I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài đọc Anh Ba trích theo tác phẩm của Trần Dân Tiên kể lại câu chuyện của anh Ba – chính là Bác Hồ thời trẻ. Hồi ấy ở Sài Gòn, anh Ba được người bạn tên là anh Lê đưa đến một tiệm cà phê của Pháp để xem đèn điện, chiếu bóng, máy nước – những thứ mà anh chưa từng thấy. Ít hôm sau, anh Ba đã hỏi anh Lê hai câu quan trọng: “Anh có yêu nước không?” và “Anh có thể giữ bí mật không?”. Sau đó, anh chia sẻ mong muốn ra nước ngoài để xem cách các nước khác làm rồi trở về giúp đồng bào. Khi anh Lê lo lắng vì không có tiền, anh Ba đã giơ hai bàn tay và nói: “Đây, tiền đây! Chúng ta sẽ làm việc, chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để sống và để đi.”. Nhưng vì cuộc đi có vẻ phiêu lưu, anh Lê không đủ can đảm để giữ lời hứa. Còn người thanh niên yêu nước ấy đã một mình đi khắp năm châu bốn biển để tìm ra con đường cứu nước, cứu dân. Người thanh niên ấy chính là Bác Hồ kính yêu của chúng ta.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Trao đổi với bạn một điều em biết về cuộc đời hoạt động của Bác Hồ.

Một điều em biết về cuộc đời hoạt động của Bác Hồ là: Ngày 5 tháng 6 năm 1911, Bác Hồ đã rời bến cảng Nhà Rồng (Sài Gòn), lên con tàu La-tu-sơ Tơ-rê-vin để ra đi tìm đường cứu nước. Suốt 30 năm bôn ba khắp năm châu bốn biển, Bác đã làm rất nhiều nghề để sống và hoạt động cách mạng. Cuối cùng, Bác đã tìm ra con đường cứu nước và lãnh đạo nhân dân ta giành được độc lập, tự do.

Câu 1: Trước khi đề nghị anh Lê ra nước ngoài với mình, anh Ba đã hỏi anh Lê những gì?

Trước khi đề nghị anh Lê ra nước ngoài với mình, anh Ba đã hỏi anh Lê hai câu:

• “Anh có yêu nước không?”
• “Anh có thể giữ bí mật không?”

Câu 2: Những câu nói nào cho biết mục đích ra nước ngoài của anh Ba?

Những câu nói cho biết mục đích ra nước ngoài của anh Ba là:

“Tôi muốn đi ra nước ngoài, xem nước Pháp và các nước khác. Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta.”

→ Anh Ba muốn ra nước ngoài để học hỏi cách làm của các nước khác, sau đó trở về giúp đỡ đồng bào, cứu nước.

Câu 3: Câu nói “Chúng ta sẽ làm việc, chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để sống và để đi.” thể hiện điều gì?

Câu nói “Chúng ta sẽ làm việc, chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để sống và để đi.” thể hiện:

• Ý chí mạnh mẽ, quyết tâm cao độ của anh Ba trên con đường ra đi tìm đường cứu nước.
• Tinh thần dũng cảm, không ngại khó khăn, gian khổ, sẵn sàng làm bất cứ việc gì để đạt được mục đích cao cả.
• Lòng yêu nước sâu sắc và niềm tin tưởng vào sức lao động của chính đôi tay mình.

Câu 4: Theo em, tác giả muốn nói điều gì qua câu chuyện này?

Qua câu chuyện này, tác giả muốn ca ngợi:

• Lòng yêu nước thiết tha, sâu sắc của Bác Hồ.
• Ý chí, nghị lực, quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước, cứu dân của Bác.
• Tinh thần dũng cảm, dám nghĩ, dám làm, không ngại khó khăn, gian khổ.

Từ đó, tác giả muốn gửi gắm lòng biết ơn và sự kính trọng đối với vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc.

Câu 5: Kể lại một câu chuyện về Bác Hồ mà em đã đọc hoặc đã nghe.

Câu chuyện: Chiếc rễ đa tròn

Một buổi sớm mùa thu, Bác Hồ đi dạo trong vườn thì thấy một chiếc rễ đa nhỏ bị gió thổi rơi xuống đất. Bác cúi xuống nhặt lên rồi bảo chú bảo vệ: “Chú cuốn rễ này lại rồi trồng cho nó mọc tiếp nhé!”. Chú bảo vệ ngạc nhiên vì Bác lại bảo cuộn tròn chiếc rễ. Bác mỉm cười giải thích: “Rồi sau này chú sẽ biết.”.

Nhiều năm sau, chiếc rễ đa ấy đã trở thành một cây đa con có vòng lá tròn. Các em thiếu nhi vào thăm vườn Bác rất thích chui qua chui lại vòng lá xanh mát ấy để vui chơi. Câu chuyện cho thấy Bác Hồ rất yêu thiên nhiên và luôn quan tâm, yêu thương các em nhỏ.

Luyện tập

Kiến thức cần nhớ – Danh từ chung và Danh từ riêng:

• Danh từ chung: là danh từ gọi tên một loại sự vật. Cách viết: viết thường (không viết hoa). Ví dụ: sông, núi, thành phố, học sinh,…
• Danh từ riêng: là danh từ gọi tên một sự vật cụ thể, riêng biệt. Cách viết: viết hoa chữ cái đầu của mỗi tiếng. Ví dụ: sông Bạch Đằng, thành phố Hà Nội, Chu Văn An,…

Câu 1 (Luyện tập): Tìm các danh từ riêng trong bài đọc Anh Ba.

Các danh từ riêng trong bài đọc Anh Ba là:

• Tên người: Ba (anh Ba), Lê (anh Lê), Bác Hồ, Trần Dân Tiên, Nguyễn Ái Quốc.
• Tên địa danh: Sài Gòn, Pháp, Liên Xô.
• Tên phương tiện: La-tu-sơ Tơ-rê-vin (tên con tàu).

Câu 2 (Luyện tập): Tìm từ có nghĩa giống với từ hăng hái, can đảm và đặt câu với những từ em tìm được.

a. Từ có nghĩa giống:

• Từ giống với hăng hái: nhiệt tình, hăng say, tích cực, sôi nổi.
• Từ giống với can đảm: dũng cảm, gan dạ, bạo dạn.

b. Đặt câu:

• Các bạn học sinh nhiệt tình tham gia phong trào “Kế hoạch nhỏ” do nhà trường tổ chức.
• Chú bộ đội dũng cảm chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình