I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Câu chuyện Trên khóm tre đầu ngõ của Vũ Hùng kể về cô bé Bua Kham và đôi cò làm tổ trên khóm tre đầu ngõ nhà mình. Một ngày đầu hè, đôi cò bay đến, làm tổ bằng cọng và lá tre khô, rồi sinh cò con. Bua Kham rất yêu quý gia đình cò, thường ra ngắm nhìn và xúc động khi thấy lũ cò con đòi ăn. Một hôm, cơn bão lớn ập đến, mấy chú cò con bị hất xuống đất, vợ chồng cò kêu quác quác buồn thảm mà không thể cứu con. Bua Kham đã không nhặt cò về nuôi mà nhờ ông bắc thang đặt lũ cò con trở lại tổ cũ, không muốn làm tan tác gia đình cò. Nhờ tấm lòng ấy, mùa sinh nở năm sau, vợ chồng cò rủ thêm hàng chục cặp cò, cả cò lửa đỏ và vạc xám cùng đến. Vườn nhà ông cháu Bua Kham trở thành nơi vui nhất vùng. Câu chuyện gửi gắm bài học ý nghĩa: cho đi yêu thương thì sẽ nhận lại yêu thương.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Giải câu đố và nói 1 – 2 câu giới thiệu về con vật được nêu trong câu đố.

Con gì lông trắng tựa bông

Bay la bay lả giữa đồng lúa xanh

Tính nết chăm chỉ, hiền lành

Chân cao cổ ngẳng, dáng hình mảnh mai?

Đáp án: Con vật trong câu đố là con cò.

Giới thiệu về con cò: Con cò là loài chim có bộ lông trắng muốt như bông, chân cao, cổ dài, dáng vẻ thanh mảnh, hiền lành. Cò thường sống ở đồng ruộng, bờ ao, kiếm ăn bằng cách bắt tôm cá, và là hình ảnh quen thuộc gắn liền với làng quê Việt Nam.

Câu hỏi đọc hiểu

Câu 1: Đôi cò bay đến khóm tre nhà Bua Kham để làm gì? Chi tiết nào giúp em biết điều đó?

• Đôi cò bay đến khóm tre nhà Bua Kham để làm tổ và sinh con.
• Chi tiết cho em biết điều đó:
  • “Mấy hôm sau, trên cành tre đã thấy một tổ cò làm bằng cọng và lá tre khô.”
  • “Chẳng bao lâu, Bua Kham nghe thấy tiếng cò con. Chúng kêu ríu rít trong tổ.”

Câu 2: Hình ảnh những chú cò con được miêu tả như thế nào? Nêu cảm xúc của Bua Kham khi quan sát cò con đòi ăn.

Hình ảnh những chú cò con được miêu tả:

• Cò con kêu ríu rít trong tổ.
• Khi thấy bố mẹ về, chúng quơ quơ cái đầu trụi lông trên ổ lá.
• Chúng há rộng cặp mỏ mềm và kêu khàn khàn.

Cảm xúc của Bua Kham: Bua Kham cảm thấy thương yêu và xúc động khi ngắm nhìn lũ cò con đòi ăn. Chi tiết trong bài: “Chẳng gì thương bằng xem lũ cò con đòi ăn.”

Câu 3: Kể lại tình cảnh đáng thương của gia đình cò trong cơn bão.

Trong cơn bão, gia đình cò rơi vào tình cảnh vô cùng đáng thương:

• Trời nổi bão lớn, mưa tạt rát mặt.
• Cả gia đình cò run rẩy, ướt sũng nên trông càng gầy nhom, xơ xác.
• Cơn gió mạnh bỗng ào đến, mấy chú cò con bị hất lên và ngã nhào xuống đất.
• Vợ chồng cò muốn lao xuống cứu con, nhưng cánh đã ướt nên đành bám lấy cành tre và kêu quác quác buồn thảm.

Câu 4: Bua Kham nghĩ gì và làm gì khi nhìn thấy lũ cò con bị rơi xuống đất?

Bua Kham nghĩ:

• Người ta bảo có thể nhặt cò con về nuôi, chúng sẽ quen nhà và đi bắt ruồi trên sân.
• Nhưng Bua Kham không muốn làm tan tác cái gia đình cò bé bỏng.
• Cô bé nghĩ: “Bọn cò con nhỏ quá, trả chúng về cho bố mẹ chúng thì hơn.”

Bua Kham đã làm:

• Cô bé gọi ông đến giúp.
• Ông bắc thang, đem đặt lũ cò con vào chiếc tổ cũ.

Câu 5: Đoạn kết của câu chuyện muốn nói với chúng ta điều gì? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em.

Đáp án: B. Cho đi yêu thương, chúng ta sẽ nhận lại được yêu thương.

Giải thích: Bua Kham đã dành tình yêu thương cho gia đình cò, không nhặt cò con về nuôi mà trả chúng về với bố mẹ. Nhờ tấm lòng ấy, mùa sinh nở năm sau, đôi cò đã rủ thêm hàng chục cặp cò bạn, cả cò lửa đỏ và vạc xám cùng đến làm tổ. Vườn nhà ông cháu Bua Kham trở thành nơi vui nhất vùng. Điều đó cho thấy: khi ta biết yêu thương, sẻ chia với muôn loài, ta cũng sẽ nhận lại niềm vui và hạnh phúc.

Luyện tập

Câu 1: Tìm chủ ngữ và vị ngữ trong câu: “Ông bắc thang, đem đặt lũ cò con vào chiếc tổ cũ.”

• Chủ ngữ: Ông
• Vị ngữ: bắc thang, đem đặt lũ cò con vào chiếc tổ cũ.

Câu 2: Viết 1 – 2 câu giới thiệu về cô bé Bua Kham và chỉ ra chủ ngữ, vị ngữ của mỗi câu.

Câu 1: Bua Kham // là một cô bé tốt bụng và giàu tình yêu thương.

• Chủ ngữ: Bua Kham
• Vị ngữ: là một cô bé tốt bụng và giàu tình yêu thương

Câu 2: Cô bé // rất yêu quý gia đình cò trên khóm tre đầu ngõ.

• Chủ ngữ: Cô bé
• Vị ngữ: rất yêu quý gia đình cò trên khóm tre đầu ngõ

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình