Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Nội dung tóm tắt bài đọc
Bài thơ Hương cốm mùa thu của Bảo Ngọc vẽ lên bức tranh mùa thu Hà Nội thơm ngát hương cốm. Khi tháng Chín heo may về phố, cơn gió mang theo hương cốm khiến lòng người xôn xao, náo nức. Gió kể cho em nghe hành trình làm ra hạt cốm: từ hạt thóc trời gieo tặng, người nông dân sớm khuya đổ mồ hôi cấy lúa, đến bàn tay khéo léo của mẹ và bà sàng sảy để có được hạt cốm xanh ngời. Trong mỗi hạt cốm bé nhỏ có màu vàng của nắng, màu xanh của trời, màu nâu của đất – kết tinh từ tinh tuý của thiên nhiên và công sức con người. Cốm gắn với hình ảnh Hồ Gươm, phố phường Hà Nội – trở thành thức quà đặc trưng của mùa thu. Bài thơ thể hiện tình yêu quê hương, sự trân trọng vẻ đẹp mùa thu Hà Nội và biết ơn những người đã làm ra hạt cốm quý giá.
II. Giải các câu hỏi SGK
Câu hỏi khởi động: Chơi trò chơi Tiếp sức. Kể tên những món ăn được làm từ lúa gạo.
Những món ăn được làm từ lúa gạo rất phong phú:
- Món chính: cơm, xôi, cháo, cơm rang, cơm nắm,…
- Các loại bún, phở, mì: bún riêu, bún bò, phở bò, phở gà, bún chả, bún đậu, hủ tiếu,…
- Các loại bánh: bánh chưng, bánh tét, bánh cuốn, bánh giò, bánh tráng, bánh đa, bánh bèo, bánh xèo, bánh bột lọc,…
- Đặc sản mùa thu: cốm, bánh cốm, chè cốm.
→ Lúa gạo là lương thực chính không thể thiếu và chế biến được rất nhiều món ngon.
Câu 1: Tìm trong khổ thơ thứ nhất những chi tiết nói về khung cảnh thiên nhiên và cảm xúc của con người khi mùa cốm đến.
Khung cảnh thiên nhiên:
- “Tháng Chín heo may về phố” → gió heo may – dấu hiệu đặc trưng của mùa thu.
- “Dắt theo hương cốm vào thu” → hương cốm thơm theo gió tràn về phố.
- “Gió thơm vừa ghé” → gió mang hương cốm ghé qua từng ô cửa.
Cảm xúc của con người:
- “Sớm nay xôn xao ô cửa” → lòng người xôn xao, náo nức khi đón mùa cốm.
- “– ô kìa!” → tiếng reo lên đầy ngạc nhiên, vui thích khi bắt gặp hương cốm.
Câu 2: Dựa vào sơ đồ dưới đây, kể lại hành trình làm ra hạt cốm theo lời của gió.
Hành trình làm ra hạt cốm theo lời gió kể (5 bước):
- Hạt thóc: Ngày xưa, trời đã đem gieo tặng nhà nông những hạt thóc quý giá.
- Cấy lúa: Người nông dân sớm khuya đổ mồ hôi cấy lúa xuống đồng, chăm sóc từng cây lúa.
- Lúa chín trĩu bông: Đợi mãi, mùa về, cây lúa trĩu bông, những hạt lúa tròn căng hơi sữa, thảo thơm dâng tặng cho đời.
- Sàng sảy làm cốm: Bàn tay khéo léo của mẹ, của bà cùng nhau sàng sảy, giã để làm ra cốm.
- Hạt cốm xanh ngời: Cuối cùng, những hạt cốm xanh ngời ra đời – mang trong mình hồn đất, hồn người.
Đoạn kể tham khảo:
“Ngày xưa, trời đã đem gieo tặng nhà nông những hạt thóc quý. Người nông dân sớm khuya đổ mồ hôi cấy lúa xuống ruộng và chăm sóc chờ mùa lúa chín. Rồi cây lúa trĩu bông, hạt lúa tròn căng hơi sữa, thảo thơm dâng tặng cho đời. Đôi bàn tay khéo léo của mẹ, của bà đã sàng sảy tạo nên những hạt cốm xanh ngời – mang hồn đất, hồn người.”
Câu 3: Cách tả màu sắc của hạt cốm cho thấy bạn nhỏ cảm nhận thế nào về món quà kì diệu của mùa thu?
Cách tả màu sắc của hạt cốm:
- Em thấy màu vàng của nắng
- Em thấy màu xanh của trời
- Em thấy màu nâu của đất
- Ủ trong hạt cốm xanh ngời!
Bạn nhỏ cảm nhận:
- Hạt cốm tuy nhỏ bé nhưng lại chứa đựng cả đất trời trong đó.
- Hạt cốm là món quà kì diệu của mùa thu, được kết tinh từ những tinh tuý của thiên nhiên: ánh nắng, bầu trời và đất đai.
- Bạn nhỏ yêu quý, trân trọng hạt cốm như một điều thiêng liêng, đẹp đẽ.
Câu 4: Chi tiết nào cho thấy cốm là thức quà đặc trưng của Hà Nội?
Những chi tiết cho thấy cốm là thức quà đặc trưng của Hà Nội:
- “Tháng Chín bước chân ra phố“ → cốm gắn liền với phố phường Hà Nội mỗi độ thu về.
- “Tay lùa từng ngón gió thơm” → hương cốm lan toả khắp phố.
- “Hồ Gươm chớp đôi mắt biếc / Nhắc mùa hương cốm vừa lên!” → Hồ Gươm – biểu tượng của Hà Nội – như cùng reo vui đón hương cốm mùa thu.
→ Hình ảnh Hồ Gươm cùng phố phường cho thấy cốm là thức quà riêng, đặc trưng của mùa thu Hà Nội.
Câu 5: Em cảm nhận được điều gì về tình cảm của tác giả đối với hương cốm trong mùa thu Hà Nội?
Qua bài thơ, em cảm nhận được tình cảm của tác giả:
- Yêu mến, trân trọng hương cốm – thức quà đặc biệt của mùa thu Hà Nội.
- Tự hào về vẻ đẹp và nét riêng của mùa thu Hà Nội với hương cốm thơm ngát.
- Biết ơn những người đã làm ra hạt cốm: người nông dân, mẹ và bà.
- Xúc động trước vẻ đẹp thiêng liêng của hạt cốm – nhỏ bé mà mang cả hồn đất, hồn người.
→ Bài thơ chính là lời ca ngợi ngọt ngào dành cho mùa thu Hà Nội và những giá trị truyền thống của quê hương.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình