I. Nội dung tóm tắt bài đọc

Bài đọc Tôi sống độc lập từ thuở bé là đoạn trích từ tác phẩm Dế Mèn phiêu lưu kí của nhà văn Tô Hoài. Câu chuyện được kể theo lời chú dế út – em trai của Dế Mèn. Theo tục lệ lâu đời của họ nhà dế, mẹ dặn ba anh em phải ra ở riêng để tập tính tự lập, không ỷ lại. Sau hai ngày ở cùng mẹ, ba anh em được mẹ dẫn đến những chiếc hang riêng mà mẹ đã chuẩn bị tinh tươm bên bờ ruộng. Chú dế út – dù là em bé nhất – không hề buồn mà còn cảm thấy khoan khoái, thầm cảm ơn mẹ. Chú tự tin bước ra ngoài hang, ngắm bầu trời trong xanh rồi cao hứng cất tiếng gáy vang. Đoạn trích thể hiện tình yêu thương của người mẹ và tinh thần tự lập, lạc quan của chú dế út.

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu 1: Đọc câu chuyện dưới đây và trả lời câu hỏi.

a. Ba anh em dế được mẹ giảng giải thế nào về tục lệ lâu đời của họ nhà dế?

Mẹ giảng giải cho ba anh em dế rằng: “Phải như thế, để các con biết kiếm ăn một mình cho quen đi, không nên ỷ lại.”

→ Đó là tục lệ lâu đời của họ nhà dế: đẻ con xong, mẹ sẽ thu xếp cho con cái ra ở riêng để các con biết tự lập, tự lo cho bản thân, không dựa dẫm vào người khác.

b. Chú dế út có cảm nghĩ thế nào trước việc mẹ cho ra ở riêng?

c. Vì sao chú dế út thầm cảm ơn mẹ?

Chú dế út thầm cảm ơn mẹ vì:

• Mẹ đã chịu khó đào bới, be đắp tinh tươm để chuẩn bị sẵn một chiếc hang, thành nhà cho chú ở.
• Mẹ còn bỏ sẵn một ít ngọn cỏ non trước cửa hang để phòng khi chú còn bỡ ngỡ, chưa quen kiếm ăn thì đã có thức ăn sẵn trong vài ngày.
• Nơi ở mẹ chọn cho chú rất thoáng đãng, mát mẻ, dễ chịu.

→ Chú nhận ra mẹ đã dành hết tình thương và sự chu đáo để lo cho mình, dù đó là lúc mẹ phải để chú ra ở riêng.

d. Em có nhận xét gì về tính cách của chú dế út qua đoạn kết của câu chuyện?

Đoạn kết miêu tả chú dế út ra đứng ngoài cửa hang, ngưỡng mặt lên nhìn trời trong xanh, dọn giọng, vỗ đôi cánh nhỏ rồi cao hứng gáy lên mấy tiếng rõ to.

Qua đó, em thấy chú dế út là một chú dế:

• Tự tin, mạnh dạn, không hề sợ sệt khi phải sống một mình.
• Lạc quan, yêu đời, biết tận hưởng cuộc sống mới đầy thú vị.
• Có tinh thần tự lập, biết trân trọng công lao của mẹ.
• Ham khám phá, thích khẳng định bản thân (dọn giọng, cao hứng gáy).

→ Chú dế út là một hình ảnh đáng yêu và đáng khâm phục, đem lại nhiều bài học quý cho các bạn nhỏ.

Câu 2: Kể thêm một đoạn cho câu chuyện Tôi sống độc lập từ thuở bé theo tưởng tượng của em.

Gợi ý: Có thể kể diễn biến tâm trạng của chú dế út trong đêm đầu tiên xa mẹ, xa các anh.

Đoạn văn mẫu:

Đêm đầu tiên xa mẹ, xa các anh, chú dế út nằm cuộn tròn trong chiếc hang nhỏ ấm áp. Bên ngoài, tiếng côn trùng kêu rả rích, ánh trăng chiếu vào cửa hang mờ ảo. Chú khẽ thở dài, trong lòng bỗng thấy nhớ mẹ da diết. Chú nhớ giọng nói ấm áp của mẹ, nhớ những buổi được rúc vào bên mẹ ngủ ngon lành. Có lúc, chú tưởng như nghe được tiếng cười giòn tan của hai anh vọng lại.

Nhưng rồi chú tự nhủ: “Mình đã lớn rồi, phải học cách tự lập chứ!”. Nghĩ thế, chú thấy lòng nhẹ nhõm hơn. Chú nhắm mắt lại, mường tượng ra ngày mai được ngắm bình minh, được khám phá thế giới bên ngoài. Chú thầm hứa với mẹ và các anh rằng: mình sẽ thật mạnh mẽ, thật giỏi giang để mẹ và các anh vui lòng. Với ý nghĩ đó, chú dế út từ từ chìm vào giấc ngủ sâu, mơ về một ngày mai đầy nắng và bao điều thú vị.

Lưu ý: Các em có thể kể theo trí tưởng tượng của mình, ví dụ:

• Chú dế út gặp một người bạn mới trong đêm đầu tiên (con dế khác, con đom đóm,…).
• Chú dế út nghe một tiếng động lạ và tò mò khám phá.
• Chú dế út mơ thấy mẹ về thăm.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình