Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Hướng dẫn cách viết
Bài văn tả người gồm 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài (phần lý thuyết chung các em đã học ở Bài 1 – Tìm hiểu cách viết bài văn tả người, các em có thể mở lại để ôn tập).
Ở bài này, các em sẽ học 2 cách viết mở bài và 2 cách viết kết bài cho bài văn tả người:
1. Hai cách viết mở bài
- Mở bài trực tiếp: Giới thiệu thẳng vào người được tả.
- Mở bài gián tiếp: Dẫn dắt từ một sự việc, hoạt động, kỉ niệm,… có liên quan rồi mới giới thiệu người được tả.
2. Hai cách viết kết bài
- Kết bài không mở rộng: Nêu nhận xét ngắn gọn về người được tả, kết thúc bài văn.
- Kết bài mở rộng: Nêu nhận xét, cảm nghĩ về người được tả, đồng thời mở rộng thêm suy nghĩ, mong ước hoặc điều tốt đẹp mà người đó để lại.
Lưu ý: Mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng thường giúp bài văn sinh động, giàu cảm xúc hơn.
II. Giải các câu hỏi SGK
Câu 1: Nêu những điểm khác nhau giữa các cách mở bài và kết bài dưới đây.
a. Về cách mở bài:
| Mở bài trực tiếp | Mở bài gián tiếp |
|---|---|
| “Thắng, con cá vược của thôn Bần, là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ.” | “Chúng tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng biển tuyệt đẹp… chỉ có Thắng mới được gọi là con cá vược của thôn Bần và là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ chúng tôi.” |
| Giới thiệu thẳng vào nhân vật Thắng. | Dẫn dắt từ hoàn cảnh chung (vùng biển tuổi thơ, các bạn cùng biết bơi) rồi mới giới thiệu về Thắng. |
| Ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề. | Dài hơn, sinh động, giàu cảm xúc hơn. |
b. Về cách kết bài:
| Kết bài không mở rộng | Kết bài mở rộng |
|---|---|
| “Bọn trẻ đứng trên bờ nhìn nó lặn vừa ghen vừa phục.” | “Bọn trẻ chúng tôi đứng trên bờ nhìn nó lặn mà lòng đầy thán phục. Tôi thầm nghĩ hẳn là Thắng phải yêu sóng, yêu gió, yêu cái mặn mòi của nước biển vô cùng… Hẳn là các bạn cũng có chung cảm nghĩ như tôi?” |
| Chỉ nêu ngắn gọn cảm nghĩ của bọn trẻ, kết thúc bài. | Ngoài cảm nghĩ, còn mở rộng thêm suy nghĩ về nguyên nhân Thắng bơi giỏi (yêu biển, yêu sóng, yêu gió) và gợi cảm xúc chung với người đọc. |
| Ngắn gọn, đơn giản. | Sâu sắc, giàu cảm xúc hơn. |
Câu 2: Viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho bài Chú bé vùng biển theo cách của em.
Mở bài gián tiếp (tham khảo):
Quê tôi là một làng chài nhỏ nằm ven biển, quanh năm rì rào sóng vỗ. Trẻ con làng tôi đứa nào cũng biết bơi từ nhỏ, bởi chúng tôi lớn lên cùng nắng, cùng gió và những con sóng bạc đầu. Nhưng trong bọn trẻ, không ai có thể bơi giỏi bằng Thắng – “con cá vược” của thôn Bần và là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của chúng tôi.
Kết bài mở rộng (tham khảo):
Nhìn Thắng lặn ngụp giữa dòng nước, chúng tôi ai cũng vừa thán phục vừa ao ước mình cũng bơi giỏi được như bạn. Tôi nghĩ, để trở thành một chú bé vùng biển khoẻ mạnh, gan dạ như Thắng, chắc hẳn bạn ấy đã dành bao ngày tháng gắn bó với biển, yêu từng con sóng, ngọn gió của quê hương mình. Thắng thật xứng đáng là niềm tự hào của bọn trẻ thôn Bần chúng tôi.
Câu 3: Trao đổi về cách viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho bài văn tả người.
a. Khi viết mở bài gián tiếp, có thể giới thiệu người được tả bằng những cách nào?
- Nêu suy nghĩ về sự việc, hoạt động,… có liên quan đến người được tả (ví dụ: kể về vùng biển tuổi thơ rồi giới thiệu Thắng).
- Nhắc lại kỉ niệm chung nào đó với người được tả (ví dụ: một lần đi biển cùng bạn, một hôm chơi cùng bạn,…).
- Bắt đầu bằng một câu ca dao, câu hát, câu thơ nói về người được tả (ví dụ: câu hát về mẹ để dẫn vào bài tả mẹ).
b. Khi viết kết bài mở rộng, nên mở rộng theo hướng nào?
- Nêu cảm nghĩ về người được tả, những điều tốt đẹp mà người đó để lại trong lòng mọi người.
- Bày tỏ mong muốn về một tương lai tốt đẹp đến với người được tả.
- Rút ra bài học hoặc nêu lời hứa của bản thân (ví dụ: hứa học tập, noi gương theo người được tả).
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình