I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài đọc Đàn t’rưng – Tiếng ca đại ngàn giới thiệu về tiếng đàn t’rưng – nhạc cụ truyền thống gắn bó thân thiết với người Tây Nguyên. Từ lúc còn được địu trên lưng mẹ, tiếng đàn đã đi vào kí ức tuổi thơ của trẻ em Tây Nguyên. Lớn lên, tiếng đàn theo mỗi bước chân của họ khi vào rừng kiếm củi, xuống suối lấy nước, ra nương tra lúa,… – khi khoan, khi nhặt, khi trầm hùng như thác đổ, khi thánh thót róc rách như suối reo. Đàn t’rưng xuất hiện khắp nơi: dưới gầm chòi canh rẫy, trên đỉnh dốc cao giữa các buôn làng. Tiếng đàn giúp trai làng đuổi chim muông, thú rừng, làm ấm lòng người canh rẫy đêm khuya và tiếp thêm sự yên tâm, vững bước cho người qua đường rừng. Cùng với mái nhà rông thân thương, tiếng đàn t’rưng đã trở thành niềm thương, nỗi nhớ của người Tây Nguyên, thể hiện nét đẹp văn hoá độc đáo và tâm hồn hồn hậu của con người nơi đây.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu hỏi khởi động: Nói những điều em biết về Tây Nguyên.

Tây Nguyên là vùng đất cao nguyên rộng lớn nằm ở miền Trung – Nam nước ta, gồm 5 tỉnh: Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng.

Một số điều em biết về Tây Nguyên:

• Thiên nhiên: có nhiều núi cao, rừng rậm, thác nước hùng vĩ; đất đỏ ba-dan màu mỡ.
• Sản vật: nổi tiếng với cà phê, cao su, hồ tiêu và nhiều loại hoa quả.
• Con người: là nơi sinh sống của nhiều dân tộc như Ê-đê, Gia-rai, Ba-na, Xơ-đăng, Mnông,… – rất chăm chỉ, hiền hoà, giàu bản sắc.
• Văn hoá: có nhà rông, cồng chiêng, đàn t’rưng và những lễ hội đâm trâu, lễ hội cồng chiêng đặc sắc.
• Địa danh nổi tiếng: thành phố Đà Lạt (Lâm Đồng), Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk), Biển Hồ (Gia Lai),…

Câu 1: Bài đọc nói về điểm nổi bật nào của vùng đất Tây Nguyên?

Bài đọc nói về điểm nổi bật: Tiếng đàn t’rưng rộn rã.

Giải thích: Ngay từ nhan đề “Đàn t’rưng – Tiếng ca đại ngàn” và toàn bộ nội dung bài đọc, tác giả đều tập trung giới thiệu về tiếng đàn t’rưng – nhạc cụ truyền thống gắn bó với cuộc sống của người Tây Nguyên. Cảnh thiên nhiên hùng vĩ và mái nhà rông cao vút chỉ được nhắc đến làm bối cảnh cho tiếng đàn.

Câu 2: Tiếng đàn t’rưng gắn bó với người Tây Nguyên như thế nào?

Tiếng đàn t’rưng gắn bó với người Tây Nguyên suốt cả cuộc đời:

• Lúc còn nhỏ: tiếng đàn đi vào kí ức tuổi thơ từ khi các bạn nhỏ còn được địu trên lưng mẹ.
• Khi lớn lên: tiếng đàn theo mỗi bước chân trong lao động – vào rừng kiếm củi, xuống suối lấy nước, ra nương tra lúa.
• Trong lao động: tiếng đàn rộn rã suốt ngày, thánh thót thâu đêm khi các trai làng trực chòi canh rẫy.
• Trên đường đi: người qua đường gõ đàn để thêm yên tâm, vững bước vượt qua quãng đường rừng u tịch.
• Trong tâm hồn: cùng với mái nhà rông, tiếng đàn đã trở thành niềm thương, nỗi nhớ của người Tây Nguyên.

Câu 3: Những chi tiết nào cho thấy đàn t’rưng là nhạc cụ phổ biến, được yêu thích ở Tây Nguyên?

Những chi tiết cho thấy đàn t’rưng là nhạc cụ phổ biến, được yêu thích:

• Dưới mỗi gầm chòi cao lêu nghêu ở sát bên chân rẫy đều có một chiếc đàn t’rưng.
• Từ buôn này sang buôn khác, có những chiếc đàn t’rưng trên đỉnh dốc cao.
• Trai làng thay phiên nhau trực chòi canh, chốc chốc lại gõ đàn dạo bản nhạc “đánh tiếng”.
• Người đi qua đường rừng cũng gõ đàn để thêm yên tâm, vững bước.
• Tiếng đàn rộn rã suốt ngày, thánh thót thâu đêm.

→ Chứng tỏ đàn t’rưng có mặt khắp mọi nơi và được mọi người – từ trai làng đến người qua đường – yêu thích, sử dụng.

Câu 4: Theo em, vì sao tác giả khẳng định tiếng đàn t’rưng đã trở thành niềm thương, nỗi nhớ của người Tây Nguyên?

Tiếng đàn t’rưng đã trở thành niềm thương, nỗi nhớ của người Tây Nguyên vì:

• Tiếng đàn gắn bó với họ từ thuở nhỏ – đi vào kí ức tuổi thơ khi còn được địu trên lưng mẹ.
• Tiếng đàn theo họ trong mọi hoạt động hằng ngày: kiếm củi, lấy nước, tra lúa, canh rẫy,…
• Tiếng đàn đã làm ấm lòng những chàng trai canh rẫy trong rừng khuya sương lạnh và tiếp thêm sự yên tâm cho người đi đường rừng.
• Tiếng đàn là một phần văn hoá, tâm hồn của người Tây Nguyên – không thể thiếu trong đời sống của họ.

→ Vì thế, đi xa hay ở đâu, người Tây Nguyên đều nhớ về tiếng đàn – nhớ về quê hương của mình.

Câu 5: Bài đọc giúp em cảm nhận được điều gì về cuộc sống và con người Tây Nguyên?

Qua bài đọc, em cảm nhận được:

Về cuộc sống Tây Nguyên:

• Bình dị, gần gũi với thiên nhiên – gắn liền với núi rừng, dòng suối, nương rẫy.
• Rộn ràng, tràn đầy âm nhạc với tiếng đàn t’rưng ngân vang khắp buôn làng.
• Đậm đà bản sắc văn hoá với nhà rông, đàn t’rưng và những phong tục lâu đời.

Về con người Tây Nguyên:

• Chăm chỉ, cần cù trong lao động (đi kiếm củi, lấy nước, canh rẫy,…).
• Yêu thiên nhiên, yêu âm nhạc, tâm hồn hồn hậu.
• Yêu quê hương tha thiết – luôn nhớ về tiếng đàn t’rưng và mái nhà rông thân thương.

→ Bài đọc khiến em thêm yêu mến và tự hào về một vùng đất giàu bản sắc văn hoá của Tổ quốc mình.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình