Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
I. Nội dung tóm tắt bài đọc
Bài đọc Xin chào, Xa-ha-ra của tác giả Di Li kể lại chuyến hành trình đến sa mạc Xa-ha-ra ở châu Phi. Trên đường đi, cảnh vật hoang sơ, kì lạ như trong phim khoa học viễn tưởng. Khi đặt chân đến sa mạc, nhân vật “tôi” xúc động và phấn khích trước thiên nhiên vừa khắc nghiệt vừa kì diệu: nắng như rải lửa, cát mịn như bột, những cồn cát mênh mông. Buổi tối, trời trở nên mát lạnh, mọi người nằm ngoài trời ngắm sao giữa sa mạc bao la. Buổi sáng, ánh bình minh rải nắng lóng lánh trên những hạt cát vàng óng. Kết thúc chuyến đi, mọi người nhận ra: giữa thiên nhiên hùng vĩ, con người đều nhỏ bé như hạt cát và không còn khoảng cách với nhau. Bài đọc ca ngợi vẻ đẹp kì diệu của thiên nhiên và tình cảm gắn kết giữa con người.
II. Giải các câu hỏi SGK
Câu hỏi khởi động: Trao đổi với bạn những điều em biết về sa mạc (thời tiết, cảnh vật, con vật, cây cối,…).
Một số điều em biết về sa mạc:
- Thời tiết: Rất nóng vào ban ngày (nắng cháy da), rất lạnh vào ban đêm; hiếm khi có mưa.
- Cảnh vật: Cát vàng trải dài mênh mông, có nhiều cồn cát; thỉnh thoảng có ốc đảo với nước và cây xanh.
- Con vật: Lạc đà (được gọi là “con tàu của sa mạc”), rắn, bọ cạp, thằn lằn, chuột sa mạc,…
- Cây cối: Cây xương rồng, cây chà là, một số cây bụi thấp có khả năng chịu hạn.
Câu 1: Tìm những chi tiết miêu tả sự khắc nghiệt của thiên nhiên
• Trên con đường dẫn đến sa mạc Xa-ha-ra:
- Những rặng đá xám bỗng xỉn màu rồi ngả sang đen rám hoặc đỏ quạch.
- Bốn bề giống như sao Hoả – khô cằn, hoang vu, không có sự sống.
• Ở sa mạc Xa-ha-ra:
- Cái nắng như rải lửa khiến tóc của mọi người trở nên giòn tan.
- Cát sa mạc rất lún, khó đi lại.
- Ban đêm, trời rất mát, thậm chí rất lạnh; gió thổi lồng lộng.
- Sa mạc mênh mông đến hoang vu, giữa đó con người nhỏ bé như một hạt cát.
Câu 2: Nhân vật “tôi” có cảm xúc gì khi được đến Xa-ha-ra? Cảm xúc đó được thể hiện ra sao?
- Cảm xúc: Nhân vật “tôi” cảm thấy xúc động, phấn khích và ngỡ ngàng khi lần đầu được đặt chân đến sa mạc lớn nhất châu Phi.
- Cảm xúc đó được thể hiện qua các chi tiết:
- Quên mất nắng nóng, chỉ bận thì thầm: “Xin chào, Xa-ha-ra…”
- Phấn khích nhảy nhót trên cát.
- Cảm thán: “Giấc mơ này là có thật. Chúng tôi đang ở đây, một trong những nơi hoang vu nhất địa cầu.”
Câu 3: Những điều đặc biệt ở Xa-ha-ra được miêu tả thế nào?
| Điều đặc biệt | Miêu tả trong bài |
|---|---|
| Thời tiết | Ban ngày nắng như rải lửa khiến tóc giòn tan; ban đêm lại rất mát, thậm chí rất lạnh, gió thổi lồng lộng. |
| Cát | Cát mịn như bột và mỏng manh như gió bụi, không to như cát Phan Thiết hay ẩm ướt như cát Sầm Sơn. |
| Lạc đà | Khi đứng dậy cao lừng lững; chạy trên cát lún vô địch nên người dắt phải ghìm để chúng không chạy. |
| Bình minh | Những cồn cát óng vàng vây quanh những căn lều; bầu trời nhu nhú ánh bình minh rồi rải nắng non lóng lánh lên những hạt cát mịn. |
Câu 4: Theo em, chi tiết đoàn khách du lịch muốn nằm ngoài trời để ngắm sao cho thấy cảm xúc gì của họ?
Chi tiết đoàn khách nằm ngoài trời ngắm sao cho thấy:
- Họ rất yêu thích, hào hứng trước vẻ đẹp kì diệu của sa mạc.
- Họ muốn tận hưởng trọn vẹn đêm duy nhất giữa sa mạc mênh mông – một trải nghiệm hiếm có trong đời.
- Họ hoà mình vào thiên nhiên, không muốn bỏ lỡ bất cứ khoảnh khắc đẹp nào của sa mạc.
→ Điều đó thể hiện tình yêu thiên nhiên tha thiết và niềm say mê khám phá của những vị khách du lịch.
Câu 5: Câu cuối bài đọc cho biết điều gì? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em.
Câu cuối bài: “Phải rồi, việc mang quốc tịch gì đâu có quan trọng, khi mà ở giữa hoang mạc, ai cũng trở nên nhỏ bé như một hạt cát.”
Đáp án phù hợp: C. Thiên nhiên giúp xoá nhoà khoảng cách giữa người với người.
Giải thích: Giữa sa mạc mênh mông, con người đều trở nên nhỏ bé như một hạt cát. Không còn ai để ý đến quốc tịch, màu da hay xuất thân – mọi người cùng ngắm sao, cùng cười vui vẻ với nhau. Chính thiên nhiên hùng vĩ đã kéo con người lại gần nhau hơn, xoá đi mọi khoảng cách và ranh giới.
Mở rộng
Câu 1: Tìm trong và ngoài bài đọc những từ ngữ chỉ đặc điểm của sa mạc và những từ ngữ có nghĩa trái ngược với chúng.
Mẫu: hoang vu – sầm uất
| Từ ngữ chỉ đặc điểm của sa mạc | Từ trái nghĩa |
|---|---|
| hoang vu | sầm uất |
| mênh mông | chật hẹp |
| khắc nghiệt | dịu êm |
| nóng bức (nóng như rải lửa) | mát mẻ |
| khô cằn | ẩm ướt |
| vắng vẻ | đông đúc |
| hoang sơ | tấp nập |
Câu 2: Từ tối và từ lạnh trong câu sau được dùng với nghĩa gốc hay nghĩa chuyển?
“Trời tối dần, lạ thay, trời rất mát, thậm chí rất lạnh.”
- Từ tối: dùng với nghĩa gốc – chỉ trạng thái không có ánh sáng hoặc rất ít ánh sáng (ở đây là trời chuyển sang thời điểm không còn ánh sáng mặt trời).
- Từ lạnh: dùng với nghĩa gốc – chỉ nhiệt độ thấp hơn mức trung bình rất nhiều, gây cảm giác lạnh cho cơ thể.
→ Cả hai từ tối và lạnh trong câu này đều được dùng với nghĩa gốc.
Câu 3: Đặt câu chứa từ thổi mang mỗi nghĩa dưới đây:
a. Chúm miệng lại và làm cho luồng hơi bật mạnh từ trong miệng ra.
- Ví dụ 1: Bé Na chúm môi thổi tắt những ngọn nến trên chiếc bánh sinh nhật.
- Ví dụ 2: Em thổi nhẹ vào bát canh cho bớt nóng rồi mới ăn.
b. (Không khí) chuyển động thành luồng và gây ra tác động nhất định.
- Ví dụ 1: Gió mùa thu thổi mát rượi, mang theo hương lúa chín thơm ngát.
- Ví dụ 2: Cơn gió mạnh thổi những chiếc lá vàng bay tứ tung khắp sân trường.
Cô Trịnh Thị Ái Ngọc
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình