Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Lý thuyết trọng tâm
1. Nhắc lại kiến thức bài trước:
Ở bài trước, các em đã được học về dấu gạch ngang (–) và các công dụng của nó:
- Công dụng 1: Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê (đặt ở đầu dòng).
- Công dụng 2: Nối các từ ngữ trong một liên danh (đặt giữa các từ).
- Công dụng 3: Đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật (đặt ở đầu dòng).
(Xem lại chi tiết tại: Bài 27: Dấu gạch ngang)
2. Lưu ý khi làm bài luyện tập:
- Cần đọc kĩ đoạn văn để xác định vị trí của dấu gạch ngang.
- Dựa vào vị trí và nội dung để xác định đúng công dụng của dấu gạch ngang trong từng trường hợp.
- Phân biệt dấu gạch ngang (–) với dấu gạch nối (-) trong các từ phiên âm nước ngoài (ví dụ: Ma-ri Quy-ri, Nô-ben, Lu-i Pa-xtơ,…).
II. Giải các câu hỏi SGK
Câu 1: Nêu công dụng của dấu gạch ngang được sử dụng trong mỗi đoạn dưới đây:
a. Ma-ri Quy-ri là nhà bác học người Pháp gốc Ba Lan. Bà đã giành được nhiều danh hiệu và giải thưởng:
– Giải thưởng Nô-ben Vật lí, Giải thưởng Nô-ben Hoá học
– Tiến sĩ khoa học Vật lí xuất sắc
– Huân chương Bắc đẩu bội tinh của Chính phủ Pháp
– Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học Pháp.
(Theo Ngọc Liên)
b. Hội hữu nghị và hợp tác Việt – Pháp được thành lập ngày 02 tháng 7 năm 1955. Hoạt động của Hội nhằm tăng cường tình đoàn kết, hữu nghị và hợp tác giữa nhân dân hai nước Việt Nam và Pháp.
(Hằng Phương tổng hợp)
Trả lời:
| Đoạn | Công dụng của dấu gạch ngang |
|---|---|
| a | Đánh dấu các ý trong một đoạn liệt kê (các danh hiệu và giải thưởng của Ma-ri Quy-ri) |
| b | Nối các từ ngữ trong một liên danh (Việt – Pháp) |
Câu 2: Dấu câu nào có thể thay cho các bông hoa dưới đây? Nêu công dụng của dấu câu đó.
a. Cậu học sinh mới
Ông Giô-dép dắt con trai đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc ngả màu xám. Thầy hỏi: 🌸 Con tên là gì? 🌸 Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ! – Cậu bé lễ phép. 🌸 Đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi? 🌸 Thưa thầy, con thích đi học ạ! Thầy giáo gật gù: 🌸 Thế thì được! Thầy bằng lòng nhận cậu vào trường.
(Theo Tiếng Việt 3, NXB Giáo dục, 1980)
b. Từ khi thành lập đến nay, Hội hữu nghị Việt – Pháp đã hỗ trợ làm cầu nối cho sự hợp tác kinh tế, thương mại, khoa học 🌸 công nghệ, giáo dục 🌸 đào tạo, văn hoá 🌸 thể thao,… giữa các tổ chức và cá nhân của Việt Nam với đối tác Pháp.
(Hằng Phương tổng hợp)
Trả lời:
Có thể thay các bông hoa bằng dấu gạch ngang (–).
- Câu a: Dấu gạch ngang có công dụng đánh dấu lời nói trực tiếp của nhân vật (lời của thầy Rơ-nê và cậu bé Lu-i Pa-xtơ).
- Câu b: Dấu gạch ngang có công dụng nối các từ ngữ trong một liên danh (khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo, văn hoá – thể thao).
Câu 3: Cùng bạn hỏi – đáp về một nhà khoa học. Ghi lại 1 – 2 câu hỏi – đáp của em và bạn, trong đó có sử dụng dấu gạch ngang.
Bài làm mẫu:
Cặp hỏi – đáp về nhà bác học Thomas Edison (Ê-đi-xơn):
– Bạn ơi, bạn có biết Ê-đi-xơn là ai không?
– Mình biết chứ! Ê-đi-xơn là một nhà bác học nổi tiếng người Mỹ, ông đã phát minh ra bóng đèn điện.
Cặp hỏi – đáp về nhà bác học Ma-ri Quy-ri:
– Cậu có biết ai là nữ bác học đầu tiên trên thế giới nhận được hai Giải thưởng Nô-ben không?
– Mình biết! Đó là bà Ma-ri Quy-ri, một nhà bác học người Pháp gốc Ba Lan rất nổi tiếng.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình