I. Lý thuyết trọng tâm

1. Khái niệm kết từ

Kết từ là những từ dùng để nối các từ ngữ hoặc các câu, nhằm thể hiện mối quan hệ giữa các từ ngữ hoặc các câu với nhau.

Các kết từ thường gặp: và, với, hay, hoặc, vì, do, của, ở, tại, nhưng, mà,…

Ví dụ: – Bức tranh có màu sắc tươi sáng và nét vẽ mềm mại. – Chiếc áo này của chị em.

2. Cặp kết từ

Có những kết từ được dùng thành cặp (gọi là cặp kết từ) để nối hai vế câu, thể hiện mối quan hệ rõ ràng hơn.

Các cặp kết từ thường gặp:

II. Giải các câu hỏi SGK

Câu 1: Các từ in đậm dưới đây được dùng để làm gì?

Em Thuý là bức tranh sơn dầu do hoạ sĩ Trần Văn Cẩn sáng tác vào năm 1943. Bức tranh vẽ một bé gái 8 tuổi, có mái tóc ngắn, đôi mắt mở to, trong sáng và nét mặt thơ ngây. Bức tranh được coi là một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của tranh chân dung Việt Nam thế kỉ XX. (Hà Phan)

Trả lời: Các từ in đậm (do, vào, và, trong, của) được dùng để nối các từ ngữ trong câu, thể hiện mối quan hệ giữa chúng.

Cụ thể:

• do: nối “bức tranh sơn dầu” với “hoạ sĩ Trần Văn Cẩn” – chỉ người sáng tác.
• vào: nối “sáng tác” với “năm 1943” – chỉ thời gian.
• và: nối “trong sáng” với “nét mặt thơ ngây” – nối các từ ngữ cùng loại.
• trong: nối “một” với “những tác phẩm xuất sắc nhất” – chỉ phạm vi.
• của: nối “tác phẩm xuất sắc nhất” với “tranh chân dung Việt Nam thế kỉ XX” – chỉ sự sở hữu.

→ Những từ này được gọi là kết từ.

Câu 2: Chỉ ra các từ nối được dùng thành cặp trong những câu dưới đây:

a. Vì những bức tranh của Bùi Xuân Phái mang hồn cốt của phố cổ Hà Nội nên tranh của ông được gọi là “Phố Phái”.

→ Cặp kết từ: Vì… nên… (quan hệ nguyên nhân – kết quả)

b. Mặc dù phim hoạt hình thường hướng tới đối tượng trẻ em, nhưng nhiều người lớn vẫn rất yêu thích loại phim này.

→ Cặp kết từ: Mặc dù… nhưng… (quan hệ tương phản)

c. Dân ca quan họ không những là niềm tự hào của người dân Kinh Bắc mà còn là niềm tự hào của cả dân tộc Việt Nam.

→ Cặp kết từ: không những… mà còn… (quan hệ tăng tiến)

d. Nếu bạn thực sự yêu thích ba lê thì bạn nên theo học từ khi còn nhỏ.

→ Cặp kết từ: Nếu… thì… (quan hệ điều kiện – kết quả)

Ghi nhớ

• Kết từ là từ nối các từ ngữ hoặc các câu, nhằm thể hiện mối quan hệ giữa các từ ngữ hoặc các câu với nhau như: và, với, hay, hoặc, vì, do, của,…
• Có những kết từ dùng theo cặp (cặp kết từ) như: mặc dù… nhưng, vì… nên, nếu… thì, không những… mà còn,…

Câu 3: Tìm kết từ phù hợp thay cho mỗi bông hoa trong những câu sau:

a. Cậu thích xem phim hài 🌸 phim hành động?

→ Cậu thích xem phim hài hay phim hành động?

b. Tranh Đông Hồ giản dị 🌸 tinh tế.

→ Tranh Đông Hồ giản dị mà tinh tế.

c. 🌸 bạn muốn chơi pi-a-nô thành thạo 🌸 bạn phải kiên trì.

→ Nếu bạn muốn chơi pi-a-nô thành thạo thì bạn phải kiên trì.

d. 🌸 khổ công luyện tập 🌸 Lê-ô-nác-đô đa Vin-xi đã trở thành một danh hoạ kiệt xuất của thế giới.

→ Nhờ khổ công luyện tập mà Lê-ô-nác-đô đa Vin-xi đã trở thành một danh hoạ kiệt xuất của thế giới.

Câu 4: Viết 2 – 3 câu có kết từ để giới thiệu về một trong những bức tranh, bức ảnh dưới đây:

Tác phẩm điêu khắc “Những người tắm biển” của Pi-cát-xô – Một tác phẩm hội hoạ của Bùi Xuân Phái – Nghệ thuật múa rối nước.

Bài tham khảo 1 (Nghệ thuật múa rối nước):

Múa rối nước là loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo của Việt Nam. Vì được biểu diễn trên mặt nước với những con rối gỗ sinh động nên múa rối nước thu hút rất nhiều du khách trong và ngoài nước. Không những gìn giữ nét đẹp truyền thống mà múa rối nước còn giúp quảng bá văn hoá Việt Nam ra thế giới.

Bài tham khảo 2 (Tác phẩm của Bùi Xuân Phái):

Đây là một tác phẩm hội hoạ của danh hoạ Bùi Xuân Phái. Bức tranh vẽ một góc phố cổ Hà Nội giản dị mà rất đỗi thân thương. Vì tranh của ông mang đậm hồn cốt phố cổ nên người ta thường gọi là “Phố Phái”.

Bài tham khảo 3 (Tác phẩm “Những người tắm biển” của Pi-cát-xô):

Những người tắm biển là một tác phẩm điêu khắc nổi tiếng của danh hoạ Pi-cát-xô. Mặc dù được tạo nên từ những vật liệu đơn giản nhưng tác phẩm vẫn thể hiện rõ hình dáng con người rất sinh động. Nếu có dịp đến bảo tàng thì em sẽ được ngắm nhìn tác phẩm này rõ hơn.

Cô Trịnh Thị Ái Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tiếng Việt Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Ba Đình