Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Ôn lại lý thuyết
1. Nhắc lại kiến thức đã học
Ở Bài 17 và Bài 18, các em đã biết:
- Bài văn miêu tả cây cối có 3 phần: Mở bài – Thân bài – Kết bài.
- Có thể tả cây cối theo hai cách: tả lần lượt từng bộ phận hoặc tả theo từng thời kì phát triển của cây.
- Có thể kết hợp tả sự vật, hoạt động có liên quan đến cây để bài văn thêm sinh động.
Muốn viết được bài văn miêu tả cây cối hay và chân thực, các em cần biết cách quan sát cây cối thật kĩ lưỡng.
2. Cách quan sát cây cối
a) Chọn cây để quan sát
Có thể chọn cây ăn quả (bưởi, xoài, ổi,…), cây bóng mát (bàng, phượng, đa,…) hoặc cây hoa (hoa hồng, hoa mai,…).
b) Cách quan sát
- Quan sát trực tiếp cây ở trường, trong vườn nhà, trên đường,…
- Hoặc quan sát qua tranh ảnh, video,… nếu không có cây trực tiếp.
c) Sử dụng các giác quan để quan sát
| Giác quan | Quan sát được gì? |
|---|---|
| Mắt nhìn | Hình dáng, các bộ phận, màu sắc của cây,… |
| Tai nghe | Tiếng lá reo trong gió, tiếng chim trong vòm lá,… |
| Mũi ngửi | Mùi của hoa, mùi của quả chín,… |
| Lưỡi nếm | Vị của quả (ngọt, chua, chát,…) |
| Tay chạm | Thân cây ram ráp, lá cây mềm mượt,… |
d) Cách quan sát cây
- Quan sát bao quát toàn bộ cây (hình dáng, tán lá,…).
- Quan sát chi tiết từng bộ phận (thân, cành, lá, hoa, quả, rễ,…).
- Quan sát sự vật, hoạt động có liên quan đến cây (chim, ong, gió, con người chăm sóc,…).
e) Ghi chép kết quả quan sát
Ghi lại những điều quan sát được vào sổ tay hoặc bảng ghi chép để chuẩn bị viết bài văn.
II. Giải các bài tập SGK
Bài 1: Chuẩn bị.
Gợi ý:
- Lựa chọn cây để quan sát (cây ăn quả, cây bóng mát, cây hoa,…).
- Quan sát trực tiếp cây ở trường, trong vườn nhà, trên đường,… hoặc quan sát cây qua tranh ảnh, video,…
- Sử dụng các giác quan (mắt nhìn, tai nghe, mũi ngửi,…) để quan sát cây (quan sát bao quát toàn bộ cây, quan sát chi tiết từng bộ phận; quan sát sự vật, hoạt động có liên quan đến cây).
Trả lời:
Em chuẩn bị quan sát cây phượng ở sân trường em:
- Loại cây: cây bóng mát.
- Nơi quan sát: ở sân trường – em quan sát trực tiếp.
- Các giác quan sử dụng:
- Mắt nhìn: hình dáng cao lớn, tán lá rộng, thân cây to, lá xanh rì, hoa đỏ rực,…
- Tai nghe: tiếng lá xào xạc trong gió, tiếng ve kêu râm ran mùa hè,…
- Mũi ngửi: mùi hương thoang thoảng của hoa phượng,…
- Tay chạm: thân cây sần sùi, lá mềm mại, cánh hoa mỏng manh,…
Bài 2: Quan sát và ghi chép kết quả quan sát.
Trả lời:
Bảng ghi chép kết quả quan sát cây phượng ở sân trường:
| Đặc điểm bao quát | Đặc điểm của từng bộ phận | Sự vật, hoạt động có liên quan | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hình dáng | Tán lá | Chiều cao | Thân | Cành | Lá | Hoa | |
| cao lớn, sừng sững | rộng, xanh mát, xoè như chiếc ô | cao khoảng 5–6 mét | to, thẳng, sần sùi, màu nâu sẫm | mập mạp, vươn ra bốn phía | nhỏ, mọc thành chùm, xanh rì | đỏ rực, nở vào mùa hè | ve kêu râm ran; chim hót trên cành; học sinh vui chơi dưới bóng mát |
Em có thể chọn quan sát cây khác (cây bàng, cây bưởi, cây xoài,…) và ghi chép tương tự nhé!
Bài 3: Trao đổi, góp ý.
Gợi ý trao đổi:
- Các bộ phận của cây đã được quan sát.
- Các giác quan được dùng để quan sát.
- Những đặc điểm tiêu biểu, khác biệt của cây được lựa chọn.
Trả lời:
Sau khi ghi chép, em trao đổi với các bạn theo các nội dung sau:
- Về các bộ phận đã được quan sát: thân, cành, lá, hoa của cây phượng. (Em có thể bổ sung nếu bạn quan sát thêm rễ, quả,… của cây khác.)
- Về các giác quan được dùng: em đã dùng mắt nhìn, tai nghe, mũi ngửi và tay chạm để quan sát. (Nếu là cây ăn quả có thể dùng thêm lưỡi nếm.)
- Về đặc điểm tiêu biểu, khác biệt của cây:
- Hoa phượng đỏ rực nở vào mùa hè – báo hiệu mùa chia tay của học trò.
- Tán phượng rộng che mát cả một góc sân trường.
- Tiếng ve kêu râm ran trên cây phượng là âm thanh đặc trưng của mùa hè.
Em lắng nghe góp ý của bạn và của cô để phần quan sát của mình được đầy đủ và chi tiết hơn.
III. Vận dụng
Yêu cầu: Đọc cho người thân nghe bài “Đi hội chùa Hương” và nói về điều em thích nhất trong bài thơ.
Trả lời:
Em đọc bài thơ “Đi hội chùa Hương” cho bố mẹ (hoặc ông bà, anh chị) nghe. Sau khi đọc xong, em chia sẻ về điều em thích nhất trong bài thơ:
“Bố mẹ ơi, trong bài thơ ‘Đi hội chùa Hương’, con thích nhất là hình ảnh cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp của vùng chùa Hương và không khí lễ hội rộn ràng, đông vui. Bài thơ giúp con hình dung được vẻ đẹp của núi non, sông nước và con người khi trẩy hội. Con cảm thấy yêu quê hương, đất nước mình hơn và ước mong một ngày được cùng cả nhà đi trẩy hội chùa Hương để tận mắt ngắm nhìn cảnh đẹp nơi đây!”
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình