I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài đọc Thanh âm của núi của tác giả Hà Phong giới thiệu về tiếng khèn – một nhạc cụ đặc sắc của người Mông ở vùng Tây Bắc. Ai từng lên Tây Bắc, nghe tiếng khèn của người Mông đều thấy nhớ, thương, vấn vương trong lòng. Cây khèn được chế tác bằng gỗ cùng sáu ống trúc lớn nhỏ, dài ngắn khác nhau, xếp khéo léo song song. Sáu ống trúc ấy tượng trưng cho tình anh em tụ hợp và khiến người ta liên tưởng đến dòng nước đang trôi, chở âm thanh huyền diệu từ nguồn lịch sử đến hiện tại. Tiếng khèn gắn bó với người Mông trong mọi sinh hoạt: lên nương, xuống chợ, mùa xuân về. Vì thế, tiếng khèn đã trở thành báu vật được truyền lại từ đời này sang đời khác. Đến Tây Bắc, ta còn có thể bắt gặp những nghệ nhân người Mông thổi khèn trên đỉnh núi, hình bóng họ như một tuyệt tác thiên nhiên, tiếng khèn đầy khát khao, dạt dào sức sống vang vọng khắp núi rừng.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Trao đổi với bạn những điều em biết về một nhạc cụ dân tộc như khèn, đàn bầu, đàn t’rưng, đàn đá,…

Em xin giới thiệu về đàn bầu – một nhạc cụ dân tộc của Việt Nam. Đàn bầu có hình dáng đơn giản, gồm một thân đàn dài hình hộp chữ nhật, một dây đàn duy nhất và một cần đàn cong. Người chơi dùng một tay gảy dây, tay còn lại uốn cần đàn để tạo ra âm thanh trầm bổng, du dương và sâu lắng. Tiếng đàn bầu nghe rất truyền cảm, thể hiện nét đẹp trong tâm hồn của người Việt Nam.

Câu 1: Đến Tây Bắc, du khách thường có cảm nhận như thế nào về tiếng khèn của người Mông?

Đến Tây Bắc, du khách khi nghe tiếng khèn của người Mông thường thấy nhớ, thấy thương, thấy vấn vương trong lòng. Âm thanh của cây khèn còn có thể làm đắm say cả những du khách khó tính nhất.

Câu 2: Đóng vai một người Mông, giới thiệu về chiếc khèn.

• Vật liệu làm khèn
• Những liên tưởng, tưởng tượng gợi ra từ hình dáng cây khèn.

Trả lời:

Xin chào các bạn! Mình là người Mông, hôm nay mình xin giới thiệu về chiếc khèn – báu vật của dân tộc mình.

• Vật liệu làm khèn: Cây khèn của người Mông được chế tác bằng gỗ cùng sáu ống trúc lớn nhỏ, dài ngắn khác nhau. Sáu ống trúc được xếp khéo léo, song song trên thân khèn.
• Những liên tưởng, tưởng tượng gợi ra từ hình dáng cây khèn: Sáu ống trúc ấy tượng trưng cho tình anh em tụ hợp, gắn bó bên nhau. Khi nhìn kĩ, ta còn tưởng tượng chúng như một dòng nước đang trôi – dòng nước ấy chở thứ âm thanh huyền diệu, chảy mãi từ nguồn lịch sử cho đến bến bờ hiện tại.

Câu 3: Theo em, vì sao tiếng khèn trở thành báu vật của người Mông?

Tiếng khèn trở thành báu vật của người Mông vì:

• Tiếng khèn gắn bó với người Mông trong mọi sinh hoạt: khi lên nương, khi xuống chợ.
• Tiếng khèn hòa với tiếng cười reo vang náo nức khắp làng bản mỗi độ xuân về.
• Tiếng khèn thể hiện tâm hồn, tình cảm của người Mông và được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Câu 4: Đoạn cuối bài đọc muốn nói điều gì về tiếng khèn và người thổi khèn?

Đoạn cuối bài đọc cho thấy:

• Người thổi khèn đứng trên đỉnh núi mênh mang lộng gió, hình bóng in trên nền trời xanh đẹp như một tuyệt tác của thiên nhiên.
• Tiếng khèn vang vọng khắp núi rừng, đầy khát khao và dạt dào sức sống, đến mức núi cao, rừng rộng cũng không thể làm chìm khuất được.

→ Đoạn cuối ca ngợi vẻ đẹp của người thổi khèn và sức sống mãnh liệt của tiếng khèn – một nét văn hóa đáng tự hào của người Mông.

Câu 5: Xác định chủ đề của bài đọc “Thanh âm của núi”. Tìm câu trả lời đúng.

A. Nét đặc sắc của văn hoá các vùng miền trường tồn cùng thời gian.

B. Các nhạc cụ dân tộc thể hiện sự sáng tạo đáng tự hào của người Việt Nam.

C. Tiếng khèn của người Mông là nét văn hoá quý báu, cần được lưu giữ, bảo tồn.

D. Du khách rất thích đến Tây Bắc – mảnh đất có những nét văn hoá đặc sắc.

Trả lời: Chọn đáp án C. Tiếng khèn của người Mông là nét văn hoá quý báu, cần được lưu giữ, bảo tồn.

Vì toàn bộ bài đọc tập trung ca ngợi tiếng khèn của người Mông – một báu vật được truyền từ đời này sang đời khác, thể hiện tâm hồn và văn hóa đặc sắc của người Mông vùng Tây Bắc.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình