I. Bài nói mẫu

Câu 1: Nghe kể chuyện và ghi lại những chi tiết quan trọng.

Câu 2: Trả lời câu hỏi dưới tranh.

Tranh 1: Vì sao Cẩu Khây lên đường diệt yêu tinh?

Cẩu Khây là một cậu bé nhỏ người nhưng ăn khoẻ (ăn một lúc hết chín chõ xôi), 10 tuổi sức đã bằng trai 18, 15 tuổi tinh thông võ nghệ. Hồi ấy, trong vùng xuất hiện một con yêu tinh chuyên bắt người và súc vật, khiến làng bản tan hoang, nhiều nơi không còn ai sống sót. Thương dân bản, Cẩu Khây đã quyết chí lên đường diệt trừ yêu tinh.

Tranh 2: Cẩu Khây tìm được những người bạn nào để cùng diệt yêu tinh?

Trên đường đi, Cẩu Khây đã gặp và kết bạn với ba cậu bé có tài năng đặc biệt:

• Nắm Tay Đóng Cọc: một cậu bé vạm vỡ, dùng tay làm vồ đóng cọc để đắp đập dẫn nước vào ruộng. Mỗi quả đấm giáng xuống, cọc tre thụt sâu hàng gang tay.
• Lấy Tai Tát Nước: một cậu bé dùng vành tai tát nước suối lên thửa ruộng cao bằng mái nhà.
• Móng Tay Đục Máng: một cậu bé ngồi dưới gốc cây, dùng móng tay đục gỗ thành lòng máng dẫn nước vào ruộng.

Cả ba cậu bé đều hăng hái, sốt sắng xin được cùng Cẩu Khây lên đường diệt yêu tinh.

Tranh 3: Cẩu Khây và những người bạn đã chiến đấu với yêu tinh như thế nào?

Bốn anh em tìm đến chỗ yêu tinh ở. Nơi đây bản làng vắng teo, chỉ còn một bà cụ được yêu tinh cho sống sót để chăn bò. Bà cụ nấu cơm cho các cậu ăn. Sáng sớm, yêu tinh đánh hơi thấy thịt trẻ con, đến đập cửa. Bà cụ giục các cậu chạy trốn nhưng Cẩu Khây quyết ở lại đánh yêu tinh.

Cuộc chiến diễn ra vô cùng hấp dẫn:

• Nắm Tay Đóng Cọc đấm một cái làm yêu tinh gãy gần hết hàm răng.
• Yêu tinh bỏ chạy, bốn anh em đuổi theo.
• Cẩu Khây nhổ cây bên đường quật túi bụi.
• Yêu tinh phun nước ra như mưa, làm nước dâng ngập cả cánh đồng.
• Nắm Tay Đóng Cọc đóng cọc be bờ ngăn nước lụt.
• Lấy Tai Tát Nước tát nước ầm ầm qua núi cao.
• Móng Tay Đục Máng ngả cây khoét máng, khơi dòng nước chảy đi.

Chỉ một lúc, mặt đất cạn khô. Yêu tinh núng thế, đành phải quy hàng.

Tranh 4: Câu chuyện kết thúc ra sao?

Sau khi khuất phục được yêu tinh, Cẩu Khây và các bạn đã cứu được dân bản. Từ đấy, bản làng lại đông vui, mọi người sống yên bình, không còn phải lo sợ yêu tinh nữa.

Câu 3: Kể lại câu chuyện trên.

Cách 1: Kể ngắn gọn theo trình tự tranh

Ngày xưa, ở một bản kia có một chú bé tên là Cẩu Khây. Chú bé nhỏ người nhưng ăn một lúc hết chín chõ xôi, mười tuổi sức đã bằng trai mười tám. Khi bản làng bị yêu tinh phá phách, bắt người và súc vật, Cẩu Khây quyết chí lên đường diệt yêu tinh cứu dân bản.

Trên đường đi, Cẩu Khây gặp và kết bạn với ba cậu bé có tài năng đặc biệt: Nắm Tay Đóng Cọc dùng tay đóng cọc, Lấy Tai Tát Nước dùng tai tát nước, và Móng Tay Đục Máng dùng móng tay đục máng. Cả bốn anh em cùng nhau lên đường.

Đến nơi yêu tinh ở, bốn anh em được bà cụ chăn bò cho ăn cơm. Khi yêu tinh về, Nắm Tay Đóng Cọc đấm một cái làm nó gãy gần hết hàm răng. Yêu tinh bỏ chạy, bốn anh em đuổi theo. Cẩu Khây nhổ cây quật túi bụi. Yêu tinh phun nước làm ngập cánh đồng. Nắm Tay Đóng Cọc đóng cọc be bờ, Lấy Tai Tát Nước tát nước qua núi, Móng Tay Đục Máng khoét máng cho nước chảy đi. Yêu tinh núng thế, đành phải quy hàng.

Từ đấy, bản làng lại đông vui, mọi người sống yên bình.

Cách 2: Kể chi tiết hơn, có thêm miêu tả

Ngày xưa, ở một bản làng miền núi có một chú bé tuy nhỏ người nhưng ăn một lúc hết chín chõ xôi. Dân bản đặt tên cho chú là Cẩu Khây. Cẩu Khây lên mười tuổi, sức đã bằng trai mười tám; mười lăm tuổi đã tinh thông võ nghệ.

Hồi ấy, trong vùng xuất hiện một con yêu tinh hung dữ, chuyên bắt người và súc vật. Chẳng mấy chốc, làng bản tan hoang, nhiều nơi không còn ai sống sót. Thương dân bản, Cẩu Khây quyết chí lên đường diệt trừ yêu tinh.

Đến một cánh đồng khô cạn, Cẩu Khây thấy một cậu bé vạm vỡ đang dùng tay làm vồ đóng cọc để đắp đập. Mỗi quả đấm giáng xuống, cọc tre thụt sâu hàng gang tay. Đó là Nắm Tay Đóng Cọc. Đi tiếp, hai người gặp một cậu bé đang lấy vành tai tát nước suối lên thửa ruộng cao bằng mái nhà – đó là Lấy Tai Tát Nước. Rồi ba người lại gặp một cậu bé đang dùng móng tay đục gỗ thành lòng máng – đó là Móng Tay Đục Máng. Cả bốn anh em cùng nhau lên đường.

Bốn anh em tìm đến nơi yêu tinh ở. Bản làng vắng teo, chỉ còn một bà cụ được yêu tinh cho sống sót để chăn bò. Bà cụ nấu cơm cho các cậu ăn. Tờ mờ sáng, yêu tinh đánh hơi thấy thịt trẻ con, đến đập cửa. Bà cụ giục các cậu chạy trốn nhưng Cẩu Khây nói: “Bà đừng sợ, anh em chúng cháu đến đây để bắt yêu tinh đấy.”.

Yêu tinh thò đầu vào, lè lưỡi dài, trợn mắt xanh lè. Nắm Tay Đóng Cọc đấm một cái làm nó gãy gần hết hàm răng. Yêu tinh bỏ chạy, bốn anh em đuổi theo. Cẩu Khây nhổ cây bên đường quật túi bụi. Yêu tinh đau quá hét lên, gió bão nổi ầm ầm. Đến một thung lũng, nó phun nước ra như mưa, làm nước dâng ngập cánh đồng. Nắm Tay Đóng Cọc đóng cọc be bờ ngăn nước, Lấy Tai Tát Nước tát nước ầm ầm qua núi cao, Móng Tay Đục Máng khoét máng cho nước chảy đi. Chỉ một lúc, mặt đất cạn khô. Yêu tinh núng thế, đành phải quy hàng.

Từ đấy, bản làng lại đông vui. Câu chuyện về bốn anh tài được kể mãi cho con cháu nghe như một tấm gương về tình bạn và lòng dũng cảm.

Vận dụng:

Tìm đọc câu chuyện có nhân vật mang điểm nổi bật về ngoại hình hoặc tính cách.

Gợi ý: Dế Mèn phiêu lưu kí, Chuyện phiêu lưu của Mít Đặc và các bạn,…

Em chọn đọc: “Dế Mèn phiêu lưu kí“ của nhà văn Tô Hoài.

Giới thiệu ngắn về nhân vật có điểm nổi bật:

“Trong câu chuyện, em ấn tượng nhất với nhân vật Dế Mèn. Về ngoại hình, Dế Mèn có thân hình cường tráng, đôi càng mẫm bóng, những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứng dần và nhọn hoắt, đôi cánh dài chấm đuôi. Về tính cách, ban đầu Dế Mèn khá kiêu ngạo và hung hăng, nhưng sau nhiều bài học từ cuộc phiêu lưu, Dế Mèn dần trở nên dũng cảm, tốt bụng và biết yêu thương bạn bè. Câu chuyện cho em bài học sâu sắc về sự trưởng thành và tình bạn.”

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình