiện bổ sung thông tin về phương tiện thực hiện hoạt động được nói đến trong câu; trả lời cho câu hỏi có từ ngữ để hỏi: bằng gì, bằng cái gì, với cái gì,…
Bài 4: Tìm từ ngữ thích hợp để hoàn thành các câu có trạng ngữ chỉ phương tiện.
a. Bằng ?, chuồn chuồn bay lượn khắp đó đây.
b. Với ?, chim gõ kiến có thể đục thủng bất kì thân cây nào.
c. Bằng ?, voi có thể dễ dàng kéo lá cây, cành cây từ trên cao xuống.
Trả lời:
- a. Bằng đôi cánh mỏng manh, chuồn chuồn bay lượn khắp đó đây.
- b. Với chiếc mỏ cứng và nhọn, chim gõ kiến có thể đục thủng bất kì thân cây nào.
- c. Bằng chiếc vòi dài và khoẻ, voi có thể dễ dàng kéo lá cây, cành cây từ trên cao xuống.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình