I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài thơ Gặt chữ trên non của tác giả Bích Ngọc viết về hình ảnh các bạn nhỏ vùng cao trên đường đến trường. Khi bình minh vừa lên, nắng nhuộm hồng núi xanh, tiếng trống trường vang vọng qua vách đá giục đôi chân bạn nhỏ bước nhanh đến lớp. Trên đường đi, bóng bạn nhỏ nhoà vào bóng núi, phải vượt suối, băng rừng, đi qua những thung sâu hun hút. Dù đường xa chân có mỏi nhưng bạn nhỏ vẫn kiên trì gùi chữ trên lưng, đem cái chữ về gieo trên nương rẫy, vang trên núi ngàn. Bạn nhỏ đến với lớp học ngang lưng đồi, đôi mắt sáng như sao, mải mê gặt chữ trên đỉnh trời. Bài thơ ca ngợi tinh thần hiếu học, ý chí kiên cường vượt qua khó khăn để tìm đến tri thức của các bạn nhỏ vùng cao.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Quan sát tranh và nêu cảm nghĩ của em về việc đi học của các bạn nhỏ.

Quan sát tranh, em thấy các bạn nhỏ vùng cao đang đi bộ đến trường trên con đường mòn quanh co giữa núi rừng. Các bạn mặc trang phục dân tộc truyền thống, khoác cặp sách trên vai. Việc đi học của các bạn thật vất vả vì đường xa, phải leo dốc, băng rừng. Nhưng qua nét mặt tươi vui của các bạn, em cảm nhận được niềm háo hức khi được đến trường học chữ. Em rất cảm phục tinh thần hiếu học của các bạn nhỏ vùng cao.

Câu 1: Bài thơ viết về các bạn nhỏ ở đâu? Những cảnh vật nào giúp em biết điều đó?

Bài thơ viết về các bạn nhỏ ở vùng cao (miền núi).

Những cảnh vật giúp em biết điều đó là:

• Núi xanh được nắng nhuộm hồng.
• Vách đá rung lên vì tiếng trống.
• Thung sâu hun hút.
• Suối, rừng phải vượt qua khi đi học.
• Tán lau, nương, ngàn – những cảnh vật đặc trưng của vùng núi.
• Lớp học ngang lưng đồi.

Câu 2: Những chi tiết nào cho thấy việc đi học của bạn nhỏ ở vùng cao rất vất vả?

Những chi tiết cho thấy việc đi học rất vất vả:

• “Bóng em nhoà bóng núi / Hun hút mấy thung sâu” → phải đi qua núi cao, thung lũng sâu.
• “Em đi tìm cái chữ / Vượt suối lại băng rừng” → phải vượt suối, băng rừng.
• “Đường xa chân có mỏi / Chữ vẫn gùi trên lưng” → đường xa, chân mỏi, phải gùi sách vở trên lưng.
• “Lớp học ngang lưng đồi” → lớp học nằm ở lưng chừng đồi, phải leo cao mới tới.

Câu 3: Trên đường đi học, bạn nhỏ nghe thấy những âm thanh nào? Theo em, những âm thanh đó đem lại cảm xúc gì cho bạn nhỏ?

Những âm thanh bạn nhỏ nghe thấy trên đường đi học:

• Tiếng trống trường rung vách đá.
• Tiếng sáo được gió đưa la đà trên tán lau.
• Tiếng chim hót ríu ran trong rừng.

Cảm xúc mà những âm thanh đó đem lại cho bạn nhỏ:

• Những âm thanh ấy khiến bạn nhỏ cảm thấy vui tươi, hào hứng và phấn khởi hơn.
• Tiếng trống giục giã bước chân đến trường; tiếng sáo, tiếng chim làm cho khung cảnh núi rừng thêm sinh động, giúp bạn nhỏ quên đi mệt mỏi trên đường xa.

Câu 4: Theo em, hai dòng thơ “Đường xa chân có mỏi / Chữ vẫn gùi trên lưng” thể hiện điều gì?

Hai dòng thơ thể hiện:

• Sự vất vả của bạn nhỏ vùng cao trên đường đi học: đường xa, chân đã mỏi.
• Tinh thần hiếu học, quyết tâm không từ bỏ: dù mỏi mệt vẫn kiên trì gùi sách vở (cái chữ) trên lưng đến trường.
• Khát khao tri thức cháy bỏng của bạn nhỏ – dù khó khăn đến đâu vẫn không bỏ cuộc.

Câu 5: Em thích hình ảnh thơ nào nhất? Vì sao?

Em thích nhất hình ảnh “Gặt chữ trên đỉnh trời!“ trong khổ thơ cuối.

Em thích hình ảnh này vì:

• Hình ảnh rất đẹp và giàu ý nghĩa: học chữ được ví như đi gặt lúa – một công việc quen thuộc, đầy niềm vui của bà con vùng cao.
• Bạn nhỏ học chữ ở lớp học ngang lưng đồi, cao gần với đỉnh trời – gợi lên khung cảnh lớp học ở nơi rất cao, giữa thiên nhiên núi rừng hùng vĩ.
• Hình ảnh thể hiện niềm vui, niềm tự hào khi được đi học và thành quả tri thức mà bạn nhỏ đã kiên trì gặt hái.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình